نبرد کوه جوپیل
نبرد کوه جوپیل که با نامهای نبرد جوپیلسان و نبرد کوه ژوبی نیز شناخته میشود، درگیری نظامی بود در سال ۶۴۵ میلادی میان نیروهای سلسله تانگ چین و پادشاهی گوگوریو کره رخ داد. مکان این نبرد، کوه جوپیل در جنوب شهر مستحکم آنسی بود. ارتش کوچک اما نخبه تانگ، نیروهای امدادی گوگوریو را که برای تقویت دفاعیات آنسی میشدند، بهکلی نابود کرد و پیروزی بزرگی به دست آورد.
پیشزمینه
امپراتور تایزونگ از سلسله تانگ، در سال ۶۴۴ میلادی تصمیم به حمله به گوگوریو گرفت. بهانه او برای این لشکرکشی، قتل پادشاه پیشین گوگوریو (یونگنیو) و دیگر مقامات دربار توسط دیکتاتور نظامی، یون گهسومون بود. این مقامات تمایل زیادی به برقراری روابط دوستانه با چین داشتند؛ موضوعی که یون گهسومون، به عنوان یک سختگیر نظامی، هرگز آن را نپذیرفت و دلیل اصلی قتلها نیز همین بود. سرانجام حمله در ۱ آوریل ۶۴۵ آغاز شد؛ زمانی که نیروهای تانگ به فرماندهی ژنرال لی شیجی و با دستور مستقیم امپراتور، وارد خاک گوگوریو شدند. این عملیات، یک حمله ترکیبی دریایی و زمینی به مناطق شمالی رودخانه یالو بود و استانهای یودونگ و بئگام گوگوریو در خطر سقوط قرار گرفتند.
یون گهسومون تا ژوئن ۶۴۵، ارتش ۱۵۰ هزار نفری را به فرماندهی ژنرالهای گو ههجین و گو یونسو بسیج کرد تا دفاعیات شمالی پادشاهی را تقویت کند. این حجم از نیرو، نسبت به جمعیت کم و اقتصاد شکننده گوگوریو به شدت نامتناسب بود. این بسیج عظیم در حالی انجام گرفت که نیروهای تانگ به سمت شرق پیشروی میکردند و شهرها را یکی پس از دیگری فتح میکردند؛ تا اینکه در ۱۱ ژوئن به دروازههای شهر مستحکم آنسی، پایتخت استان یودونگ و دومین شهر بزرگ پادشاهی با ۱۰۰ هزار نفر جمعیت رسیدند. شهر آنسی، قلب تپنده سیستم دفاعی زمینی شمالی گوگوریو بود. سقوط این شهر به معنای بیدفاع ماندن سایر مناطق جنوب رودخانه یالو در برابر تانگ بود. از اینرو، ارتش امدادی عظیم در پیونگیانگ گرد آمد و با شتاب به سمت شمال حرکت کرد تا به شهر محاصرهشده یاری برساند.
آغاز کارزار
جاسوسان و پیشاهنگان سوارهنظام در شمال گوگوریو، به امپراتور تایزونگ خبر دادند که نیروی امدادی قابلتوجهی از پیونگیانگ در راه است تا مانع سقوط آنسی شود. این همان ارتشی بود که یون گهسومون به همراه دو ژنرالش اعزام کرده بود. امپراتور بلافاصله شورای جنگی تشکیل داد و دستور داد استحکامات خاکی در تپههای مشرف به آنسی احداث شود تا راه فرار مدافعان بسته شود. در همین حال، ارتش اصلی قرار بود رو در روی نیروهای امدادی بایستد و یک گروه کوچک سوارهنظام به فرماندهی شاهزاده لی دائوزونگ، در پشت تپهای مخفی میشد تا از پشت به دشمن حمله کند. بر این اساس، امپراتور نبرد را به شکل تاکتیک «سندان و چکش» طراحی کرد.
سرانجام در ۲۱ ژوئن، دو ارتش در دشت پایین کوه جوپیل رو در روی هم قرار گرفتند؛ ارتش گوگوریو در سمت جنوب دشت و آنسوی رودخانه مستقر شد.
نبرد
نبرد در ۲۳ ژوئن آغاز شد. ژنرال گوگوریو، گو یونسو، با مشاهده ظاهر کوچکتر و خطوط نازک ارتش تانگ، تصمیم گرفت با سوارهنظام حمله کند و ارتش بزرگ تانگ را از موضع خارج سازد. او نمیدانست که این، در واقع فریب امپراتور تایزونگ برای به دام انداختن گوگوریو طبق نقشه قبلی است. سوارهنظام گوگوریو به فرماندهی گو یونسو، از دشت پای کوه جوپیل عبور کرد و به سمت پیادهنظام تانگ که در تشکیل دیوار سپر منتظر بودند، یورش برد. ژنرال دیگر، گو ههجین نیز به او پیوست. با وجود باران تیر کمانداران، تفنگداران ارابهپوش و منجنیقها در خطوط تانگ، یورش سوارهنظام قدرت خود را حفظ کرد و به دیوار سپر برخورد کرد و تلفات زیادی به تانگ وارد ساخت. اما خیلی زود، هر دو ژنرال با شوک بزرگی روبهرو شدند؛ آنها دیدند که پشت دیوار سپر تانگ، توده عظیمی از پیادهنظام قرار دارد و امپراتور تایزونگ نیز از فاصله دور صحنه را نظاره میکند. با این حال، آنها حمله را ادامه دادند. خطوط نبرد تانگ بهآرامی از یک خط مستقیم به شکل U درآمد؛ چرا که ارتش عمداً در برابر حمله عقبنشینی کرد و احساس غلط پیروزی را به گوگوریو داد.
