مهرالنسا؛ شاعر و روشنفکر شهید جنگ استقلال بنگلادش

Meherun Nesa
📅 21 خرداد 1405 📄 283 کلمه 🔗 منبع اصلی

چکیده

مهرالنسا، شاعر و روشنفکر بنگالی، در جریان جنگ استقلال بنگلادش در سال ۱۹۷۱ به دست همدستان محلی ارتش پاکستان به شهادت رسید. او که شعرهایش آمیخته به رمانتیسم و واقع‌گرایی بود، زبان بنگالی را حق مسلم مردمش می‌دانست و در مسیر استقلال آن سرزمین گام برداشت.

زندگی اولیه

مهرالنسا در ۲۰ اوت ۱۹۴۲ در منطقه خیدیرپور کلکته، واقع در بنگال غربی و در دوران راج بریتانیا چشم به جهان گشود. هرچند از تحصیل در مدرسه بازماند، اما با پشتکار و استعداد درخشانش، خودش را به سطحی از دانش و بینش رساند که در زمانه خود کم‌نظیر بود. پس از تقسیم هند در سال ۱۹۵۰، او به همراه خانواده‌اش به بنگال شرقی (پاکستان آن زمان) کوچ کرد.

فعالیت‌های ادبی و حرفه‌ای

مهرالنسا فعالیت حرفه‌ای خود را به عنوان نویسنده تبلیغات در آکادمی بنگلا آغاز کرد. سپس از سال ۱۹۶۱ در شرکت رادیویی فیلیپس مشغول به کار شد. او همچنین در کتابخانه داکا که توسط آژانس اطلاعات ایالات متحده اداره می‌شد، به عنوان نویسنده تبلیغات فعالیت داشت.

نخستین شعر او با نام «چاشی» (کشاورز) در سال ۱۹۵۳ در روزنامه دیلی سانگباد به چاپ رسید. اشعار مهرالنسا، آمیخته‌ای از مکتب رمانتیسم و واقع‌گرایی بود و بازتابی از دیدگاه‌های سیاسی‌اش به شمار می‌رفت. او از طریق شعر، قاطعانه خواستار رسمیت یافتن زبان بنگالی به عنوان زبان رسمی بود. آثار او در نشریات مختلفی نظیر پاکستانی خاور، داینیک پاکستان، سانگرام و مجله فیلیپس منتشر می‌شد.

مهرالنسا در قیام توده‌ای سال ۱۹۶۹ نقش فعالی داشت و عضو کمیته اقدام در میرپور بود. در ۲۳ مارس ۱۹۷۱، او پرچم بنگلادش مستقل را بر فراز خانه‌اش به اهتزاز درآورد.

شهادت

در ۲۷ مارس ۱۹۷۱، خانه او در منطقه میرپور داکا مورد حمله همدستان محلی ارتش پاکستان، از جمله نیروهای بیهاری قرار گرفت. مهاجمان، مهرالنسا و خانواده‌اش را به طرز وحشتناکی به شهادت رساندند. مادر و دو برادرش نیز در این حادثه جان باختند.

اداره پست بنگلادش در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۵، تمبری یادبود با تصویر مهرالنسا رونمایی کرد.

محاکمه قاتلان مهرالنسا

عبدالقادر ملا، از رهبران جماعت اسلامی بنگلادش، به اتهام دست داشتن در شهادت مهرالنسا و خانواده‌اش متهم و محاکمه شد. ملا در نهایت در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۳ اعدام شد.

جمع‌بندی

مهرالنسا نماد مقاومت فرهنگی و فداکاری در مسیر استقلال بنگلادش است. او با قلم و حضور فعالش، حق اقلیت‌ها و زبان مادری‌اش را فریاد زد و در نهایت جان خود و خانواده‌اش را در این راه نثار کرد. اعدام قاتل او پس از سال‌ها، نشان‌دهنده پایان تراژیدی یک مبارز شجاع و جاودانگی یاد اوست.