موسیقی مرفا

موسیقی مرفا؛ ریتم جشنین حیدرآباد

موسیقی مرفا، شکلی از موسیقی و رقص جشنین و پرشور است که در میان مسلمانان حیدرآباد هند رواج دارد. ریشه این موسیقی به نغمه‌های آفریقایی-عربی منطقه حضرموت در یمن بازمی‌گردد. مرفا را با سرعتی بالا و با سازهایی چون مرفا، دف، دول، چوب‌ها، دیگ‌های فولادی و تکه‌های چوبی به نام «تاپی» می‌نوازند. جلوه‌های هم‌سرایی و وزن آوازی در این موسیقی، کاملاً بر اساس ضرب‌آهنگ‌ها تنظیم می‌شوند.

تاریخچه ورود به هند

در قرن هجدهم میلادی، جامعه آفریقایی‌تبار «سیدی» که در ارتش نامنظم نظام‌های آصف‌جاهی حیدرآباد به عنوان نگهبان سواره‌نظام خدمت می‌کردند، این موسیقی را به ایالت حیدرآباد آوردند. نظام‌های آصف‌جاهی هنر مرفا را حمایت کردند و این موسیقی در جشن‌ها و مراسم رسمی اجرا می‌شد؛ چرا که آن‌ها تبار عربی خود را از طریق طایفه بایافندی منطقه عسیر عربستان به خلیفه اول، ابوبکر صدیق، می‌رساندند. با ورود جوامع سیدی و حضرموت، مرفا در هند و به‌ویژه حیدرآباد بسیار محبوب شد.

رقص مرفا معمولاً با خنجرهای «جنبیه»، شمشیرها و عصاها اجرا می‌شود و به احتمال زیاد از رقص «برع» در یمن گرفته شده است.

ریشه‌شناسی نام

واژه «مرفا» در زبان عربی یمنی به معنای طبل‌دیزی (کتری‌درام) است. به دلیل نفوذ مردم حضرموت بر فرهنگ سیدی‌های اتیوپیایی، این واژه به نمادی از موسیقی نواخته شده با طبل‌دیزی تبدیل شد. در شکل هندی مرفا که توسط سیدی‌ها در حیدرآباد اجرا می‌شود، طبل‌های دیزی سنتی با طبل‌های دیزی «هندی» جایگزین شده‌اند.

فرم‌ها و ریتم‌ها

موسیقی مرفا از سه ضرب‌آهنگ ریتمیک مختلف که به «تین‌مار تال» نیز معروف هستند شکل می‌گیرد. در رقص مرسوم، اجراکنندگان بر اساس سرعت و ریتم موسیقی، حرکات جنبشی با شمشیر و چوب انجام می‌دهند. نواختن این موسیقی منحصراً در اختیار مردان است، اما رقص و حرکات جنبشی میان زنان و مردان رواج دارد.

از ریتم‌های محبوب مرفا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سواری
• بم شکلہ
• یا ابو بکر - یا ابو صلاح
• سلام المکلا
• جومبالی زیمبالی
• بنظیر بنظیر
• اهلن وسهلن

محبوبیت و کاربرد امروزی

نواختن مرفا در حیدرآباد بسیار پرطرفدار شده و این هنر را به عنوان نماد سنتی خوش‌آمدگویی می‌شناسند. از سال ۱۹۵۱ میلادی، دولت هند اجرای مرفا را به عنوان بخشی از جشن‌های سالانه روز استقلال و روز جمهوری در قلعه سرخ دهلی نو به رسمیت شناخته است. همچنین، این موسیقی با شور و شوق فراوانی در عروسی‌های مسلمانان حیدرآبادی نواخته می‌شود.