مردم کاکچیکل (یا کاچیکل) یکی از اقوام بومی مایایی در مرتفعات میانی گواتمالا و جنوب مکزیک هستند. آنها سومین گروه بزرگ مایایی در گواتمالا به شمار میروند. نام این قوم در گذشته به شکلهای مختلفی نوشته میشد، از جمله کاکچیکل، کاکچیکل، کاکچیکل و کاچیکل.
زبان
زبان کاکچیکل، از شاخه کیچهای زبانهای مایایی، امروزه توسط ۴۰۰,۰۰۰ نفر صحبت میشود. این زبان ارتباط نزدیکی با زبان تزوتوجیل دارد.
محل سکونت
در مکزیک، جوامع کاکچیکل در ایالت چیاپاس، در شهرهای آمتنانگو د لا فرونتيرا، مازاپا د مادرو، موتوزینتلا، فرونتيرا کومالاپا، ال پورونیر و ویلا کوماتیتلان ساکن هستند. به دلیل مهاجرتهای اخیر، جوامع کوچکی از کاکچیکلها در ایالت کامپچه، در شهرهای کامپچه و چامپوتون نیز وجود دارند.
در گواتمالا، آنها در استانهای سولولا، چیمالتنانگو و ساکاتهپهکز زندگی میکنند.
تاریخ
در دوران پساکلاسیک مایا، پایتخت شاخه اصلی کاکچیکلها، ایکسیمچه بود. مانند همسایهشان کیچه، آنها توسط چهار ارباب به نامهای تزوتزیل، زاهیل، توکوچ و آکاخال اداره میشدند که مسئول امور اداری، نظامی و مذهبی بودند. کاکچیکلها تاریخ خود را در کتاب سالنامههای کاکچیکل، معروف به یادبود سولولا، ثبت کردهاند.
چاخوما، قوم دیگری که به زبان کاکچیکل صحبت میکردند، پایتخت خود را در میکسکو ویجو داشتند.
ایکسیمچه در سال ۱۵۲۴ توسط فاتح اسپانیایی، پدرو د آلوارادو، فتح شد. در آن زمان، کاکچیکلها با پادشاهی همسایه کیچه دشمن بودند و به اسپانیاییها در فتح آن کمک کردند. اولین پایتخت استعماری گواتمالا، تکپان گواتمالا، در ۲۵ ژوئیه ۱۵۲۴ نزدیک ایکسیمچه تأسیس شد. در ۲۲ نوامبر ۱۵۲۷، پس از چند شورش کاکچیکلها، پایتخت به سیوداد ویخیا، نزدیک آنتیگوا گواتمالا، منتقل شد.