زندگینامه و دوران تحصیل
فرانتس ساموئل کارپه در ۱۷ نوامبر ۱۷۴۷ در شهر کرانی (در اسلوونی امروزی) در خانوادهای متوسط متولد شد. او در کودکی والدین خود را از دست داد و تحت حمایت خانواده کنت لیشتنبرگ پرورش یافت. کارپه تحصیلات مقدماتی خود را در کالج یسوعیها در لیوبلیانا به پایان رساند و سپس در سال ۱۷۶۹ برای تحصیل در رشتههای حقوق و فلسفه راهی وین شد.
دوران درخشش در دانشگاه اولوموتس
کارپه پس از فارغالتحصیلی، در سال ۱۷۷۴ به عنوان استاد منطق، متافیزیک و فلسفه اخلاق در دانشگاه اولوموتس مشغول به کار شد. او با پشتکار فراوان در سال ۱۷۷۷ به ریاست دانشکده فلسفه رسید. در آن زمان حقوق سالانه او ۶۰۰ فلورین بود که در مقایسه با استادان حقوق، مبلغ کمتری محسوب میشد. با این حال، او نفوذ علمی زیادی داشت و در سال ۱۷۸۱ به مقام ریاست دانشگاه (Rector) دست یافت.
دیدگاههای فلسفی و تقابل با کانت
کارپه از پیروان پرشور لایبنیتس و ولف بود، اما در عین حال از دیدگاههای جان لاک در زمینه تجربهگرایی و دئیسم دفاع میکرد. یکی از جنبههای مهم زندگی حرفهای او، مخالفت صریح با فلسفه امانوئل کانت بود. او در دوران تدریس خود در دانشگاه وین، به شدت از کانت انتقاد میکرد و در مقابل، دیدگاههای روجر بوسکویچ را ترویج میداد. جالب است بدانید که او از معدود فیلسوفانی بود که آثارش به راحتی از سد سانسور دربار وین عبور میکرد.
آثار برجسته
نوشتههای کارپه را میتوان به دو دوره فعالیت او در اولوموتس و وین تقسیم کرد. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از:
- توضیح منطق، متافیزیک و فلسفه عملی (۱۷۹۳): تبیین فلسفه بر اساس راهنمای فدر.
- نمایش فلسفه بدون نام مستعار (۱۸۰۳-۱۸۰۲): مجموعهای جامع در سه بخش که به روانشناسی، منطق و متافیزیک میپردازد.
- مبانی فلسفه اخلاق (۱۸۰۴): نسخه لاتین دیدگاههای او در مورد فلسفه عملی و اخلاق.