فاژهای باسیلوس گروهی از ویروسهای باکتریخوار هستند که بهطور اختصاصی باکتریهای جنس باسیلوس را آلوده میکنند. این فاژها در خانوادههای مختلف از جمله مایوویریده، سیفوویریده، پودوویریده و تکتیویریده طبقهبندی میشوند. جنس باسیلوس شامل ارگانیسم مدل باسیلوس سوبتیلیس و دو پاتوژن انسانی شناختهشده، باسیلوس آنتراسیس و باسیلوس سرئوس، میباشد.
سایر گونههای باسیلوس که توسط فاژها آلوده میشوند شامل باسیلوس مگاتریوم، باسیلوس میکوئیدس، باسیلوس سودومیکوئیدس، باسیلوس تورینگینسیس و باسیلوس واینشتفاننسیس هستند. تاکنون بیش از ۱۴۵۵ فاژ باسیلوس از محیطهای گوناگون شناسایی شدهاند که تنها ۱۶۴ مورد از آنها بهطور کامل توالییابی شدهاند.
تنوع ژنومی
فاژهای باسیلوس بر اساس توالی ژنوم خود طبقهبندی میشوند. طول توالی ژنوم آنها از ۷۸۲۶ جفت باز (در فاژ pMC8) تا ۵۰۹۱۷۰ جفت باز (در فاژ pHS181) متغیر است. میانگین درصد GC این فاژها حدود ۳۸٫۲۵٪ است.
فاژهای باسیلوس به ۱۲ خوشه (A-L)، ۲۸ زیرخوشه و ۱۴ تکخوشه تقسیم میشوند. خوشهها گروههایی از ژنومهای مرتبط هستند که حداقل ۵۰٪ همولوژی بین فاژها نشان میدهند. تکخوشهها فاژهایی هستند که شباهت نوکلئوتیدی قابل توجهی با سایر فاژها ندارند. ژنهای محافظتشده در فاژهای باسیلوس شامل ژنهای کدکننده پروتئینهای دم و سایر پروتئینهای ساختاری، هولین و آنزیمهای بازترکیب اختصاصی محل هستند. ژنهای tRNA از جمله متغیرترین ژنها در فاژهای باسیلوس هستند که نقش آنها به میزبان باکتریایی بستگی دارد.
کاربردها
DNA پلیمراز فاژ باسیلوس phi29 یک آنزیم کارآمد با توانایی اصلاح خطا است که در بیوتکنولوژی کاربردهای وسیعی دارد.