خلیفه شیخ قریبالله ناصیر کباره
خلیفه شیخ قریبالله شیخ محمد ناصیر کباره مالکی اشعری قادری (متولد ۱۷ فوریه ۱۹۵۹)، رهبر جریان صوفیانه قادریه در نیجریه و کل منطقه غرب آفریقا است. او پس از درگذشت پدرش شیخ محمد ناصیر کباره در سال ۱۹۹۶، به مقام خلیفه رسید. طریقت قادریه با پیروانی از حوضه چاد تا سنگامبیا، بزرگترین تجمع صوفیان را در آفریقای پسااستعماری تشکیل میدهد. در دوران رهبری شیخ قریبالله، این طریقت با حفظ ریشههای محلی خود جهانیتر شد و او با استفاده از فناوریهای رسانهای، پیام صلح و حل اختلاف از طریق گفتگوی متقابل را بهویژه در میان جوانان گسترش داد. شیخ قریبالله کباره برادر تنی عبدالجبار ناصیر کباره است.
کودکی و جوانی
خلیفه شیخ قریبالله در شهر کانوی نیجریه در ۱۷ فوریه ۱۹۵۹ متولد شد. مادرش تنها چند دقیقه پس از زایمان از دنیا رفت و نام مادرخواندهاش خدیجه بود. خدیجه تلاش کرد تا او نه تنها مادری داشته باشد، بلکه از مراقبتهای بینظیر بهرهمند شود. خاندان قادریه که اکنون توسط او رهبری میشود، در سه زمینه برجسته است: آموزش ساختاریافته علوم اسلامی، دعوت عمومی به اسلام و مراقبههای هفتگی دستهجمعی.
او بیشتر کودکیاش را در کنار پدر سپری کرد و پدرش از همان سالهای اولیه نشانههای هوش و استعداد او را دید. پدرش او را به تفریحات زودگذر کودکانه واگذار نکرد؛ بلکه در شش سالگی او را برای انجام حج همراه خود برد تا پیامبر اسلام را زیارت کند.
قریبالله در محله کباره زاده شد؛ محلهای که کودکان در آن بازی و معاشرت داشتند، اما او فرصت کمی برای این کارها یافت. توجهش بیشتر به خواندن متون اسلامی، علوم قرآن، حدیث، فقه و سایر علوم اسلامی بود. همین موضوع باعث شد دوستانی برای تفریح نداشته باشد و تنها با افرادی همنشین شود که در مسیر دانش اسلامی سودمند بودند.
در نوجوانی، اشتیاق شاعر بزرگی شدن در زبان عربی در او بیدار شد، اما پدرش او را نزدیک خود نگه داشت و به او فهماند که روزی باید دقیقاً جای پای او را بگیرد. تربیت او میان کودکان بسیار متفاوت بود؛ هر آنچه را در مسجدها و مجالس علمی میشنید تکرار میکرد و پدرش اشتباهاتش را اصلاح مینمود. در ۲۲ سالگی (۱۹۸۲) با دو زن ازدواج کرد که ابتدا مدتی هماهنگ زندگی میکردند و سپس شیوه واقعیتری از چندهمسری را پیش گرفت. از این ازدواجها نوزده فرزند داشت.
او شیفته هرگونه گردهمایی مرتبط با تعالیم اسلامی بود. پدرش که مردی بیدار بود، دریافت که پسرش به دنبال مسیر دین است. به همین دلیل، استادی به نام پروفسور ملام عباس را برای آموزش قرآن به او در محله کباره استخدام کرد. در نه سالگی، مُهر دستی به او داده شد و پدرش از این موهبت الهی چنان شادمان گشت که گاوی را قربانی کرد. قریبالله در پیشگاه پدرش به فراگیری علومی چون توحید، تفسیر، حدیث، فقه، زبان و عروض پرداخت. او برای طلب علم از خانهای به خانهای دیگر نمیگشت و تنها به دو خانه (موسا عیسی آیاگی و معلم بشیر) رفت تا نحو عربی و توحید بیاموزد.
تحصیلات
او مدرک ابتداییاش را از مدرسه معهد شیخ ناصیر گواله (۱۹۶۹-۱۹۷۳) گرفت. سپس در مدرسه عالی اسلامی شاهوچی (۱۹۷۷) تحصیل کرد. ورود به دانشگاه بایرو کانو، او را به دریافت دیپلم زبان عربی (۱۹۸۳) و لیسانس زبان و ادبیات عرب (۱۹۹۴) رساند. او در کنار تحصیلات رسمی، از دانش عالمان بسیاری بهره برد:
- دکتر شیخ عثمان نورینی
- دکتر مختار آتاما بن احمد
- پروفسور علی، نائب سعید از دانشگاه بایرو
- پروفسور محمد اول ابوبکر
- پروفسور محمد سانی همیس دارما
- مدرسه ابتدایی معهد شیخ ناصیر گواله (۱۹۷۳)
- مدرسه عالی اسلامی شاهوچی کانو (۱۹۷۷)
- دیپلم زبان عربی، دانشگاه بایرو کانو (۱۹۸۳)
- کارشناسی زبان عربی، دانشگاه بایرو کانو (۱۹۹۴)
افتخارات و جوایز
- جایزه انجمن دعوت جهانی اسلام لیبی برای مشارکت برجسته در دعوت و دانش اسلامی (۲۰۰۳)
- جایزه رهبری الگو و دعوت از سوی انجمن دعوت جهانی اسلام (۲۰۰۳)
- مشارکت در جلسه استماع نخستوزیر در مجلس عوام بریتانیا (۲۰۰۷)
- جایزه شایستگی از مؤسسه دولتهای محلی و اداره عمومی نیجریه (۲۰۱۰)
- دکترای افتخاری از دانشگاه اروپا-آمریکا (۲۰۱۰)
- دکترای افتخاری از دانشگاه اسلامی ام درمان سودان (۲۰۱۵)
- دکترای افتخاری از دانشگاه اسلامی دارالسلام ترکیه (۲۰۱۵)
زندگی شخصی و خدمات عمومی
همراهی با پدر در کودکی، او را از همسالانش جدا کرد. ملام کباره دوم سه همسر و نوزده فرزند دارد. او سمتهای عمومی بسیاری در داخل و خارج نیجریه بر عهده داشت؛ از جمله ریاست هیئت رفاه زائران ایالت کانو (۱۹۹۲-۱۹۹۳)، عضویت در کمیته مشورتی اجرای شریعت (۲۰۰۰-۲۰۰۳) و ریاست شورای شورای ایالت کانو از سال ۲۰۱۱. شیخ قریبالله مدعی است که موی مبارک پیامبر اسلام را در اختیار دارد که آن را از شیخ احمد الخزراجی از امارات دریافت کرده است؛ خانوادهای که گفته میشود قرنها نگهدارنده این یادگار بودهاند.
