نمکهای قلیایی چیستند؟
نمکهای قلیایی یا نمکهای بازی، ترکیباتی هستند که از خنثیسازی ناقص یک باز قوی و یک اسید ضعیف به دست میآیند.
همانطور که نامشان نشان میدهد، این نمکها برخلاف بسیاری از نمکهای دیگر، خاصیت بازی دارند. دلیل این موضوع، هیدرولیز باز مزدادِ اسید ضعیف و تشکیل محلول بازی است. برای مثال، در کربنات سدیم، یون کربناتِ حاصل از اسید کربنیک هیدرولیز شده و محیط بازی میسازد. اما در سدیم کلرید، یون کلریدِ حاصل از اسید هیدروکلریک هیدرولیز نمیشود؛ به همین دلیل سدیم کلرید خاصیت بازی ندارد.
تفاوت نمک بازی و قلیا
تفاوت اصلی یک نمک بازی با قلیا در این است که قلیا در واقع ترکیب هیدروکسیدیِ محلولِ یک فلز قلیایی یا فلز قلیایی خاکی است. اما نمک بازی، هر نمکی است که در اثر هیدرولیز، محلولی بازی ایجاد کند.
تعریف دیگری نیز برای نمک بازی وجود دارد: نمکی که همزمان حاوی یون هیدروکسید و آنیونهای دیگر باشد. به عنوان مثال، «سفید سرب» (کربنات هیدروکسید سرب) یک نمک بازی است.
ویژگیهای نمکهای قلیایی
این مواد به دلیل انحلالپذیری بسیار بالا در حلالهای قطبی شناخته شدهاند. با این حال، برخی از این نمکها نامحلول بوده و از طریق واکنشهای رسوبگیری به دست میآیند.
مثالهای معروف از نمکهای قلیایی
- کربنات سدیم
- استات سدیم
- سیانید پتاسیم
- سولفید سدیم
- بیکربنات سدیم
- هیدروکسید سدیم
نمکهای قلیایی در صنعت
نمکهای قلیایی غالباً جزء اصلی پودرهای شویندهی ماشین لباسشویی هستند. این نمکها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- متاسیلیکاتهای قلیایی
- هیدروکسید فلزات قلیایی
- کربنات سدیم
- بیکربنات سدیم
سایر نمکهای بهشدت قلیایی عبارتاند از:
- پرکربنات سدیم
- پرسیلیکات سدیم
- متابیسولفیت پتاسیم