جنبش تنفيذ شريعت محمدی (TNSM) چیست؟
جنبش تنفيذ شريعت محمدی (TNSM) یک گروه شبهنظامی افراطی اسلامی است. این گروه پس از محاصه مسجد سرخ (لال مسجد) در سال ۲۰۰۷، با طالبان پاکستان بیعت کرد و به بخشی از این تشکیلات تبدیل شد. هدف اعلامی این گروه، اجرای قانون شریعت در پاکستان است.
این تشکیلات در سال ۲۰۰۷ بخش اعظم منطقه سوات را تصرف کرد. صوفی محمد این گروه را در سال ۱۹۹۲ تأسیس کرد، اما پرویز مشرف، رئیسجمهور وقت پاکستان، در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۲ آن را غیرقانونی اعلام کرد.
مرکزیت این سازمان در مناطق مرزی پاکستان و افغانستان، بهویژه دیر، سوات، تانا و مالاکند (و همچنین درگای و چنگای) قرار دارد. این گروه از شبهنظامیان طالبان پاکستان در افغانستان همسایه حمایت میکند و از آن به عنوان «یکی از خطرناکترین گروههای شبهنظامی مذهبی پاکستان» یاد شده است. صوفی محمد (۱۹۳۳-۲۰۱۹)، رهبر سازمان، پس از اعلام انصراف از خشونت در سال ۲۰۰۸ از زندان آزاد شد.
ویژگیهای اعضای گروه
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس در سال ۲۰۰۷، اعضای شبهنظامی TNSM با «موهای بلوند تا شانه و جلیقههای راهپیمایی روی لباس سنتی شلوارقمیز» شناخته میشوند. بسیاری از شبهنظامیان غیربومی از شمال وزیرستان به این گروه پیوستهاند که شمار زیادی از آنها افغان و عرب هستند.
اجرای شریعت
این گروه به بهانه اجرای شریعت، مدارس دخترانه را بمباران کرد و فروشگاههای ویدیو و سیدی را منفجر نمود. ملا فضلالله نیز از طریق پخش رادیویی افام، از دختران دانشآموز خواست تا از بورقای تمامبدن استفاده کنند. او همچنین برخی سازمانهای توسعه را به اتهام «ترویج بیعفتی از طریق استخدام زنان» تعطیل کرد.
تاریخچه
ریشهها
صوفی محمد در دهه ۱۹۸۰ به فعالیت در جماعت اسلامی پاکستان پرداخت. او در سال ۱۹۹۲ از این حزب جدا شد و TNSM را با هدف اجرای شریعت در منطقه مالاکند تأسیس کرد. صوفی محمد و پیروانش از این منطقه به عنوان پایگاهی برای تحریکات خشونتآمیز جهت اجرای شریعت استفاده کردند.
شورش منطقه مالاکند (۱۹۹۴)
صوفی محمد با مطالبه اجرای شریعت، در منطقه مالاکند (شامل دیر، سوات، باجور و چترال) دست به شورش زد. ارتش پاکستان این قیام را سرکوب کرد، اما پیش از آن TNSM دیر و سوات را تحت کنترل خود درآورد. تیمرگره زیر آتش توپخانه دولت قرار گرفت و درگیریها در سوات بهشدت بالا گرفت.
ادعا میشود در دوران کنترل TNSM، رانندگان مجبور به رانندگی در سمت راست جاده شدند که این امر منجر به تصادفات متعددی گردید.
دوره ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۲
صوفی محمد در نوامبر ۲۰۰۱ به دلیل اعزام هزاران داوطلب برای جنگیدن علیه حمله آمریکا به افغانستان زندانی شد. در دوران زندان او، ملا فضلالله (دامادش) که به دلیل پخشهای غیرقانونی رادیویی به «ملا رادیو» شهرت داشت، رهبری گروه را بر عهده گرفت.
پرویز مشرف در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۲ این گروه را رسماً ممنوع اعلام کرد.
سال ۲۰۰۵
پس از یک افول موقت، این گروه پس از زلزله اکتبر ۲۰۰۵ دوباره احیا شد. پخشهای رادیویی این باور محلی را تقویت کرد که زلزله مجازات گناهان است؛ در نتیجه، مردم منطقه تجهیزات الکترونیکی مانند تلویزیون و کامپیوتر را نابود کردند.
سال ۲۰۰۷
در ژوئیه ۲۰۰۷، این گروه بخش اعظم منطقه سوات را تصرف کرد و تا نوامبر آن را در کنترل داشت، تا اینکه ارتش پاکستان ملا فضلالله و پیروانش را از پایگاه بزرگ روستای ایمامدهری بیرون راند.
این پایگاه که ۸ کیلومتری شهر اصلی دره، یعنی مینگوره قرار داشت، توسط حدود ۲۰۰ شورشی محافظت میشد. خبرنگار آسوشیتدپرس در اکتبر ۲۰۰۷ این پایگاه را چنین توصیف کرد: «مجموعهای بتنی نزدیک روستا که درون آن مسجد و مجموعهای از دهها اتاق، بسیاری از آنها نیمهکاره، قرار دارد. فروشگاهی نوارهای کاست سخنرانیهای فضلالله را میفروشد.» اگرچه این حوزه علمیه هنوز دانشآموزی نداشت، اما هزاران نفر را برای نماز جمعه جذب میکرد.
