ساتو: ساز زهی ازبکستانی با تاریخچه‌ای پر فراز و نشیب

Sato (instrument)
📅 7 اسفند 1404 📄 149 کلمه 🔗 منبع اصلی

چکیده

ساتو، ساز زهی و طولانی گردن ازبکستانی، با پنج سیم، نقش مهمی در موسیقی کلاسیک و فولکلور آسیای مرکزی دارد. این ساز که از چوب توت ساخته می‌شود، توسط تورگون علیماتوف از نابودی نجات یافت و اکنون جایگاه ویژه‌ای در موسیقی تاجیکستان نیز دارد.

ساتو (به ازبکی: Сато) سازی زهی و طولانی گردن است که با آرشه نواخته می‌شود و در میان نوازندگان موسیقی کلاسیک و فولکلور آسیای مرکزی، به‌ویژه در ازبکستان، رواج دارد. این ساز دارای پنج سیم است.

در ساز ساتو، سیم بالایی هنگام نواختن برای تولید ملودی به دسته ساز فشرده می‌شود، در حالی که چهار سیم دیگر، سیم‌های درون (Drone) هستند. پرده‌های دسته ساز از جنس نخ‌های گره‌خورده ساخته شده‌اند. صفحه صوتی ساز دارای سوراخ‌هایی برای خروج صدا است و جنس بدنه آن از چوب توت است.

تورگون علیماتوف، موسیقی‌دان برجسته ازبک، نقش کلیدی در احیای هنر نوازندگی ساز ساتو ایفا کرده است. این ساز برای چندین قرن کاملاً ناپدید شده بود تا اینکه او در سال ۱۹۵۷ به نوازندگی آن روی آورد. به همین دلیل، علیماتوف به عنوان بنیان‌گذار ساز ساتو و سبک و تکنیک نوازندگی آن شناخته می‌شود.

پروفسور عبدولی عبدالرشیدوف، برجسته‌ترین مدرس ساز ساتو و آهنگساز هنر شَش‌مقام (Shash Maqom) در تاجیکستان است.

جمع‌بندی

ساتو، سازی که زمانی در آستانه فراموشی بود، با همت موسیقی‌دانان برجسته ازبک و تاجیک احیا شده است. این ساز با صدای منحصر به فرد خود، همچنان بخشی جدایی‌ناپذیر از میراث فرهنگی غنی آسیای مرکزی محسوب می‌شود.