ژرژه تمه کیست؟
ژرژه دا کنسیسائو تمه، زاده ۲۴ مه ۱۹۶۴، سیاستمدار و دیپلمات اهل تیمور شرقی است. او در آغاز فعالیت سیاسی خود از اعضای حزب فرِتیلین بود، اما در سال ۲۰۱۱ از این حزب جدا شد و به فرِنتیمودانسا پیوست.
تمه در طول سالهای فعالیت خود سمتهایی مهم چون معاون وزیر امور خارجه و همکاری، سفیر تیمور شرقی در استرالیا، دبیر دولت برای منطقه اوئهکوسی و وزیر اداره دولت را بر عهده داشته است.
اوایل زندگی و تحصیلات
تمه اهل اوئهکوسی است؛ برونبوم تیمور شرقی در ساحل شمالی تیمور غربی. در سال ۱۹۹۸، او بورسیهای از آژانس توسعه فرامرزی نیوزیلند، که امروز با نام آژانس توسعه بینالمللی نیوزیلند شناخته میشود، دریافت کرد و به پالمرستون نورث در نیوزیلند رفت.
در همان دوران، تمه با فعالان آزادیخواه تیمور شرقی همکاری کرد و از تلاشها برای رهایی این کشور از اشغال اندونزی حمایت نمود. او همچنین سخنگوی انجمن دانشجویان تیمور شرقی در نیوزیلند شد.
تمه در دانشگاه مَسی تحصیل کرد و در سال ۲۰۰۲ مدرک کارشناسی ارشد «سیاست و سیاستگذاری توسعه» دریافت کرد.
در بحران سال ۱۹۹۹ تیمور شرقی، خانه خانوادگی او آتش زده شد. به همین دلیل، تمه، همسر و فرزندانش پس از بازگشت به تیمور شرقی مدتی بدون سرپناه ماندند.
مسیر سیاسی
در انتخابات پارلمانی ۳۰ اوت ۲۰۰۱، تمه نفر دوازدهم فهرست فرِتیلین بود و به مجلس مؤسسان راه یافت؛ مجلسی که بعدها زمینه شکلگیری پارلمان ملی را فراهم کرد. با این حال، در ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۱، او به عنوان معاون وزیر امور خارجه و همکاری در دولت انتقالی دوم سازمان ملل متحد در تیمور شرقی منصوب شد.
پس از استقلال تیمور شرقی در ۲۰ مه ۲۰۰۲، تمه در همان سمت در نخستین دولت قانون اساسی، به نخستوزیری ماری الکاتیری، باقی ماند.
از ۲۹ مه ۲۰۰۳ تا اوت ۲۰۰۵، او نخستین سفیر تیمور شرقی در استرالیا بود و مسئولیت روابط با کشورهایی مانند نیوزیلند و ساموآ را نیز بر عهده داشت.
در پی ناآرامیهای سال ۲۰۰۶، ماری الکاتیری ناگزیر به کنارهگیری از نخستوزیری شد و درون فرِتیلین تلاشهایی برای برکناری او از دبیرکلی حزب آغاز گردید. تمه به جریان اصلاحطلب فرِتیلین مودانسا پیوست و در کارزار انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۰۷ از ژوزه راموس-هورتا، نخستوزیر جدید و نامزد مستقل، در برابر فرانسیسکو گوترس، رهبر فرِتیلین، حمایت کرد. در همان دوره، ادعاهایی درباره آزار جنسی یک کارمند سفارت علیه او مطرح شد.
در اوت ۲۰۰۷، با وجود اینکه حزبش فرِتیلین در برابر ائتلاف حاکم قرار داشت، تمه در دولت چهارم قانون اساسی به نخستوزیری ژانانا گوسمائو، سمت دبیر دولت برای منطقه اوئهکوسی را پذیرفت. پس از آن، گروه فرِتیلین مودانسا از فرِتیلین جدا شد و با نام فرِنتیمودانسا به حزبی مستقل تبدیل گردید؛ تمه نیز دبیرکل این حزب شد.
در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۲، فرِنتیمودانسا برای نخستین بار با فهرست مستقل خود شرکت کرد و دو کرسی به دست آورد. در ۸ اوت ۲۰۱۲، تمه در دولت پنجم قانون اساسی، ائتلافی میان کنگره ملی بازسازی تیمور، حزب دموکرات و فرِنتیمودانسا، به عنوان وزیر اداره دولت سوگند یاد کرد و از کرسی خود در پارلمان ملی کناره گرفت.
در فوریه ۲۰۱۵، با استعفای ژانانا گوسمائو و تشکیل دولت ششم وحدت ملی به نخستوزیری روی ماریا د آرائوخو از فرِتیلین، تمه پیشنهاد معاونت وزارت در آن دولت را نپذیرفت. او در عوض به پارلمان بازگشت و به نایبرئیس هیئت پارلمانی دو نفره فرِنتیمودانسا تبدیل شد.
تمه از بنیانگذاران جنبش «دوستان تائور ماتان رواک» نیز به شمار میرود؛ جنبشی که در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۷، فارغ از وابستگی حزبی، از رئیسجمهور پیشین و حزب آزادی مردم او حمایت کرد. از آنجا که فرِنتیمودانسا نتوانست از سد آستانه چهار درصدی عبور کند، تمه کرسی خود در پارلمان ملی را از دست داد.
نوشتهها و پژوهشها
- «تأثیر کمکهای خارجی بر کشورهای دریافتکننده: مطالعه موردی جریان کمکهای خارجی به تیمور شرقی برای بازسازی و توسعه کشور پس از استقلال»، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه مَسی نیوزیلند، ۲۰۰۱.
- «راهنمای زبان بایکنو برای برونبوم اوئهکوسی-آمبنو در تیمور شرقی»، با همکاری جفری هال و فرانسیسکو دو آمارال، وینستون هیلز، نیو ساوت ولز، استرالیا: پروژه سباستیاو آپاریسیو دا سیلوا، ۲۰۰۱.
- «تتوم، راهنمای زبان تیمور شرقی»، ویرایش پنجم، با همکاری جفری هال و دیونیسیو بابو سوآرس، وینستون هیلز، نیو ساوت ولز، استرالیا: پروژه سباستیاو آپاریسیو دا سیلوا، ۲۰۰۵.
اهمیت سیاسی
تمه یکی از چهرههای گذار تیمور شرقی از اشغال و اداره انتقالی به حکومت مستقل است. تجربه او در دیپلماسی، مدیریت منطقهای و بازیهای ائتلافی، تصویری روشن از تحول نظام حزبی این کشور در دهههای نخست استقلال ارائه میدهد.