ارمنستان علیا (باردزر هایک) نخستین ایالت پادشاهی باستانی ارمنستان بود که در ترکیه کنونی، در منطقهای هممرز با استان مدرن ارزنجان واقع شده است. این منطقه در غرب رود کورا قرار داشته و با نواحی سوفن، توروبران، تایک و ایرارات هممرز بوده است. نام «علیا» به دلیل ارتفاع بیشتر این منطقه نسبت به دیگر استانها انتخاب شد.
این ایالت از ۹ کانتون تشکیل شده بود:
- داراناغی
- آغیون
- مزور
- یکغیاتس
- ماناناغی
- درجان
- اسپر
- شاگاهوم
- کارین
ارمنستان علیا به دلیل دریاچهها، رودها (به ویژه فرات)، معادن طلا و دشتهای حاصلخیزش شهرت داشت. در هزاره دوم پیش از میلاد، بخشهای غربی آن توسط امپراتوری هیتی فتح شد و از قرن پانزدهم پیش از میلاد تحت سلطه هایاسا-آزی قرار گرفت. از ۱۸۹ پیش از میلاد بخشی از پادشاهی ارمنستان شد و از ۶۲ میلادی به سلسله اشکانی ارمنستان پیوست. به دلیل موقعیت مرزی، نقش سپر دفاعی در برابر دشمنان را ایفا میکرد.
بر اساس نوشتههای پاوستوس بوزاند، پادشاهان اشکانی ارمنستان درانی (ارمنستان علیا) دفن میشدند. در سال ۳۸۷ میلادی، این منطقه به امپراتوری روم پیوست و به «ارمنستان داخلی» تغییر نام داد. پایتخت آن تئودوسوپولیس (کارین) بود. در دوره ژوستینیان یکم، به استان «ارمنستان نخست» تبدیل شد. در قرن هشتم، بخشهای غربی آن توسط اعراب فتح شد و قبایل عربی برای جداسازی ارمنستان از امپراتوری بیزانس در این منطقه ساکن شدند. در ۸۸۵ میلادی بخشی از پادشاهی باگراتونی ارمنستان شد و در قرن یازدهم بار دیگر توسط بیزانس فتح شد. در ۱۰۷۱ به سلجوقیان، در ۱۱۵۷ به سلطه روم، در ۱۲۰۷ بخشهای شرقی آن توسط زاکاریدها آزاد شد. در ۱۲۴۲ توسط مغولان، در ۱۵۰۲ توسط ایران و در ۱۵۱۴ توسط امپراتوری عثمانی فتح شد.