شیشی: فعالان سیاسی دوران پایانی شوگونسالاری در ژاپن
شیشی (Shishi)، که گاهی با نامهای دیگری نیز شناخته میشدند، گروهی از فعالان سیاسی ژاپنی در اواخر دوره ادو (Bakumatsu) بودند. این اصطلاح معمولاً به ساموراییهای ضد شوگونسالاری و حامی جنبش «سوننو جویی» (尊皇攘夷؛ به معنی «احترام به امپراتور، اخراج بربرها») اطلاق میشود؛ بهویژه ساموراییهایی که عمدتاً از خاندانهای جنوب غربی مانند ساتسوما، چوشو و توسا بودند. با این حال، برخی نیز از اصطلاح شیشی برای اشاره به حامیان شوگونسالاری، مانند نیروهای شینسنگومی (Shinsengumi)، استفاده میکنند.
تنوع زیادی در میان شیشی وجود داشت. برخی، مانند آدمکشانی چون کاواکامی گنسای، ناکامورا هانجیرو، اکادا ایزو و تاناکا شینبی، رویکردی خشونتآمیز را برای پیشبرد دیدگاههای خود در پیش گرفته بودند. کاواکامی گنسای بهویژه به عنوان قاتل ساکوما شوزان، متفکر برجسته حامی غربگرایی در آن دوره، شناخته میشود. چندین حمله به غربیها در ژاپن به شیشی و جنگجویان رونین (Samurai without a master) مرتبط نسبت داده شده است. در مقالهای در سال ۲۰۱۳، این آدمکشها «تروریستهای اولیه» نامیده شدند، زیرا با هدف ایجاد وحشت در میان خارجیها عمل میکردند. سایر شیشیهای رادیکالتر، مانند میابه تیزو، طرحهای حملات گستردهای را با بیتوجهی به ایمنی عمومی برنامهریزی میکردند. میابه خود یکی از رهبران توطئهای بود که توسط شینسنگومی در «حادثه ایکهدایا» خنثی شد؛ این توطئه قصد داشت در اوج جشنواره گیون، کیوتو را به آتش بکشد.
همانطور که گفته شد، شیشی لزوماً در پی سرنگونی شوگونسالاری نبودند. شیشیهای میتو مسئول قتل ایئی نائوسوکه، مشاور اعظم شوگون، بودند. او امضاکننده معاهداتی بود که به نفع کشورهای خارجی بود و همچنین پسری نابالغ را بر تخت شوگونسالاری نشاند. دیگر مردان و زنان میتو در «شورش تنگوتو» که طی چند سال بعد رخ داد، دست به اقداماتی زدند. اگرچه این اقدامات قطعاً علیه دولت شوگون بود، اما مخالف خود شوگون نبودند؛ در واقع، شیشیهای میتو که از وابستگان یکی از بستگان شوگون بودند، معتقد بودند که تنها به او کمک میکنند.
برخی دیگر از شیشی تمایلات علمیتری داشتند. نمونه برجسته این گروه، یوشیدا شواین، محقق برجسته چوشو بود. او مدرسه «شوکاسون-جوکو» را تأسیس کرد و بسیاری از رهبران آینده دولت در دوران میجی را آموزش داد. یوشیدا با بسیاری از چهرههای برجسته دوران باکوماتسو ارتباط داشت: کاوای تسوگونوسوکه، کاستو کایشو، و همانطور که گفته شد، ساکوما شوزان و دیگران.
شیشیهای رادیکالتر از چوشو و ساتسوما به هسته رهبری دولت نوپای میجی تبدیل شدند. برخی از آنها، مانند ایتو هیروبومی و یاماگاتا آریتومو، تا دهههای اولیه قرن بیستم چهرههای برجستهای در سیاست و جامعه ژاپن باقی ماندند.
جستارهای وابسته
- شینسنگومی
منابع
یادداشتها
مآخذ