راستیآزمایی (Vouching) در حسابرسی مالی
راستیآزمایی (Vouching) اصطلاحی تخصصی در حسابرسی است که به فرآیند بررسی اسناد و مدارک پشتیبان توسط حسابرس اطلاق میشود. هدف از این کار، اطمینان از صحت و اعتبار تراکنشهای مالی ثبت شده در دفاتر حسابداری است. در واقع، راستیآزمایی، جوهره و اساس حسابرسی را تشکیل میدهد.
این روش که در جریان حسابرسی به کار گرفته میشود، شامل تطابق دادن هر تراکنش ثبت شده در دفاتر حسابداری با اسناد و مدارک مربوطه و همچنین تأیید اعتبار و مستندات قانونی انجام آن تراکنش است. همچنین، بررسی میشود که مبلغ ذکر شده در سند (مانند فاکتور یا رسید) به حساب مناسبی منتقل شده باشد تا ماهیت تراکنش در صورتهای مالی نهایی به درستی منعکس گردد. لازم به ذکر است که راستیآزمایی شامل ارزیابی ارزشگذاری داراییها نمیشود.
راستیآزمایی را میتوان جوهر یا ستون فقرات حسابرسی نامید. موفقیت یک حسابرسی به میزان دقت و جامعیت در انجام راستیآزمایی بستگی دارد. تنها پس از بررسی و تأیید تمامی اسناد و مدارک مرتبط (Vouchers)، فرآیند حسابرسی میتواند به طور کامل آغاز شود. راستیآزمایی به صورت «تأیید و احراز صحت ثبتهای انجام شده در دفاتر حسابداری از طریق بررسی اسناد و مدارک پشتیبان» تعریف میشود. این اسناد میتواند شامل فاکتورها، اسناد پرداخت و دریافت، صورتحسابها، رسیدها و غیره باشد.
هدف از راستیآزمایی
هدف اصلی راستیآزمایی اطمینان حاصل کردن از این دو نکته کلیدی است:
- تراکنشهای ثبت شده در دفاتر حسابداری، منظم، صحیح و به درستی مجاز شدهاند.
- تراکنشها به دقت ثبت شدهاند.
«بررسی صرف و روتین نمیتواند دقت و اطمینانی را که راستیآزمایی ایجاد میکند، فراهم آورد. در بررسیهای روتین، ثبتهای دفتری تنها اطلاعاتی را نشان میدهند که دفتردار مایل به افشای آنهاست؛ اما این ثبتها میتوانند بدون وجود راستیآزمایی یا اسناد پشتیبان، ساختگی باشند. با استفاده از سیستم راستیآزمایی یا اسناد کاغذی، یک شرکت دارای مستندات و شواهد ملموس و قوی برای هزینهها، سرمایه و مدارک کتبی در جریان حسابرسی خواهد بود.»
راستیآزمایی به این دلیل جوهره حسابرسی است که حسابرس هنگام انجام حسابرسی، باید مدرک و اثبات برای تمامی تراکنشها در اختیار داشته باشد. بدون شواهد ارائه شده توسط راستیآزمایی، ادعاهای حسابرس تنها در حد ادعا باقی میمانند. در بسیاری از موارد، کلاهبرداریهای پیچیده تنها از طریق اجرای دقیق سیستم راستیآزمایی قابل کشف هستند.
این بدان معناست که حسابرس باید راستیآزمایی را با اهمیت بالایی انجام دهد؛ در غیر این صورت، ممکن است با اتهام سهلانگاری مواجه شود. این موضوع در پرونده Armitage v. Brewer and Knott به خوبی مشهود است. در این پرونده، اهمیت راستیآزمایی به طور جدی مورد توجه قرار گرفت. حسابرسان به دلیل عدم نمایش مراقبت و مهارت کافی در راستیآزمایی اسناد حقوق و دستمزد و در نتیجه، عدم کشف تقلب در دستکاری این سوابق و اسناد پرداخت، گناهکار شناخته شدند. قاضی در زمان صدور رأی اظهار داشت: «واضح بود که بسیاری از اسناد از ظاهرشان مشکوک بودند و نیاز به تحقیق داشتند». در نهایت، اعلام شد که توجه و دقت لازم در راستیآزمایی در حسابرسی، امری ضروری است.
«راستیآزمایی، فرآیندی حیاتی برای کشف تقلب و اطمینان از صحت سوابق مالی است.»
موضوعات مرتبط:
- تجمع و تخلیه (Teeming and lading)