سانحه برخورد بالگردها در برلین
در تاریخ ۲۱ مارس ۲۰۱۳، حادثهای ناگوار در نزدیکی ورزشگاه المپیک برلین، آلمان رخ داد. دو بالگرد متعلق به پلیس فدرال آلمان حین فرود در شرایط آب و هوایی بسیار نامساعد (دید بسیار کم به دلیل بارش برف) با یکدیگر برخورد کردند. در این سانحه، یک نفر از خدمه جان باخت و ۹ نفر دیگر، شامل سرنشینان بالگردها و افرادی که روی زمین حضور داشتند، مجروح شدند.
پیشزمینه حادثه
این حادثه در جریان یک رزمایش گسترده پلیس برای مقابله با خشونت تماشاگران فوتبال در ورزشگاه المپیک برلین اتفاق افتاد. قرار بود سه بالگرد پلیس فدرال آلمان، شامل دو فروند Eurocopter AS332 Super Puma و یک فروند Eurocopter EC 155، بر روی زمین ورزشی «مایفلد» (Maifeld) فرود بیایند تا نیروهای کمکی را به ایستگاه قطار مجاور منتقل کنند.
شرایط جوی
در ساعت ۱۰:۲۰ صبح، دید در فرودگاه تگل (Tegel)، که در سه مایلی دریایی ورزشگاه قرار دارد، تنها سه مایل گزارش شده بود. پوشش ابری شکسته و باد با سرعت مشخصی از سمت ۳۱۰ درجه میوزید. دمای هوا ۰ درجه سانتیگراد و فشار هوا ۱۰۱۵ هکتوپاسکال بود. ضخامت لایه برف در محل حادثه به ۱۵ سانتیمتر میرسید. از صبح، دمای هوا کاهش یافته بود و باعث یخزدگی برف قبلی و نشستن برف تازه بر روی آن شده بود.
شرح سانحه
بر اساس گزارش نهایی تحقیقات، جزئیات حادثه به شرح زیر است:
- بالگرد اول، یک فروند EC 155، حدود ساعت ۱۰:۲۸ صبح با موفقیت فرود آمد، اما مقادیر زیادی برف را از زمین بلند کرد. این بالگرد حامل خلبان، یک مهندس، هفت افسر پلیس و یک روزنامهنگار بود.
- بالگرد دوم، یک فروند Super Puma، با زاویه تند به سمت منطقه فرود نزدیک شد و حدود ۳۰ ثانیه در هوا معلق ماند و با بلند کردن برف بیشتر، بالگرد اول را کاملاً در زیر ابر برف فرو برد.
- بالگرد سوم، که آن هم یک فروند Super Puma بود و حامل خلبان، یک مهندس و ۱۳ افسر بود، در همین حین به منطقه فرود نزدیک شد. این بالگرد نیز با فرود خود، ابر بزرگی از برف را به هوا بلند کرد که باعث شد خلبان دید خود را نسبت به افسر هدایتکننده در زمین از دست بدهد.
- بالگرد سوم سپس با زمین برخورد کرد و واژگون شد. در این واژگونی، پروانه اصلی و قسمت دم آن با پروانه اصلی بالگرد EC 155 برخورد کرد. خلبان بالگرد EC 155 در اثر برخورد قطعهای از پروانه، جان خود را از دست داد.
در طول مرحله فرود، به جز گزارش فرود بالگرد شماره یک و گزارشی کوتاه از تغییر موقعیت دو بالگرد دیگر حین نزدیک شدن به منطقه، هیچ ارتباط رادیویی بین سه بالگرد برقرار نشد.
تجهیزات ثبت وقایع
بالگرد شماره ۱ (EC 155) مجهز به ضبطکننده صدای کابین خلبان (CVR) و ضبطکننده اطلاعات پرواز (FDR) بود. بالگرد Super Puma سانحهدیده نیز مجهز به CVR بود، اما فاقد FDR بود، زیرا در زمان صدور گواهینامه اولیه آن در سال ۱۹۸۹، این مورد الزامی قانونی نبود. دادههای CVR هیچ هشدار صوتی مبنی بر مشکلات فنی احتمالی در طول فرود را نشان نمیداد.
واکنشها
پس از این حادثه، رزمایش پلیس مورد انتقاد اعضای پارلمان ایالتی برلین، به ویژه نمایندگان احزاب «اتحاد ۹۰/سبزها» و «چپ» قرار گرفت. آنها استفاده از بالگرد در شرایط جوی نامساعد را زیر سوال بردند و سناریوی تمرین را «غیرواقعی» و «نامتناسب» خواندند. در مقابل، اعضای پلیس فدرال و سیاستمداران احزاب SPD و CDU اعلام کردند که چنین رزمایشهایی مفید هستند، زیرا مأموریتهای واقعی نیز ممکن است در هوای نامساعد انجام شوند.
