فرانس شاربونو: قاضی دیوان عالی کبک
فرانس شاربونو، قاضی برجسته دیوان عالی کبک، در تاریخ ۴ اکتبر ۲۰۰۴ به این سمت منصوب شد. مسیر حرفهای او سرشار از چالشها و موفقیتهای قابل توجه است.
دادستان جنایی: مبارزه با جرم و جنایت
شاربونو دهه ۱۹۷۰ را با عنوان منشی حقوقی آغاز کرد، اما نگاه تحقیرآمیز و تبعیضآمیز برخی وکلای مرد بزرگ، او را برانگیخت تا خود به تحصیل در رشته حقوق بپردازد. او به مدت ۲۶ سال، از سال ۱۹۷۹، به عنوان دادستان جنایی در کبک فعالیت کرد و در این مدت بیش از ۸۰ پرونده قتل را به سرانجام رساند. یکی از برجستهترین پروندههای او، محاکمه موریس بوچر بود که شاربونو در ۷۹ مورد از ۸۰ پرونده قتل، موفق به اخذ حکم مجرمیت شد.
پرونده موریس بوچر: نبردی دشوار
در سال ۱۹۹۸، شاربونو به عنوان دستیار دادستان در اولین محاکمه موریس بوچر، در کنار ژاک داگنیه، دادستان اصلی، فعالیت میکرد. وکیل بوچر، ژاک لاروشل، وکیلی مشهور و با نفوذ بود که با مهارت خاص خود، اعتبار شهود دادستان را زیر سوال میبرد. در جریان بازجویی از شاهد اصلی، استفان گاگن، لاروشل توانست اعتراف بگیرد که گاگن «احترامی برای حقیقت قائل نیست». این اظهار نظر، حکم تبرئه بوچر را در پی داشت.
شاربونو از لاروشل و رویکرد مغرورانه او که نشان از بیاحترامی به تواناییهای وکلای زن داشت، ابراز نارضایتی کرد. او لحن و رفتار لاروشل را توهینآمیز و از موضع بالا میدانست.
محاکمه مجدد بوچر: پیروزی پس از چالش
در حرکتی نادر در نظام حقوقی، شاربونو چالش «برائت مضاعف» را مطرح کرد. در ۱۰ اکتبر ۲۰۰۰، دادگاه تجدیدنظر کبک دستور محاکمه مجدد بوچر را صادر کرد، چرا که قاضی پرونده قبلی، ژان-گی بوایلارد، به نفع دفاع سوگیری نشان داده بود. شاربونو در این باره گفته است: «دادگاه، اتاق نشیمن من است. خانه من است.» او خود را زنی عاشق قانون و لذتبرنده از جدال و استدلال در سیستم حقوقی کیفری کانادا توصیف میکرد.
شاربونو در دومین محاکمه بوچر در سال ۲۰۰۲، پرونده را پیگیری کرد. در این محاکمه، شواهد جدیدی از جمله نوارهای نظارتی و مکالمات تلفنی بوچر کشف شد که شهادت گاگن را تأیید میکرد. همچنین، شهادت سرژ بوتین، یکی از اعضای کلیدی فرشتگان جهنمی (Hells Angels)، که با دادستانی همکاری کرده بود، به پرونده قوت بخشید. با وجود تهدیدات جانی علیه شاربونو و حفاظت ۲۴ ساعته پلیس، او با قاطعیت پرونده را دنبال کرد و سرانجام در ۵ مه ۲۰۰۲، بوچر به دو فقره قتل درجه اول و یک فقره اقدام به قتل مجرم شناخته شد.
ریاست کمیسیون تحقیق فساد در کبک
در ۹ نوامبر ۲۰۱۱، به پیشنهاد فرانسوا رولان، رئیس وقت دیوان عالی، ژان شارست، نخستوزیر وقت، شاربونو را برای ریاست کمیته تحقیق درباره فساد در صنعت ساختوساز کبک منصوب کرد. این کمیسیون که به «کمیسیون شاربونو» معروف شد، از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ فعالیت کرد.
افشای فساد سیستماتیک
کمیسیون شاربونو با شهادت بیش از صد نفر از کارشناسان، مقامات دولتی، و اعضای مافیا، پرده از فساد گسترده در صنعت ساختوساز کبک برداشت. شهادتهایی در مورد پرداخت رشوه، پولشویی، تبانی در مناقصهها، و ارتباط مافیا با مقامات دولتی و اتحادیههای کارگری ارائه شد. افرادی چون لین زامبی، رئیس سابق شرکت ساختمانی اینفرابک، و گیل سورپرنانت، مهندس ارشد سابق مونترال، به دریافت صدها هزار دلار رشوه اعتراف کردند.
شواهد نشان داد که خانواده ریزوتو (Rizzuto)، یکی از شاخههای مافیای ایتالیا در مونترال، نقشی کلیدی در این فساد داشته است. همچنین، ارتباطات اعضای فرشتگان جهنمی (Hells Angels) با این صنعت و اتحادیههای کارگری افشا شد.
چالشها و پیامدها
کمیسیون شاربونو با مقاومتها و فشارهای بسیاری روبرو شد. برخی از شهود تهدید به مرگ شدند و برخی دیگر از ارائه اطلاعات خودداری کردند. با این حال، گزارش نهایی کمیسیون که در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۵ منتشر شد، جزئیات تکاندهندهای از فساد سیستماتیک در کبک را آشکار ساخت.
اگرچه برخی معتقدند که کمیسیون نتوانست ریشههای اصلی فساد را برطرف کند، اما فعالیتهای شاربونو و کمیسیون او، گامی مهم در جهت شفافیت و مبارزه با فساد در استان کبک محسوب میشود.
در فرهنگ عامه
نقش فرانس شاربونو در سریال تلویزیونی «خون بد» (Bad Blood) که به خانواده جنایتکار ریزوتو میپردازد، توسط کلودیا فری به تصویر کشیده شده است.
نکات برجسته از پروندهها و شهادتها
- پرونده موریس بوچر: پیروزی شاربونو پس از مبارزهای سخت با وکیل برجسته، ژاک لاروشل.
- شهادت لینو زامبی: افشای جزئیات پرداخت رشوه به خانواده ریزوتو و حزب حاکم مونترال.
- شهادت گیل سورپرنانت: اعتراف به دریافت ۷۰۰ هزار دلار رشوه و توجیه آن با ایجاد شغل در صنعت قمار.
- شهادت جوزف دی. پیستون (دانی براسکو): تأیید نقش مقامات دولتی فاسد در قدرتنمایی خانواده ریزوتو.
- شهادت نیکولو میلیوتو: معروف به «آقای پیادهرو»، که با ترس شدید، نقش خود در جمعآوری پول برای مافیا را انکار کرد.
«دادگاه، اتاق نشیمن من است. خانه من است.» - فرانس شاربونو
«من زنی با اعتقاداتم هستم. بازی نمیکنم.» - فرانس شاربونو