در دوره حکومت ایزابلا دوم (۱۸۳۳-۱۸۶۸)، اسپانیا شاهد فعالیت طیف وسیعی از احزاب و جناحهای سیاسی بود. این گروهها که گاه با نامهای چندگانه شناخته میشدند، مرزهای سیالی داشتند و افراد و مواضع سیاسیشان در گذر زمان تغییر میکرد.
کارلیستها و کریستینوها
مهمترین شکاف سیاسی این دوره میان کارلیستها (حامیان اینفانته کارلوس) و کریستینوها (حامیان ملکه مادر ماریا کریستینا) بود. کارلیستها طرفدار حکومت مطلقه و سنتگرایان «رژیم کهن» بودند و به کلیسا گرایش داشتند. کریستینوها اما حامی مشروطه بودند، هرچند برخی مثل خود ماریا کریستینا به استبداد روشنگرانه تمایل داشتند.
این دو گروه در جنگ کارلیست اول در دهه ۱۸۳۰ به درگیری پرداختند که با پیروزی کریستینوها و امضای پیمان ورگارا پایان یافت. این پیمان به کارلیستهای معتدل اجازه داد در عرصه سیاسی باقی بمانند.
احزاب سیاسی
به جز کارلیستها، چهار گروه اصلی در اردوگاه ایزابلینی وجود داشت: اعتدالگرایان، ترقیخواهان، دموکراتها و اتحادیه لیبرال. اعتدالگرایان و ترقیخواهان ریشه در جنبش لیبرال دهه ۱۸۲۰ داشتند، در حالی که دموکراتها و اتحادیه لیبرال بعدها شکل گرفتند.
جناحبندیهای داخلی
درون این احزاب نیز جناحبندیهای متنوعی وجود داشت. مثلاً اعتدالگرایان به دو گروه پوریتانها (طرفدار قانونگرایی سختگیرانه) و دوکتریناریوها (حاضر به استفاده از روشهای غیرقانونی برای حفظ قدرت) تقسیم میشدند. ترقیخواهان نیز میان جناح راست معتدل و چپ رادیکال (پوروها) شکاف داشتند.