۵۵ پیگاسوس چیست؟
۵۵ پیگاسوس ستارهای منفرد در صورت فلکی شمالی اسب بزرگ، یا پیگاسوس، است. این ستاره را میتوان با چشم غیرمسلح دید، اما نه بهعنوان قرصی روشن؛ بلکه به شکل نقطهای کمفروغ با رنگی متمایل به سرخ. قدر ظاهری تقریبی آن حدود ۴٫۵۱ است، یعنی در آسمان شب درخششی متوسط رو به ضعیف دارد.
فاصلهٔ ۵۵ پیگاسوس تا خورشید بر پایهٔ اختلافمنظر حدود ۳۰۲ سال نوری برآورد میشود. علامت منفی در سرعت شعاعی آن نشان میدهد که این ستاره در امتداد خط دید، با سرعتی حدود ۵ کیلومتر بر ثانیه به سمت ما نزدیک میشود.
ویژگیهای فیزیکی و مرحلهٔ تکاملی
۵۵ پیگاسوس یک غول سرخ پیر است که در مرحلهٔ شاخهٔ غولهای مجانب قرار دارد. ردهٔ طیفی آن M1IIIab است؛ نشانهای از ستارهای خنک، سرخرنگ و بزرگمقیاس. این ستاره سوخت هیدروژن مرکزی خود را مصرف کرده و در نتیجه، لایههای بیرونیاش گسترش یافتهاند؛ بهطوری که شعاع آن اکنون حدود ۴۶ برابر شعاع خورشید است.
- سن تقریبی: حدود ۲ میلیارد سال
- جرم: حدود ۱٫۶ برابر جرم خورشید
- شعاع: حدود ۴۶ برابر شعاع خورشید
- دمای مؤثر: حدود ۳٬۹۹۴ کلوین
- درخشندگی: حدود ۴۸۳ برابر خورشید
با آنکه ۵۵ پیگاسوس از خورشید بسیار درخشانتر است، دمای سطحی پایینتر و فاصلهٔ زیاد باعث میشود از زمین بهصورت نقطهای کمنور و سرخرنگ دیده شود. این ستاره از فوتوسفر، یعنی لایهٔ نورانی سطح، انرژی خود را به فضا میتاباند.
آیا ۵۵ پیگاسوس تغییر میکند؟
۵۵ پیگاسوس در گروه ستارگان متغیر مشکوک قرار میگیرد؛ یعنی اخترشناسان احتمال میدهند روشنایی آن اندکی تغییر کند. قدر مشاهدهشدهٔ این ستاره معمولاً بین ۴٫۵۰ و ۴٫۵۶ گزارش شده است. این تغییرات برای چشم غیرمسلح بسیار ظریفاند، اما در دادههای رصدی اهمیت دارند.
اهمیت ۵۵ پیگاسوس فقط به ظاهر کمفروغ آن محدود نمیشود؛ این ستاره پنجرهای کوچک به یکی از مراحل حساس زندگی ستارگان، یعنی دوران گسترش و سرد شدن پس از پایان سوخت هیدروژن مرکزی، باز میکند.
جایگاه در آسمان و شناسهها
۵۵ پیگاسوس در صورت فلکی اسب بزرگ قرار دارد و در کاتالوگهای نجومی با شناسههایی مانند BD+08 4997، HD 218329 و HIP 114144 نیز ثبت شده است. برای رصدگران آماتور، این ستاره بیشتر بهدلیل رنگ سرخ و جایگاه آن در آسمان شمالی اهمیت دارد، نه درخشش چشمگیرش. در طبقهبندیهای نجومی، ۵۵ پیگاسوس با غولهای نوع M، ستارگان شاخهٔ غولهای مجانب و متغیرهای مشکوک پیوند میخورد.