میراث ماندگار
او جانشین پدرش شد و ۲۵ سال گذشته را به عنوان رهبر غرب آفریقا خدمت کرد. شیخ دکتر قریبالله معلم، مدیر و بنیانگذار کالج علوم اسلامی تراث در کانو بوده است. دولت ایالت کانو به افتخار او، یک تقاطع غیرهمسطح نزدیک کوفار ماتا را به نام «تقاطع شیخ قریبالله ناصیر کباره» نامگذاری کرد.
او در کنفرانسهای متعددی شرکت کرده است، از جمله:
- سمینار بینالمللی تأثیر فرقه قادریه در ترویج اسلام و زبان عربی در آفریقا (۲۰۰۲)
- جلسه چهاردهم شورای بینالمللی انجمن دعوت اسلامی (۲۰۰۳)
- چهارمین کنفرانس عمومی رهبری مردم اسلامی جهان (۲۰۰۵)
- هفتمین کنفرانس عمومی دعوت اسلامی (۲۰۰۴)
- سمینار تغییرات اقلیمی از منظر اسلامی، شورای بریتانیا (۲۰۱۰)
مائوکیب قادریه
جریان صوفیانه قادریه حدود نه دهه پیش توسط شیخ عبدالقادر گیلانی، از تبار پیامبر اسلام، در بغداد تأسیس شد و بهویژه در خاورمیانه، خاور دور، آفریقا و آسیا به شهرت رسید. ورود این جریان به سرزمین هوسا و غرب آفریقا، حاصل تلاشهای مصلح بزرگ اسلامی، شیخ عثمان بن فودیو در قرنهای ۱۸ و ۱۹ میلادی بود.
نقش شیخ محمد ناصیر کباره به عنوان رهبر معنوی این طریقت در دهه پنجاه میلادی برجسته شد؛ زمانی که با ساخت مساجد، مراکز اسلامی و مدارس، آن را گسترش داد. دانش دینی و تلاش شخصی او ابزارهای موفقیت این مأموریت بودند. او پروژههای متعددی در آموزش، صلح و معنویت اجرا کرد؛ مانند تفسیر سالانه قرآن در قصر امیر کانو و درسهای روزانه و هفتگی.
سال ۱۹۵۲ آغازگر دوران مائوکیب قادریه بود؛ گردهمایی سالانهای برای تفسیر زندگی و آموزههای شیخ عبدالقادر گیلانی که با راهپیمایی در خیابانهای کانو و تجمع نهایی در قبرستان والی مایگگینیا همراه بود. این مراسم که در ابتدا شرکتکنندگان اندکی داشت، به مرور زمان با جذب میلیونها نفر از سراسر جهان اسلام، به یکی از گردهماییهای بزرگ مذهبی تبدیل شد.
پس از درگذشت پدر در ۱۹۹۶، شیخ قریبالله رهبری را به دست گرفت و تلاشهای عظیمی برای توسعه طریقت انجام داد. او با موعظه، نشر کتب و تأسیس مراکز جدید (از جمله مرکز استاندارد اسلامی در ابوجا و دو مرکز در ایالتهای جیگاوا و گومبه) آرزوهای پدرش را محقق ساخت.
تألیفات
شیخ قریبالله بیش از ۲۰ اثر در زمینه فقه، تصوف و شعر عربی تألیف کرده است:
- آینه روشن در تصوف (انتشار النهار قاهره، ۲۰۰۴)
- الرساله الجلیه (انتشارات آرول آن قبرس، ۱۹۹۸)
- مواهب الرحیم (انتشارات شریف بالا کانو، ۲۰۰۰)
- فتح ذوالجلالی (انتشارات شریف بالا کانو، ۱۹۹۹)
- مرآت الصفیه (انتشارات النهار قاهره، ۲۰۰۳)
- النقا و الصفاه (انتشارات سانی کورمی کانو، ۱۹۹۷)
- شد الرحال (انتشارات سانی شاویش کانو، ۲۰۰۲)
- دوره طریقت قادریه (انتشارات النهار قاهره، ۲۰۰۳)
- فک الرقابه (انتشارات سانی شاویش کانو، ۱۹۹۹)
- المسک الادر (انتشارات سانی شاویش کانو، ۲۰۰۹)
- تغییرات اقلیمی در اسلام (نسخه عربی، ترجمه انگلیسی و هوسا، ۲۰۱۰)
خانواده
- ناصیر کباره (پدر)
- عبدالجبار ناصیر کباره (برادر)
- فاتح قریبالله ناصیر کباره (پسر)