مقدمه
«مگر» آخرین رمان کارول شیلدز، نویسندهی کانادایی، است که در سال ۲۰۰۲ توسط ناشر Fourth Estate منتشر شد. این اثر، که ماهیت نیمهخودآنیوگرافی دارد، اوج تالار نوشتن شیلدز بود؛ چرا که او تنها چند ماه پس از انتشار در سال ۲۰۰۳ درگذشت. رمان مورد تحسین گستردهای قرار گرفت و نامزد جوایز مهمی مانند Man Booker Prize، Giller Prize و Governor General's Award شد و برنده جایزه اثل ویلسون برای داستان شد.
داستان و شخصیتها
رمان از زبان شخص اول رِتا وینترز، مترجم و نویسندهی ۴۴ ساله، روایت میشود. داستان به صورت خطی از طریق تأملات رِتا پیش میرود و در نهایت به مرکز موضوعی میرسد: تصمیم به ظور عشواییوار دختر دانشجویی رِتا، نورا، برای ترک دانشگاه و زندگی روی خیابان با تابلویی روی سینهاش که نوشته «Goodness» است. اگرچه رمان به هیچ وجه مثل یک رازآلود پیش نمیرود، اما دلایل ترک نورا دنیای عادی، انگیزه اصلی رِتا برای نوشتن است. همزمان، رابطهاش با استاد فرانسویاش (بازماندهای از هولوکاست و شاعر) بخش عمدهای از روایت و بینش خودش را شکل میدهد.
تمهای اصلی
رمان به طور گستردهای به نقش زنان و به ویژه ادبیات زنان میپردازد. در انتهای رمان، رِتا شروع میکند تا از خود خارج شده و با شخصیت یک نویسندهی زن محروم از حقها بنویسد. تم پنهان این است که زندگی زنان در سیستم ادبی، زیر پا گذاشته شده، نادیده گرفته میشود و «جزئی» تلقی میشود.
رمان همچنین به طور گستردهای به بررسی نقش نوشتن به طور کلی (غیر از جنسیت) میپردازد. اندوه رِتا به دلیل وضعیت دخترش، او را بسیار درونگرا و متمرکز بر فرآیند نوشتن میکند. این انعکاس در عنوان کتاب و عناوین فصلها دیده میشود. «مگر» و عناوین فصلها («بنابراین»، «در غیر این صورت»، «در عوض») کلماتی هستند که برای بیان این ایده به کار میروند که زندگی به صورت پراکنده و fragmented شکل میگیرد. شیلدز مینویسد: «زندگی پر از وقایع جداگانه است، اما اگر این وقایع باید روایتی منسجم تشکیل دهند، نیاز به قطعات عجیبی از زبان برای پیوند آنها دارند، تکههای کوچک دستور زبان (عمدتاً قید یا حروف اضافه) که تعریف آنها سخت است [...] کلماتی مانند بنابراین، در غیر این صورت، دیگر، همچنین، آنجا، در عوض، با این حال، از قبل و نه هنوز.»
تأثیر و اقتباس
رمان در سال ۲۰۱۶ به فیلمی با عنوان Unless اقتباس شد که کاترین کینر در نقش رِتا و هانا گROSS در نقش نورا بازی کردند. در ۵ نوامبر ۲۰۱۹، بیبیسی این رمان را در فهرست ۱۰۰ رمان تأثیرگذار قرار داد. این جایگاه، ارزش ادبی و اجتماعی «مگر» را در جهان تأیید میکند.