زبان سولتکویی زاپوتکی، یکی از گویشهای منقرضشده خانواده زاپوتکی در غرب اوآخاکا مکزیک است. این زبان به دلیل تفاوتهای قابل توجه با سایر گویشهای زاپوتکی، به عنوان یکی از متفاوتترین آنها شناخته میشود.
«سولتکویی» نام عمومی برای چندین گویش زاپوتکی است. منابع مکتوب این زبان بسیار محدود است و بزرگترین رکورد آن در پاسخها به پرسشنامه واژگانی سال ۱۸۸۶ یافت میشود. این پرسشنامه نشان میدهد که زبان سولتکویی در آن زمان دیگر استفاده نمیشد، اما یک زن ۹۲ ساله از سان ایلدفونسو سولا توانست واژگانی از این زبان را ارائه دهد.
ردهبندی زبان سولتکویی
سولتکویی به طور مداوم به عنوان یکی از شاخههای خانوادههای زبانی چاتینو و زاپوتکی شناسایی شده است، اما در مورد جایگاه دقیق آن در زیرشاخههای زاپوتکان بحثهایی وجود دارد. برخی آن را به عنوان شاخه مستقل سوم زاپوتکان در نظر میگیرند، در حالی که دیدگاه رایج، عضویت آن در شاخه زاپوتکی است. بر اساس برخی ویژگیهای مشترک، مانند محدودیتهای موقعیتی در تکامل تاریخی و حضور پیشوند جانداری با آغاز کناری، سولتکویی جزو گروه زاپوتکی غربی طبقهبندی میشود که شامل زبانهای زاپوتکی توتوماچاپان، لاچیسیو، میکستهپک و لوس آلتوس نیز میشود.
ویژگیهای زبان سولتکویی
سولتکویی تنها به صورت جزئی در فرایند حذف لببندی از همخوانهای لبدار پروتوزاپوتکان (*kw, *kkw > *b, *p) شرکت کرده است. در سولتکویی، *kw پروتوزاپوتکان تنها در موقعیتهای ابتدایی به /b/ تبدیل شده و *kkw قوی همچنان به صورت همخوان لبدار /kw/ باقی مانده است.
همخوانهای کناری پروتوزاپوتکان در سولتکویی به صورت همخوانهای بینی در کلماتی با واکههای بینی ظاهر میشوند، در حالی که در سایر زبانهای زاپوتکی این همخوانها حفظ شدهاند.
در برخی از واژگان سولتکویی ثبتشده در پرسشنامه ۱۸۸۶، حرف n در وسط کلمات دیده میشود. یکی از پژوهشگران پیشنهاد کرده که این موضوع ممکن است نشاندهنده بینیدار شدن واکه قبلی باشد.