حسین امیرعبداللهیان کیست؟
حسین امیرعبداللهیان (متولد ۲۳ اردیبهشت ۱۳۴۳) سیاستمدار، دیپلمات و وزیر امور خارجه فعلی ایران است. او پیشتر از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ معاونت وزیر امور خارجه در امور عربی و آفریقایی را بر عهده داشت.
امیرعبداللهیان سمتهای مهمی چون مشاور ویژه رئیس مجلس در امور بینالملل، مدیرکل امور بینالملل مجلس قانونگذاری (در دوره علی لاریجانی و محمدباقر قالیباف)، دبیرکل دبیرخانه دائمی کنفرانس بینالمللی حمایت از انتفاضه فلسطین و مدیر مسئولی فصلنامه گفتگوی راهبردی فلسطین را در کارنامه خود دارد.
او چهرهای شناختهشده در وزارت امور خارجه است. مواضع صریح و فعالانه منطقهای و بینالمللیاش، نامش را در بحرانهای عراق، سوریه و تحولات غرب آسیا و شمال آفریقا برجسته کرده است. امیرعبداللهیان دکترای روابط بینالملل خود را از دانشگاه تهران دریافت کرده است.
در دوره وزارت علیاکبر صالحی، او به سمت معاون وزیر امور خارجه منصوب شد و در سه سال نخست وزارت محمدجواد ظریف نیز این سمت را حفظ کرد. وی در حال حاضر استاد مدعو دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه است.
پس از استعضای ضمنی ظریف، برخی رسانهها نام امیرعبداللهیان را به عنوان یکی از گزینههای وزارت امور خارجه مطرح کردند؛ دیپلماتی که نزدیکی زیادی به علی لاریجانی، رئیس وقت مجلس داشت.
زندگینامه و تحصیلات
امیرعبداللهیان در سال ۱۳۴۳ در دامغان به دنیا آمد. او در ۶-۷ سالگی پدرش را از دست داد. در سال ۱۳۷۳ ازدواج کرد و یک پسر و یک دختر دارد. او دکترای روابط بینالملل از دانشگاه تهران دارد و به زبانهای عربی و انگلیسی تسلط کامل دارد.
گرایش سیاسی و وابستگی
مواضع امیرعبداللهیان بیشتر بازتابدهنده دیدگاههای سید علی خامنهای است و در گفتمان سیاسی ایران به طور دقیق در جریان اصلاحطلبی یا اصولگرایی جای نمیگیرد. برخی از مواضع او، حمایت از جبهه موسوم به مقاومت را نشان میدهد؛ جبههای که با حزبالله لبنان، سوریه و سایر جریانهای همسو با جمهوری اسلامی ایران در تقابل با اسرائیل پیوند دارد.
او در دوره ریاستجمهوری سید محمد خاتمی، عضو کمیته سیاسی و امنیتی مذاکرات هستهای بود. امیرعبداللهیان نخستین مقام ایرانی است که پس از بازگشایی سفارت لندن در تهران در دوره اول حسن روحانی، برای گفتگوهای منطقهای به لندن دعوت شد و با فیلیپ هاموند، وزیر خارجه وقت بریتانیا دیدار کرد. او درباره پروندههای منطقهای گفتگوهای مفصلی با فدریکا موگرینی داشته و دیدارهای دقیقی با بان کیمون، دبیرکل وقت سازمان ملل و سید حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان انجام داده است.
مذاکره با ایالات متحده آمریکا
امیرعبداللهیان رئیس تیم مذاکرهکننده ایران در جلسه سهجانبه ایران، عراق و آمریکا در بغداد (سال ۱۳۸۶) بود. این جلسه به درخواست آمریکاییها و برای تامین امنیت عراق برگزار شد؛ چرا که آنها وضعیت عراق را خطرناک میدانستند. مذاکرات پس از سه جلسه بدون نتیجه شکست خورد. امیرعبداللهیان بعدها درباره این مذاکرات گفت: «آمریکاییها وقتی کلام منطقی شنیدند، از صحنه خارج شدند و پاسخ منطقی نداشتند.» در ابتدای مذاکرات، آمریکاییها تصور میکردند دستور جلسه را باید آنها تعیین کنند، اما جمهوری اسلامی اجازه این کار را نداد و مقرر شد دستور جلسه با توافق طرفین تنظیم شود.
