ادبیات تبعیدی آلمانی (Exilliteratur) به مجموعهای از آثار ادبی گفته میشود که توسط نویسندگان، شاعران و هنرمندان آلمانی در دورهی حکومت نازی (۱۹۳۳-۱۹۴۵) در تبعید خلق شده است. این نویسندگان، که بسیاری از آنها ریشهی یهودی داشتند یا دارای باورهای ضد نازی بودند، پس از به قدرت رسیدن حزب نازی در آلمان و الحاق اتریش به این کشور، مجبور به ترک وطن شدند.
شهرهای مختلفی مانند پاریس، آمستردام، استکهلم، زوریخ، لندن، پراگ، مسکو، نیویورک، لسآنجلس و مکزیکو سیتی به مراکز اصلی فعالیت این نویسندگان تبدیل شدند. ناشرانی مانند کوئریدو فرلاگ و فرلاگ آلرت ده لانگه در آمستردام و اوپرهخت در زوریخ، نقش مهمی در انتشار آثار آنها ایفا کردند.
نویسندگان برجسته
از جمله نویسندگان برجستهی این دوره میتوان به برتولت برشت، لیون فویشتوانگر، توماس مان، هانا آرنت و اریش ماریا رمارک اشاره کرد. این نویسندگان نه تنها به خلق آثار ادبی پرداختند، بلکه از طریق رسانههای جایگزین، به نقد و افشای رژیم نازی نیز میپرداختند.
برای مثال، برتولت برشت در شعر خود با عنوان «مرثیههای هالیوود»، شهر لسآنجلس را هم بهشتی و هم جهنمی توصیف کرد. همچنین لیون فویشتوانگر در عمارت ویلا اورورا در لسآنجلس، محلی برای گردهمایی نویسندگان و روشنفکران تبعیدی آلمانی ایجاد کرد.
چالشهای تبعید
با این حال، زندگی در تبعید بدون چالش نبود. بسیاری از نویسندگان با مشکلاتی مانند سانسور، کمبود منابع مالی و فشار سیاسی مواجه بودند. برای مثال، فویشتوانگر به دلیل دفاع از استالینیسم در کتاب «مسکو ۱۹۳۷»، مورد انتقاد دیگر نویسندگان ضد نازی قرار گرفت و در دورهی مککارتیسم در آمریکا تحت نظارت قرار گرفت.