هانس-پیتر فریدریش، وزیر کشور وقت فدرال، و فرانک هنکل، سناتور امور داخلی برلین، در تاریخ ۲۱ مارس از محل حادثه بازدید کرده و با خانواده قربانیان ابراز همدردی کردند. آنگلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان، نیز از طریق سخنگوی خود پیام تسلیت اعلام کرد.
ولفگانگ بسباخ، رئیس کمیسیون امور داخلی پارلمان آلمان، اعلام کرد که این سانحه در فهرست موضوعات مورد بحث در جلسه برنامهریزی شده درباره ساختار آینده نیروهای پلیس فدرال قرار خواهد گرفت.
تحقیقات
اداره فدرال تحقیقات سوانح هوایی آلمان و دادستانی فدرال تحقیقات مربوط به این حادثه را آغاز کردند. همچنین یک کمیسیون ویژه قتل در اداره پلیس جنایی ایالت برلین تشکیل شد. در شب ۲۲ مارس، لاشههای بالگردها به یک مرکز پلیس منتقل شدند. کالبدشکافی خلبان متوفی نشان داد که او به دلایل خارجی ناشی از سانحه جان باخته است. پس از این یافتهها، کمیسیون ویژه قتل منحل شد.
گزارش اولیه اداره فدرال تحقیقات سوانح هوایی در می ۲۰۱۳ منتشر شد که حقایق شناخته شده حادثه را بدون تعیین علت بیان میکرد. علت دقیق سانحه همچنان نامشخص بود.
گزارش نهایی و انتقادات
گزارش نهایی تحقیقات در سپتامبر ۲۰۱۴ منتشر شد. بازرسان اعلام کردند که تمام خلبانان تجربه پروازی کافی، از جمله فرود در برف، گرد و خاک و شن را داشتند. خلبان بالگرد شماره ۲ همچنین سابقه انجام مأموریتهای جستجو و نجات در مناطق کوهستانی را داشت و با فرود بر روی زمینهای برفی ناهموار آشنا بود.
طبق تحقیقات، تعدادی از عوامل منجر به این سانحه مرگبار شدند:
- عدم وجود رویه مشخص در بخش هوانوردی پلیس فدرال برای فرود بر روی زمینهای برفی.
- فاصله بسیار کم بین سه بالگرد در طول مرحله فرود.
- ارتباطات ناکافی بین پرسنل درگیر در عملیات فرود.
گزارش نهایی همچنین انتقاد کرد که با وجود اینکه ناوگان بالگردی پلیس فدرال آلمان بزرگترین اپراتور غیرنظامی بالگرد در این کشور بود، اما تابع چارچوب قانونی شرکتهای مشابه هوانوردی غیرنظامی نبود. به طور خاص، دستورالعمل اتحادیه اروپا شماره ۲۱۶/۲۰۰۸ مورد انتقاد قرار گرفت که هوانوردی پلیس را از چنین نظارت قانونی معاف میکرد. همچنین، توصیههای ایمنی برای هوانوردی بالگرد پلیس که در سال ۲۰۰۶ توسط اداره فدرال تحقیقات سوانح هوایی به وزارت حمل و نقل فدرال ارائه شده بود، به صورت قانونی اجرا نشده بود.
رئیس پلیس فدرال آلمان این گزارش را رد کرد و ادعا کرد که تحقیقات داخلی خودشان نتایج متفاوتی را نشان داده است. او معتقد بود فاصله بین بالگردها کافی بوده و ارتباطات طبق مأموریت برنامهریزی شده به حداقل رسیده بود. خلبانان پلیس به طور غیررسمی از بازرس ارشد که یک خلبان نظامی بود و ظاهراً از استانداردهای نامناسبی برای تحقیق استفاده کرده بود، انتقاد کردند. با این حال، درخواست رد صلاحیت بازرس رد شد.
پیامدها
پس از این سانحه، پلیس فدرال واحدهای آموزشی ویژه و قوانین جدیدی را برای فرود بالگرد در برف معرفی کرد. در فوریه ۲۰۱۷، گزارش شد که ناتو تحت تأثیر سانحه المپیاشتادیون در سال ۲۰۱۳، برای آغاز یک کارآزمایی چندملیتی برای فناوریهای جدید در پرواز بالگرد در شرایط دید کم، ترغیب شده است.