زمانی که امپراتور تایزونگ زمان مناسب برای فعالسازی دام را مناسب دید، دستور نواختن طبل و شیپور را صادر کرد. این سیگنال، حمله جناحی ژانگسون ووجی و دیگر ژنرالها با ۱۱ هزار سوارهنظام مخفیشده در شمال کوه جوپیل بود. مشابه نبرد کانائ، سوارهنظام تانگ از پشت به سوارهنظام گوگوریو حمله برد. ارتش تانگ حلقه محاصره را تنگتر کرد؛ هرچند دو ژنرال گوگوریو تلاش کردند سربازانشان را برای مقاومت جمع کنند، اما قتلعام یکطرفه ادامه یافت. وقتی دیدند وضعیت غیرقابل نجات است، دو ژنرال تلاش کردند باقیمانده نیروهایشان را از محاصره خارج کنند تا به بدنه اصلی ارتش در جنوب رودخانه بپیوندند، اما ۳۰ هزار نفر از نیروهایشان در این مسیر کشته شدند. فاجعه زمانی به اوج رسید که متوجه شدند پلهای رودخانه توسط فرمانده تانگ، ژانگسون ووجی، به دستور قبلی امپراتور تخریب شده است. بدون راهی برای عبور، دو ژنرال باقیمانده نیروهای خود را به سمت قله کوه جوپیل بردند و ارتش تانگ در تعقیب آنها بود. ارتش تانگ به آنها رسید و بار دیگر نیروهای باقیمانده را در قله محاصره کرد. بدنه اصلی ارتش گوگوریو برای نجات همرزمانش از رودخانه عبور کرد و به ارتش تانگ حمله برد، اما خود در برابر ضدحمله سهجانبه ارتش تانگ قرار گرفت و نتوانست به بالای کوه برسد.
وقتی همه چیز از دست رفت، گو یونسو و گو ههجین با ۳۸۰۰ سرباز زخمی و گرسنه باقیمانده در قله تسلیم شدند. بخش دیگری از ارتش گوگوریو که تسلیم نشده بود و نتوانسته بود همرزمانش را نجات دهد، نیز زیر حملات سهجانبه تانگ له شد و در نهایت به سمت جنوب عقبنشینی و پراکنده شد؛ اما ارتش تعقیبکننده تانگ آنها را محاصره کرد و بیشترشان کشته یا اسیر شدند (۳۳ هزار اسیر). از میان اسرا، تانگ ۳۵۰۰ افسر و رهبر را به چین فرستاد، ۳۳۰۰ سرباز موهه را اعدام کرد و در نهایت سربازان عادی گوگوریو را آزاد کرد. غنائم جنگی تانگ شامل ۵۰ هزار اسب، ۵۰ هزار گاو و ۱۰ هزار زره فلزی بود.
پیامدها
نابودی نیروهای امدادی، شهر آنسی را از سایر بخشهای پادشاهی گوگوریو ایزوله کرد. از آن پس، پادگان شهر به خودی خود در برابر ارتش مهاجم تانگ قرار گرفت. دو ژنرال گوگوریو به تانگ پیوستند و امپراتور تایزونگ عناوین سلطنتی چینی به آنها اعطا کرد؛ آنها همچنین در لشکرکشیهای بعدی امپراتور برای تسخیر گوگوریو به او مشورت دادند.
پس از نبرد، امپراتور رسماً محاصره شهر را آغاز کرد که سه ماه طول کشید و به دلیل بدی آبوهوا و کاهش آذوقه محاصرهکنندگان، رها شد. اگرچه محاصره شکست خورد و شهر نجات یافت، اما فاجعه این نبرد، ذخایر بسیار محدود نیروی انسانی گوگوریو را به شدت کاهش داد. این آسیب، تأثیر منفی عمیقی بر ادامه جنگها گذاشت و پس از سالها نبرد، سرانجام در سال ۶۶۸ میلادی به فروپاشی گوگوریو و فتح بیشتر سرزمینهای آن از جمله پایتختش پیونگیانگ توسط تانگ و الحاق باقیمانده به پادشاهی دیگر کره، یعنی شیلا، انجامید.
فرهنگ عامه
فیلم سینمایی کرهجنوبی نبرد بزرگ (The Great Battle) محصول سال ۲۰۱۸، این نبرد را در صحنه آغازین خود به تصویر کشیده است.