فالست چیست؟
در موسیقی سازهای بادی برنجی، فالست به میزان آزادی نوازنده گفته میشود تا با تغییر فشار لبها یا جریان هوا، زیروبمی یک مؤلفهٔ هارمونیک را جابهجا کند. این امکان در نتهای میانی و بالا معمولاً برای اصلاح دقیق کوک به کار میرود، اما در نتهای پایین، دست نوازنده را برای بمتر کردن صدا بسیار بازتر میگذارد. بدون این انعطاف، سیستم رایج سه پیستون به دلیل زیرتر شدن برخی ترکیبهای پیستونی با مشکل روبهرو میشد. در گذشته، اصطلاح فالست گاهی برای فالستو نیز به کار میرفت.
چگونگی ایجاد فالست
در محدودهٔ سیبمل ۲، نوازنده گاهی میتواند با روشی که اغلب شل کردن لبها نامیده میشود، صدا را تا یک فاصلهٔ چهارم یا حتی بیشتر بمتر کند. در این حالت، فرم دهانی و فشار لبها شل میشود و نتهایی ساختگی پدید میآید که در سری هارمونیک طبیعی ساز قرار ندارند.
پیشینهٔ تاریخی
کاربرد این واژه دستکم به سال ۱۶۲۰ بازمیگردد؛ زمانی که میخائیل پرتوریوس در کتاب سینتاگما موزیکوم دربارهٔ صداهای فالست در کورنت و سکبوت نوشت. این تکنیک دستکم از سدهٔ هجدهم در نوازندگی هورن نیز شناخته شده بوده و در آثار دورهٔ کلاسیک، نتهایی تا سل پایین، که در کلید فا به صورت سل ۳ نوشته میشود، با همین شیوه اجرا شدهاند.
تفسیر نظری و ریاضی
ریاضیدانان و نظریهپردازان موسیقی، از مارین مرسن به بعد، کوشیدهاند چگونگی پیدایش این صداها را توضیح دهند. پژوهشهای تازه حتی نگاه پیشین به ساختار و خاستگاه سری هارمونیک را تا حدی بازبینی کردهاند.
فالست در ترومبون و سازهای مشابه
در ترومبونهای تنور بدون اتصال F، میان سیبمل ۱، یعنی بنیادیترین صدای پوزیسیون اول، و می ۲، یعنی نخستین هارمونیک پوزیسیون هفتم، فاصلهای خالی وجود دارد. نوازندگان ماهر میتوانند نتهای فالست را در این فاصله تولید کنند، اما صدای حاصل معمولاً ضعیف است و کمتر در اجراهای رسمی استفاده میشود.
در ساز بادی بازوکا، همهٔ نتها کاملاً در حالت فالست تولید میشوند. در این ساز، ارتعاش لبهای نوازنده همراه با قطعهٔ دهانی به ایجاد زیروبمی کمک میکند، اما برخلاف ترومبون، کل طول لولهٔ ساز به همان شکل در تشدید صدا دخالت ندارد.
نکتهٔ کلیدی: فالست فقط یک صدای غیرمعمول نیست؛ ابزاری ظریف برای اصلاح کوک و گسترش امکانهای اجرایی سازهای بادی برنجی است.
موضوعات مرتبط
- تکنیکهای موسیقایی
- زیروبمی در موسیقی
- سازهای بادی برنجی