زرسنگه: ملکه فولک پشتو و سفر هنری او

زر‌سنگه: صدای ماندگار فولک پشتو

زر‌سنگه (متولد ۱۹۴۶ در لکی مروت) خواننده نامدار سبک فولک پشتو از ایالت خیبر پختونخوا پاکستان است. او که با لقب "ملکه فولک پشتو" شناخته می‌شود، با صدای منحصربه‌فرد و اجرای پرشور خود، نه تنها در پاکستان بلکه در صحنه‌های بین‌المللی نیز به شهرت رسیده است.

آغاز راه و مسیر جهانی

زر‌سنگه فعالیت هنری خود را با خوانندگی برای رادیو پیشاور و برخی برنامه‌های تلویزیونی آغاز کرد. او سپس با اجرا در کشورهای اروپایی، آمریکا و امارات متحده عربی، دایره مخاطبان خود را گسترش داد. این مسیر پربار هنری، جایزه معتبر "نشان اجرای ممتاز" (Pride of Performance Award) را برای او به ارمغان آورد.

زندگی شخصی و ریشه‌های هنری

زر‌سنگه در سال ۱۹۴۶ در روستایی کوچک در منطقه لکی مروت به دنیا آمد. او متعلق به قبیله کوچ‌نشین کوتانری (Kutan) است که شغل اصلی بسیاری از افراد آن، خوانندگی است. زر‌سنگه از سنین جوانی به این حرفه روی آورد. او در سال ۱۹۶۵ با مالا جان، یکی دیگر از اعضای قبیله کوچ‌نشین، ازدواج کرد. علی‌رغم شایعات، او ازدواج خود با خواننده مشهور، خان تحصیل، را رد کرده و او را برادر همسر خود می‌داند.

زر‌سنگه و مالا جان صاحب ۹ فرزند هستند. شاهزاده، پسر دوم او، نیز راه پدر را در پیش گرفته و به موسیقی مشغول است. امروزه زر‌سنگه همراه با پسران و دو نوه خود در منطقه نوشهره زندگی می‌کند. در سال ۲۰۱۷، خانه او مورد دستبرد سارقان ناشناس قرار گرفت.

دوران حرفه‌ای و تاثیر فرهنگی

استعداد زر‌سنگه در سنین جوانی توسط مصطفی، موسیقی‌دان محلی، کشف شد. او با معرفی زر‌سنگه به رشید علی دهقان، تهیه‌کننده رادیو پیشاور، زمینه را برای آغاز رسمی فعالیت حرفه‌ای او فراهم کرد. زر‌سنگه در ابتدای کار خود، به آثار خوانندگانی چون گلنار بیگم، کشور سلطان، بچا زرین جان، خیال محمد، احمد خان و سبز علی استاد گوش می‌داد، اما همواره سبک سنتی فولک خود را حفظ کرد.

"من تحصیلات آکادمیک ندارم، بنابراین نمی‌توانم از روی نوشته بخوانم. بیشتر ترانه‌هایم از ساخته‌های مردم عادی است. البته همسرم نیز برخی از آهنگ‌های محبوبم را سروده است."

میس کیا، پژوهشگر فرانسوی، صدای زر‌سنگه را "تنها صدای کوهستانی در زبان پشتو" توصیف کرده است. او زر‌سنگه را در سفری به فرانسه برای اجرای کنسرت همراهی کرد. زر‌سنگه خاطرات خود از اجرا در لندن را چنین تعریف می‌کند: "در حال اجرای یک ترانه فولک پشتو درباره کوه‌ها و زندگی کولی‌ها بودم که فردی انگلیسی به من نزدیک شد و با افتخار گفت که او نیز یک کولی است."

در طول بیش از پنج دهه فعالیت، زر‌سنگه آهنگ‌های مشهوری چون "Da Bangriwal Pa Choli Ma Za"، "Zma Da Khro Jamo Yara"، "Rasha Mama Zwi De"، "Zma Da Ghrono Pana Yara" و "Kht Me Zanzeri De" را اجرا و ضبط کرده است. او همچنین در تورهای موسیقی بین‌المللی در آلمان، فرانسه، بلژیک، عراق، امارات متحده عربی، آمریکا و انگلستان شرکت کرده است.

حضور در کوک استودیو و افتخارات

در سال ۲۰۱۸، زر‌سنگه در ویدیوی تبلیغاتی فصل یازدهم کوک استودیو پاکستان حضور یافت و آهنگی را با همراهی گروه موسیقی خوماریان و گل پانرا اجرا کرد. این اجرا بیش از ۶.۸ میلیون بازدیدکننده در یوتیوب داشت.

برای قدردانی از فعالیت‌های هنری زر‌سنگه، دولت پاکستان نشان "نشان اجرای ممتاز" (Tamġa-ē Ḥusn-e Kārkardagī) را به او اهدا کرد. او همچنین توسط رسانه‌ها به عنوان "ملکه فولک پشتو" معرفی شده است. در سال ۲۰۰۰، او در مراسم جوایز PTV، جایزه بهترین خواننده را دریافت کرد.

دیسکوگرافی

• Chants Du Pashtou (1993)

تک آهنگ‌ها

• "Da Bangriwal Pa Choli Ma Za"
• "Kht Me Zanzeri De"
• "Rasha Mama Zwi De"
• "Zma Da Ghrono Pana Yara"
• "Zma Da Khro Jamo Yara"

کوک استودیو

• "Hum Dekhenge" (اجرا با هنرمندان متعدد)

همکار هنرمند

• The Rough Guide to the Music of India and Pakistan (1996, World Music Network)