مفهوم چشمانداز ۲۰۲۰ نیجریه
چشمانداز ۲۰۲۰ نیجریه (که گاهی بهصورت NV2020 نیز نوشته میشود) یک چارچوب استراتژیک برای جمهوری فدرال نیجریه است. هدف این چارچوب، توسعه توان اقتصادی و سیاسی کشور تا آنجاست که «نیجریه تا سال ۲۰۲۰ به یکی از ۲۰ اقتصاد برتر جهان تبدیل شود، بتواند نقش رهبری خود را در آفریقا تثبیت کند و خود را بهعنوان بازیگری کلیدی در عرصه اقتصادی و سیاسی جهانی مطرح سازد.»
پتانسیلهای اقتصادی و چالشهای پیشرو
پتانسیل اقتصادی نیجریه بهخوبی شناخته شده است؛ این کشور بزرگترین اقتصاد منطقه غرب آفریقا محسوب میشود. با توجه به منابع طبیعی فراوان و موقعیت ساحلی، زمینههای رشد قدرتمند در آن وجود دارد. با این حال، نیجریه تاکنون بخش اندکی از این پتانسیل را به واقعیت تبدیل کرده است. تلاشهای پیشین برای برنامهریزی و چشماندازسازی، استمرار نداشتهاند. سابقه رکود اقتصادی، کاهش رفاه و بیثباتی اجتماعی، توسعه را در بیشتر سه دهه گذشته مختل کرده است.
اما در سالهای اخیر، نیجریه شاهد جهش رشد اقتصادی بوده و شرایط برای ورود به مسیر رشد سریع و پایدار مساعد به نظر میرسد؛ موضوعی که قرارگیری این کشور در فهرست N11 (یازده کشور نوظهور) را توجیه میکند. این کشورها توسط گلدمن ساکس بهدلیل داشتن پتانسیل رقابت جهانی، بر اساس شرایط اقتصادی و جمعیتیشان و زیرساختهای اصلاحی ایجادشده، شناسایی شدهاند.
دولت پیشین قصد خود را برای پیگیری این چشمانداز اعلام کرده بود و دولت فعلی نیز متعهد به تحقق آن است.
گروههای ذینفع ویژه
برای اطمینان از مشارکت تمامی ذینفعان در فرآیند چشمانداز ۲۰۲۰ و تضمین مالکیت مردمی (که شرط لازم برای هر برنامهریزی توسعهای موفق است)، ده گروه ذینفع ویژه تشکیل شدند. وظیفه این گروهها، تدوین اسناد چشمانداز متناسب با نیازهای هر مجموعه بود. این گروهها عبارتند از:
- زنان
- معلولان
- رسانه
- نیروی کار
- جوانان
ساختارهای نهادی
ارگانهای اصلی مسئول توسعه چشمانداز ۲۰۲۰ به شرح زیر هستند:
- شورای ملی چشمانداز ۲۰۲۰: این نهاد در رأس قرار دارد و با ریاست رئیسجمهور، رهبری و جهتدهی برای حرکت کل کشور را فراهم میکند.
- کمیته راهبری ملی: متشکل از حدود ۷۰ نفر از بخشهای دولتی و خصوصی است. این کمیته وظیفه تدوین دستورالعملهای اجرایی، استراتژی پایش و ارزیابی را بر عهده دارد و با رویکرد پایینبهبالا، از تمامی ذینفعان کلیدی، وزارتخانهها، نهادها، دولتهای ایالتی و محلی میخواهد بخش مربوط به خود را تدوین و اجرا کنند. این کمیته الگوی تدوین برنامه استراتژیک را نیز مشخص میکند.
- گروه کاری فنی ملی: شامل ۲۰ تا ۲۵ متخصص در حوزههای موضوعی مشخص از بخشهای عمومی و خصوصی است. این گروه مطالعات و پژوهشهای تخصصی را برای فراهمسازی دادههای لازم انجام میدهد.
- کمیته توسعه ذینفعان: شامل دولتهای ایالتی، وزارتخانهها و نهادهای فدرال است. در این طرح پایینبهبالا، هر گروه ذینفع اسناد خود را بر اساس دستورالعملهای مصوب تدوین میکند و اطلاعات خود را به برنامه اصلی تزریق میکند.
- تیم مدیریت اقتصادی: بهعنوان اتاق فکر، فرآیند چشماندازسازی را هدایت میکند و ارتباط و بازخورد حیاتی را بین شورای ملی و کمیته راهبری برقرار میسازد.
فرآیند توسعه، روششناسی و نقاط عطف
سند چشمانداز در مراحل زیر تدوین میشود:
مرحله اول: ایجاد زیربنای محکم (۲۰۱۰-۲۰۰۸)
در این مرحله، شورای ملی و کمیته راهبری باید تا پایان آوریل ۲۰۰۷ تأسیس میشدند. کمیته راهبری باید تمام اسناد استراتژیک فعلی از جمله هفت مادهای رئیسجمهور و NEEDS 2 را بررسی میکرد و بیانیه اولویتهای ملی را تدوین میکرد. این بیانیه هسته اصلی برنامههای توسعه و بودجهریزی سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ را شکل میداد و اهداف مشخصی برای سال ۲۰۱۰ تعیین میکرد.
مرحله دوم: دستیابی به اهداف توسعه هزاره (۲۰۱۵-۲۰۱۱)
تا پایان ژانویه ۲۰۰۸، گروههای کاری فنی ملی در هر یک از حوزههای اولویتدار تشکیل شدند. این گروهها با کمیتههای ذینفع برای تدوین برنامههای عملیاتی همکاری کردند و اجرای مرحله اول را آغاز نمودند. تمرکز مرحله دوم بر دستیابی به اهداف توسعه هزاره تا سال ۲۰۱۵ بود.
مرحله سوم: قرارگیری در میان ۲۰ اقتصاد برتر (۲۰۲۰-۲۰۱۵)
در این مرحله، کمیته راهبری اهداف و شاخصهای کلیدی لازم برای همگرایی با جایگاه ۲۰ اقتصاد برتر را تدوین کرد. این اهداف به بخشهای مختلف و سطوح زیرملی تفکیک شدند. گروههای فنی نیز با ارائه دادهها و روشها، برنامههای عملیاتی ذینفعان را در برنامه ملی یکپارچه کردند.
گروه حمایت کسبوکار
این گروه، ابتکاری از دبیرخانه کمیته راهبری برای جلب حمایت بخش خصوصی است که ریاست آن بر عهده عمرا مطلب بود. وظایف کلیدی این گروه عبارتند از:
- ایجاد آگاهیبخشی، افکار عمومی و مشارکت ملی
- جذب منابع از بخش خصوصی
- سازماندهی فعالیتهای جمعآوری کمکهای مالی
- ارائه حمایتهای فنی و مالی