ارتباط با قاسم سلیمانی
او ارتباط نزدیکی با قاسم سلیمانی داشت که این امر ناشی از دو دهه مسئولیت در وزارت امور خارجه، بهویژه در حوزههای عربی و آفریقایی است. زمانی که سلیمانی فرمانده نیروی قدس شد، امیرعبداللهیان کارشناس عراق در وزارت خارجه بود. با آغاز حمله آمریکا به عراق در سال ۱۳۸۲ و سقوط صدام، او مسئولیت امور عراق در وزارت خارجه را بر عهده گرفت.
امیرعبداللهیان بعدها در دیدار با هیئتهای اروپایی گفت: «باید از جمهوری اسلامی و سلیمانی تشکر کنید، زیرا سلیمانی به صلح و امنیت جهان کمک کرده است.» او معتقد است بدون حضور سلیمانی، کشورهای بزرگ منطقه دچار فروپاشی میشدند.
سوابق حرفهای
- معاون سابق وزیر امور خارجه در امور عربی و آفریقایی
- مشاور ویژه رئیس مجلس در امور بینالملل
- مدیرکل امور بینالملل مجلس شورای اسلامی
- دبیرکل دبیرخانه دائمی کنفرانس بینالمللی حمایت از انتفاضه فلسطین
- مدیر مسئول فصلنامه گفتگوی راهبردی فلسطین
- سفیر جمهوری اسلامی ایران در بحرین
- معاون مدیرکل خلیج فارس در وزارت امور خارجه
- عضو هیئت موسس مرکز مطالعات غرب آسیا
- استاد مدعو دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران
- استاد مدعو دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه
وزارت امور خارجه (۱۴۰۰–اکنون)
از سال ۱۴۰۰، عراق میزبان پنج دور مذاکره مستقیم میان عربستان و ایران بود؛ دو کشوری که روابط دیپلماتیک خود را در سال ۱۳۹۴ قطع کرده بودند. دور ششم مذاکرات در سطح وزیران متوقف شد، اما پس از دیداری در امان (اردن) در آذر ۱۴۰۱، امیرعبداللهیان و فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر خارجه عربستان، نشان دادند که هر دو کشور برای «گفتگوی بیشتر» آمادهاند. در دی ۱۴۰۱، فیصل در پنلی در اجلاس اقتصادی جهان در داووس تأکید کرد: «ریاض تلاش میکند گفتگویی با ایران پیدا کند.» در نهایت، دو کشور در ۲۰ اسفند ۱۴۰۱ با میانجیگری چین از سرگیری روابط را اعلام کردند. این اتفاق میتواند راه را برای کاهش تنشهای نیابتی ایران و عربستان هموار کند و ثبات را به یمن، سوریه، عراق، لبنان و بحرین بازگرداند.
در تیر ۱۴۰۲، امیرعبداللهیان با محمد بن عبدالعزیز آل خلیفه، وزیر خارجه قطر دیدار کرد. آنها درباره همکاری مشترک در پروژههای زیرساختی گفتگو کردند.
در ۲۲ مهر ۱۴۰۲، در دیدار با تور ونسلند، دیپلمات سازمان ملل، امیرعبداللهیان هشدار داد که اگر اسرائیل به غزه حمله زمینی کند، ایران ممکن است در جنگ اسرائیل و حماس مداخله کند.
در ۲۳ مهر ۱۴۰۲، امیرعبداللهیان در دوحه با اسماعیل هنیه، رهبر حماس دیدار کرد.
آثار پژوهشی
امیرعبداللهیان کتاب «صبح شام» را که روایتی از بحران سوریه است، تألیف کرده است. از دیگر آثار او میتوان به «ناکارآمدی طرح خاورمیانه بزرگ» (بررسی علل ناکارآمدی این طرح و ارتباط آن با بیداری اسلامی)، «دموکراسی متعارض ایالات متحده آمریکا در عراق جدید» و «استراتژی مهار دوگانه» (توضیح راهبرد مهار عراق و جمهوری اسلامی ایران) اشاره کرد.