معرفی بروکسیا نانا
بروکسیا نانا که با نام نانو-آفتابپرست نیز شناخته میشود، گونهای از آفتابپرستهاست که فقط در جنگلهای بارانی کوهستانی شمال ماداگاسکار زندگی میکند. این گونه در سال ۲۰۲۱ بهطور علمی توصیف شد و بهدلیل جثه بسیار ریز خود، ممکن است عنوان کوچکترین خزنده جهان را داشته باشد.
برخلاف تصور رایج، همه آفتابپرستها توان تغییر رنگ چشمگیر ندارند؛ بروکسیا نانا نیز برخلاف برخی همخانوادههایش، تغییر رنگ محسوسی نشان نمیدهد.
کشف و زیستگاه
این گونه در سال ۲۰۲۱ توسط خزندهشناسی به نام فرانک گلاو و گروهی از پژوهشگران آلمانی در جنگلهای تودهکوه سوراتا، در شمال ماداگاسکار، شناسایی شد. بروکسیا نانا برخلاف بسیاری از آفتابپرستها درختزی نیست و بیشتر عمر خود را روی کف جنگل میگذراند.
زیستگاه این خزنده کوچک بهشدت محدود است و جنگلزدایی در ماداگاسکار تهدیدی جدی برای بقای آن به شمار میرود. به همین دلیل، احتمال دارد بروکسیا نانا در فهرست گونههای در معرض خطر قرار گیرد. برخی کارشناسان کوچکجثگی این جانور را با از دست رفتن زیستگاه و فشارهای سازگاری در محیطهای محدود مرتبط میدانند، اما دلیل دقیق تکامل چنین اندازهای هنوز ناشناخته است.
ویژگیهای ظاهری
بدن نانو-آفتابپرست قهوهای لکهلکه است و همین رنگ به آن کمک میکند میان برگهای خشک و خاک جنگل کمتر دیده شود. نرهای بالغ، با احتساب دم، حدود ۲۲ میلیمتر یا ۰/۸۷ اینچ طول دارند. مادهها کمی بزرگترند و طول آنها به حدود ۲۹ میلیمتر یا ۱/۱ اینچ میرسد.
همانند بسیاری از گونههای سرده بروکسیا، مادههای بروکسیا نانا معمولاً از نرها بزرگترند. با وجود این، دلیل اصلی کوتاهی اندازه این گونه هنوز روشن نیست؛ زیرا بسیاری از مهرهداران با رسیدن به بلوغ رشد میکنند، اما بروکسیا نانا حتی در بزرگسالی نیز جثهای بسیار کوچک دارد.
منابع و ردهبندی علمی
بروکسیا نانا در منابع علمی در کنار سرده بروکسیا، مارمولکهای آفریقا، خزندگان ماداگاسکار و جانوران بومی این کشور بررسی میشود. این گونه در سال ۲۰۲۱ توصیف شد و نامگذاری آن با پژوهشگرانی چون فرانک گلاو، مارک دی. شرتز، آندولالائو راکوتوآریسون و میگل ونسس پیوند خورده است.
بروکسیا نانا یادآوری کوچکی از یک واقعیت بزرگ است: حتی ریزترین گونهها هم میتوانند نقش مهمی در شناخت تنوع زیستی و ضرورت حفاظت از طبیعت داشته باشند.