بنیاد الکساندر هرتسن (به هلندی: Alexander Herzenstichting) یک نهاد غیرانتفاعی بود که در سال ۱۹۶۹ در آمستردام تأسیس شد. هدف اصلی این بنیاد، انتشار دستنوشتههای سامیزدات مخالفان اتحاد جماهیر شوروی به زبان اصلی یا ترجمه بود. این بنیاد نخستین نهادی بود که گزارشهای محاکمه سینیاوسکی-دانیل و آثار آندری آمالریک، یولی دانیل، لاریسا بوگوراز و دیگران را در غرب منتشر کرد.
بنیانگذاران این نهاد شامل کارل ون هت ریوه، اسلاویست و مقالهنویس هلندی، یان ویلم بزمر، تاریخدان هلندی، و پیتر رداوِی، سیاستشناس بریتانیایی-آمریکایی بودند. نام بنیاد از الکساندر هرتسن، فیلسوف و نویسنده روس گرفته شده که در ۱۸۵۳ یک انتشارات مستقل در روسیه تأسیس کرد.
تاریخچه
کارل ون هت ریوه در سالهای ۱۹۶۷-۱۹۶۸ به عنوان خبرنگار خارجی روزنامه هلندی هت پارول در مسکو فعالیت میکرد. او جمعآوری اسناد سامیزدات را بخشی از وظایف روزنامهنگاری خود میدانست. از جمله آثار منتشرشده توسط او، یادداشت مشهور آندری ساخاروف با عنوان «تأملاتی درباره پیشرفت، همزیستی مسالمتآمیز و آزادی فکری» بود.
بنیاد با هدف انتشار دستنوشتههای سامیزدات در غرب و حفظ درآمد حاصل برای نویسندگان تأسیس شد. انتشار متنهای حاشیهنویسیشده به زبان اصلی نیز برای مقابله با نسخههای تحریفشده و ترجمههای ضعیف اهمیت داشت.
انتشارات منتخب
- آندری آمالریک، «آیا اتحاد جماهیر شوروی تا ۱۹۸۴ دوام خواهد آورد؟» (۱۹۶۹)
- پاول لیتوینوف، «محاکمه چهار نفر: مجموعهای از اسناد پرونده گالانسکوف، گینزبورگ، دبروولسکی و لاشکوا» (۱۹۷۲)