لایحه راهبرد ملی دفاع زیستی ۲۰۱۶ (National Biodefense Strategy Act of 2016) طرحی بود که توسط سناتور ران جانسون از ایالت ویسکانسین در سنای ایالات متحده معرفی شد. هدف اصلی این لایحه، اصلاح قانون امنیت داخلی سال ۲۰۰۲ و الزام دولت فدرال به بازنگری و بهبود سیاستها و برنامههای خود در زمینه هماهنگی و ارتقاء آمادگی دفاع زیستی بود.
پیشزمینه و انگیزه
سناتور جانسون این لایحه را در پاسخ به یافتههای «گروه مطالعاتی روبان آبی دفاع زیستی» (Blue Ribbon Study Panel on Biodefense) تدوین کرد. این گروه در اکتبر ۲۰۱۵، وضعیت آمادگی ایالات متحده در برابر فجایع زیستی ناشی از فعالیتهای تروریستی، انتشار تصادفی عوامل بیماریزای خطرناک یا همهگیری بیماریها را مورد بررسی قرار داد و اعلام کرد که آمادگی دولت در این زمینه به دلیل پراکندگی وظایف میان نهادهای فدرال متعدد، با مشکلاتی روبروست.
اعضای این گروه دوحزبی، از جمله سناتورهای سابق جو لیبرمن و تام دشل، و به ریاست تام ریج، اولین وزیر امنیت داخلی، بر این باور بودند که تهدیدات زیستی از جمله «شومترین و بالقوه فاجعهبارترین تهدیداتی هستند که ملت ما با آنها روبروست». آنها بر لزوم توجه کنگره و قوه مجریه به این خطرات و تدوین برنامهای برای دفاع از تمام آمریکاییها تأکید کردند.
تهدیدات زیستی
تهدیدات زیستی طیف گستردهای را شامل میشود، از حملات بیوتروریستی گرفته تا انتشار تصادفی عوامل بیماریزا از آزمایشگاههای تحقیقاتی و شیوع بیماریهای عفونی. نمونههایی از این حوادث عبارتند از:
- حادثه تولان (Tulane University): شیوع باکتری بورخولدریا سودومالی (burkholderia pseudomallei) در مرکز تحقیقات ملی پستانداران دانشگاه تولان که منجر به آلودگی بسیاری از نخستیها و یک دانشمند بازدیدکننده شد.
- ارسال اشتباهی آنتراکس (Anthrax): ارسال هاگهای زنده سیاه زخم (آنتراکس) از پایگاه اثبات داگوی ارتش در یوتا به آزمایشگاههایی در نه ایالت و یک تأسیسات ارتش در کره جنوبی. اگرچه کسی به این بیماری مبتلا نشد، بیش از ۴۰ کارگر در آزمایشگاهها تحت درمان قرار گرفتند.
- شیوع بیماریهای همهگیر: رویدادهای اخیر بینالمللی مانند ویروس ابولا، آنفولانزای پرندگان و ویروس زیکا.
راهبرد ملی دفاع زیستی
لایحه راهبرد ملی دفاع زیستی، ریشه در توصیههای «گروه مطالعاتی روبان آبی دفاع زیستی» داشت. این گروه در سال ۲۰۱۵، طرحی ملی برای دفاع زیستی ارائه کرد که شامل فهرستی بلندبالا از توصیهها برای بهبود دفاع و واکنش به حوادث زیستی بود. یکی از مهمترین ایرادات شناسایی شده، نیاز به یک سازمان رهبری دائمی در کاخ سفید برای هماهنگی دفاع زیستی بود.
بر اساس گزارش سنا، هدف این لایحه (S. 2967) «الزام رئیسجمهور به تدوین و اجرای یک راهبرد ملی جامع دفاع زیستی» بود. این راهبرد باید تمامی استراتژیهای موجود در نهادهای مختلف را همسو و هدایت کند.
گزارشها حاکی از آن بود که ایالات متحده فاقد یک رهبر واحد فدرال برای دفاع زیستی، یک راهبرد ملی جامع و بودجه اختصاصی برای این حوزه است. با وجود هزینه تقریبی ۶ میلیارد دلاری سالانه توسط دولت آمریکا برای فعالیتهای مرتبط با دفاع زیستی، رهبری این حوزه پراکنده بود و هیچ فرد یا نهادی مسئولیت نظارت بر کل این enterprise را بر عهده نداشت.
مفاد اصلی لایحه
هدف اصلی لایحه، بهبود هماهنگی در دولت فدرال برای پیشگیری و آمادگی در برابر حملات زیستی بود. مفاد کلیدی این لایحه شامل موارد زیر است:
- ایجاد «شورای هماهنگی دفاع زیستی» (Biodefense Coordination Council): متشکل از نمایندگان نهادهای کلیدی دولت فدرال.
- الزام رئیسجمهور به ارائه گزارش دورهای به کنگره: گزارش وضعیت راهبرد دفاع زیستی هر ۱۸۰ روز یکبار تا زمان اجرای کامل آن.
- تدوین، ارائه و بهروزرسانی منظم «راهبرد ملی دفاع زیستی»: برای هدایت و همسوسازی تلاشهای دولت فدرال.
- ارائه گزارش سالانه در مورد میزان هزینههای نهادهای فدرال در فعالیتهای دفاع زیستی.
این راهبرد ملی به عنوان یک راهنمای جامع برای برنامههای دفاع زیستی آمریکا عمل خواهد کرد و شامل موارد زیر است:
- تشریح وظایف هر نهاد و رهبر مسئول در اجرای، نظارت و هماهنگی فعالیتهای دفاع زیستی فدرال.
- بررسی تمام فعالیتهای نظامی و غیرنظامی دولت فدرال در زمینه دفاع زیستی.
- تحلیل توصیههای کمیسیونهای خارجی، درسآموختهها از واکنش به فوریتهای بهداشت عمومی، خطرات اصلی حوادث زیستی، منابع و قابلیتهای مورد نیاز، شکافهای موجود و اولویتبندی سرمایهگذاریها.
سابقه قانونی
این لایحه در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۶ توسط سناتور جانسون به همراه سناتور جونی ارنست معرفی شد. سپس در کمیته امنیت داخلی و امور دولتی سنا مورد بررسی قرار گرفت و با اصلاحاتی به صورت مطلوب گزارش شد. در نهایت، این لایحه به عنوان بخشی از «لایحه اختیارات دفاع ملی برای سال مالی ۲۰۱۷» به سنا ارائه گردید.