مقامات پاکستانی اعلام کردند که در دو هفته درگیری اواخر نوامبر، حدود ۲۵۰ شبهنظامی کشخ شدند و پایگاه دو کیلومتری زیر گلولهباران توپخانه قرار گرفت. ساکنان شهرها، پناهگاههای بتنی به جا مانده از شورشیان را تخریب کردند و شبهنظامیان به کوهها عقبنشینی نمودند.
همکاری با تحریک طالبان پاکستان (TTP)
TNSM عضو مهمی از ائتلاف طالبان پاکستان است. پس از محاصه مسجد سرخ در ۲۰۰۷، نیروهای فضلالله با تحریک طالبان پاکستان به رهبری بیتالله محسود متحد شدند. گزارشها حاکی از آن است که فضلالله و نیروهایش دستورات خود را از محسود دریافت میکردند.
حمله به مجسمههای بودا
در ۸ اکتبر ۲۰۰۷، اعضای TNSM با استفاده از دینامیت، صورت مجسمه عظیم بودای نشسته (متعلق به قرن هفتم میلادی) را که در صخرهای نزدیک روستای جهانآباد در سوات حک شده بود، نابود کردند. مقامات باستانشناسی اعلام کردند که آنها سوراخهایی در صخره ایجاد کرده، دینامیت درون آن قرار داده و سپس آن را منفجر کردند.
سال ۲۰۰۸
صوفی محمد پس از گفتگو با دولت استانی و اعلام انصراف از خشونت آزاد شد. هشت رهبر TNSM پیمان صلحی امضا کردند که حاکمیت دولت استانی را به رسمیت شناخته، به خشونت پایان داده و حمله به پلیس، ارتش و اهداف دولتی را «غیراسلامی» اعلام کرد.
سال ۲۰۰۹
تا ژانویه ۲۰۰۹، TNSM دادگاههای شریعت تأسیس کرد که «آشکارا افراد متخلف از قوانین سختگیرانه را مجازات میکردند». این دادگاهها از ماتا در دره بالای سوات تا کابل در نزدیکی مینگوره فعالیت داشتند.
لغو آموزش دختران
روزنامه پاکستانی «نیوز» در ۲۱ ژانویه ۲۰۰۹ گزارش داد که طالبان آموزش دختران را در سوات کاملاً ممنوع کردهاند. حدود ۴۰۰ مدرسه خصوصی با ۴۰ هزار دانشآموز دختر مجبور به تعطیلی شدند. حداقل ۱۰ مدرسه دخترانه که پس از ضربالاجل ۱۵ ژانویه تلاش به کار کردند، توسط شبهنظامیان در مینگوره ویران شدند. در ۱۴ ماه گذشته بیش از ۱۷۰ مدرسه و ساختمان دولتی بمباران یا آتش زده شدند.
سخنگوی تحریک طالبان پاکستان از طالبان سوات خواست تا این ممنوعیت را بازنگری کنند، اما سخنگوی طالبان سوات پاسخ داد که درخواست رسمی برای لغو آن وجود ندارد و برنامههایشان ادامه مییابد. با این حال، او بعداً اعلام کرد که پس از پایان درگیریها، با علمای دین مشورت خواهند کرد. او اظهار داشت: «ما مخالف آموزش نیستیم، اما اصرار داریم نسل جدید ما ابتدا آموزشهای مذهبی و سپس علمی و فناوری دریافت کند. طالبان به پزشک، مهندس و دانشمند نیاز دارند تا هدف ما را تقویت کنند.»
آییننامه شریعت نظام عدل ۲۰۰۹
دولت پاکستان در ۱۶ فوریه ۲۰۰۹ اعلام کرد که اجرای شریعت در منطقه مالاکند را مجاز میداند. در مقابل، پیروان فضلالله با آتشبس که توسط صوفی محمد مذاکره شده بود، موافقت کردند.
واکنشها به آتشبس
ناتو نگران بود این توافق به شبهنظامیان فرصت بازسازی بدهد و پناهگاهی برای حملات فرامرزی به افغانستان ایجاد کند. عفو بینالملل نیز ابراز نگرانی کرد که این توافق، نقض حقوق بشر در منطقه را توجیه میکند.
پایان مذاکرات
در اوایل آوریل ۲۰۰۹، صوفی محمد به دلیل توقف دولت در راهاندازی دادگاههای شریعت، حمایتش از مذاکرات صلح را پایان داد. رئیسجمهور زرداری تا زمان بازگشت صلح امضای توافق را رد کرد، اما در نهایت تحت فشار مجمع ملی، آییننامه نظام عدل را در ۱۳ آوریل امضا نمود. سخنگوی صوفی محمد اعلام کرد که این قانون صلح را بازمیگرداند و طالبان در حال خلع سلاح هستند. همچنین اعلام شد سرفصلهای آموزشی تغییر کرده و زنان برای اینکه «نمایشی» نشوند، از کار و بازار منع میشوند.
تخریب مقر اصلی
در ژوئن ۲۰۰۹، نیروهای امنیتی پاکستان مجموعه امامدهری را که مقر اصلی فضلالله بود، بمباران و تخریب کردند. این مجموعه شامل محل سکونت، مسجد، دادگاه و زندان بود.