PSR B1257+12 C یا Phobetor: سیاره فراخورشیدی در مدار پالسار لیچ

PSR B1257+12 C
📅 7 اسفند 1404 📄 409 کلمه 🔗 منبع اصلی

چکیده

PSR B1257+12 C که با نام Phobetor شناخته می‌شود، سیاره فراخورشیدی از نوع ابرزمین است که به دور پالسار لیچ می‌گردد. این سیاره یکی از نخستین سیاره‌های کشف‌شده خارج از منظومه شمسی است و با روش تپش‌سنجی پالسار شناسایی شد. این مطلب به تاریخچه نام‌گذاری و نظریه‌های شکل‌گیری آن می‌پردازد.

معرفی

PSR B1257+12 C، که با نام Phobetor شناخته می‌شود، سیاره فراخورشیدی از نوع ابرزمین است که به دور پالسار لیچ می‌گردد. فاصلهٔ دقیق این سیاره از زمین مشخص نیست، اما در صورت فلکی ویرگو واقع شده است. این سیاره یکی از نخستین سیاره‌های خارج از منظومه شمسی است که با استفاده از روش تپش‌سنجی پالسار کشف شده است.

ویژگی‌ها

جرم، شعاع و دما

  • جرم تقریبی: حدود ۳٫۹ برابر جرم زمین.
  • شعاع احتمالی: حدود ۱٫۵ برابر شعاع زمین.
  • دمای تعادلی: مقدار مشخصی از آن اعلام نشده است.

ستارهٔ میزبان

  • پالسار لیچ با جرم تقریباً ۱٫۴ برابر جرم خورشید و شعاع حدود ۰٫۰۰۰۰۱۵ برابر شعاع خورشید (حدوداً ۱۰ کیلومتر) است.
  • دمای سطحی همان ستاره مشخص نیست و عمرش حدود یک میلیارد سال تخمین زده می‌شود. قدر ظاهری آن حدود ۱۲٫۲ است و دیدن آن با چشم غیرمسلح ممکن نیست.

مدار

Phobetor هر حدود ۹۸ روز یکبار به دور ستارهٔ میزبان می‌گردد و در فاصله‌ای نزدیک به ۰٫۳۸ واحد فاصلهٔ نجومی از ستاره قرار دارد؛ این فاصله شبیه به نزدیکی عطارد به خورشید است.

تشکیل

وقتی Phobetor و هم‌نوردانش کشف شدند، پژوهشگران دربارهٔ چگونگی تشکیل این سیاره‌ها سردرگم بودند. به طور رایج، نظریهٔ ادغام دو کوتولهٔ سفید با احداث دیسک حول ستارهٔ میزبان مطرح شد و پس از انفجار، دیسک باقی مانده می‌تواند سیاره‌هایی سنگی بسازد. سایر سناریوها مانند تشکیل از دیسک بازیابی‌شده از باقی‌ماندهٔ ابرنواختر یا سیستم دوقلو نیز مطرح شدند، اما مدل غالب چنین است که دو کوتولهٔ سفید ادغام شده‌اند و دیسک به سیاره‌ها منجر شده است.

در نهایت، رایج‌ترین مدل این است که دو سفیددانه با هم ادغام شده‌اند و دیسکی حول همدم کمتر سنگین‌تر شکل گرفته است، که جرمِ آن تا حدِ آستانهٔ چاندراسه-کار (Chandrasekhar limit) افزایش یافته و منجر به پالساری سریع‌التدوین شده است. دیسک باقی‌مانده می‌تواند سیاره‌هایی سنگی مانند Phobetor را تشکیل دهد.

اگرچه این توضیحات خلاصه‌اند، اما مدلی که دو سفیددانه را به هم پیچیده می‌کند، به توضیح وجود سیاره‌های در این محیط‌های پرالتهاب کمک می‌کند.

نام‌گذاری

Phobetor نام عمومی سیاره است و از شخصیت اوید در متامورفوز گرفته شده و به معنای «ترساننده» است.

در زمان کشف، سیاره با نام‌های PSR 1257+12 C و سپس PSR B1257+12 C شناخته شد. با وجود این، در پایگاه‌های داده مانند SIMBAD، به‌طور گسترده از نام PSR B1257+12 C استفاده می‌شود؛ گاهی PSR B1257+12 d نیز ذکر می‌گردد.

روند نام‌گذاری پالسارها با PSR و مختصات آسمانی آغاز می‌شود. از سال ۲۰۰۰ با اضافه شدن حروف J برای مختصات دقیق‌تر، نام‌های جدیدی هم به کار گرفته شد. پالسارهایی که پیش از ۱۹۹۳ کشف شده‌اند، ممکن است نام‌های B را حفظ کنند اما همهٔ پالسارها نامی با J دارند که موقعیت دقیق‌تری ارائه می‌دهد.

لینک‌های خارجی

  • Pulsar Planets
  • Super-Earths
  • Pulsar planets
  • Virgo constellation
  • Terrestrial planets
  • Exoplanets discovered in 1992
  • Exoplanets detected by timing
  • Exoplanets with proper names

جمع‌بندی

Phobetor نمونه‌ای شاخص از سیاره‌های فراخورشیدی پالساری است که نشان می‌دهد سیاره‌ها می‌توانند حتی در محیط‌های شدید پالساری شکل بگیرند. با این حال، مدل‌های تشکیل این سیاره هنوز بحث‌برانگیز است و پژوهش‌ها برای درک بهتر این پدیده ادامه دارد.