معرفی
Typhlodromips swirskii، که با نام کنه سویرسکی نیز شناخته میشود، گونهای از کنههای شکارگر در خانواده Phytoseiidae است. این گونه پیشتر با نامهای مترادف Amblyseius swirskii، Amblyseius rykei و Neoseiulus swirskii نیز در منابع دیده شده است.
کنه سویرسکی بیشتر بهخاطر کاربردش در کنترل زیستی تریپس غربی گل (Frankliniella occidentalis) شناخته میشود؛ آفتی که در محصولات گلخانهای و کشتهای سرپوشیده خسارتهای جدی ایجاد میکند.
ویژگیهای ظاهری و شناسایی
کنه بالغ T. swirskii بدنی گلابیشکل و بسیار ریز دارد. این کنه چهار جفت پا دارد و جفت جلویی پاها رو به جلو قرار میگیرند؛ روی بدن یکپارچه آن نیز تعداد کمی موینه جفتی دیده میشود.
رنگ بدن این کنه به نوع تغذیه وابسته است. وقتی تریپسها و مگسهای سفید را شکار میکند، معمولاً زرد کمرنگ یا نخودی است و با برخی رژیمهای غذایی دیگر ممکن است رنگ آن مایل به قرمز شود. از آنجا که کنههای شکارگر از نظر ظاهری شباهت زیادی به یکدیگر دارند، تشخیص دقیق گونهها در مزرعه یا گلخانه کار سادهای نیست.
پراکندگی و زیستگاه
قلمرو طبیعی T. swirskii منطقه مدیترانه شرقی است و ایتالیا، قبرس، یونان، ترکیه، اسرائیل و مصر را دربر میگیرد. این کنه بهعنوان عامل کنترل زیستی روی محصولاتی مانند سیب، زردآلو، مرکبات، پنبه و سبزیجات به کار رفته است.
در مناطقی که آبوهوا برای آن مناسب است، به بخشهای دیگری از جهان نیز معرفی شده؛ از جمله بسیاری از کشورهای اروپایی، شمال آفریقا، آمریکای شمالی، آرژانتین، چین و ژاپن.
چرخه زندگی و زیستشناسی
چرخه زندگی این کنه از تخم آغاز میشود و پس از یک مرحله لاروی، دو مرحله پورهای و در نهایت مرحله بالغ کامل میشود. مادهها تخمها را معمولاً در پشت برگها، روی کرکها و نزدیک محل انشعاب رگبرگها میگذارند.
تخمها بیضی، سفیدرنگ و بسیار ریزند. از آنها لاروهایی سفید، نیمهشفاف و با سه جفت پا بیرون میآید که در این مرحله تغذیه نمیکنند. این لاروها بهسرعت وارد مرحلههای پورهای چهارپا میشوند و سپس بالغ میشوند؛ هم پورهها و هم کنههای بالغ شکارگرند.
در شرایط گرم و مناسب، چرخه زندگی میتواند در حدود پنج روز کامل شود. این کنهها در رطوبت حدود ۶۰ درصد نیز فعالیت دارند و نسبت به تغییرات دمایی تا حدی مقاوماند، اما کارایی آنها به شرایط محیطی و میزان دسترسی به طعمه بستگی دارد.
طیف طعمهها و میزبانها
طیف غذایی T. swirskii بیشتر مراحل نابالغ آفاتی مانند تریپس غربی گل، تریپس رایج گلآذین، تریپس پیاز، تریپس خربزه و تریپس فلفل را دربر میگیرد. این کنه همچنین از مراحل جوان مگس سفید نقرهایبرگ و مگس سفید گلخانهای تغذیه میکند.
علاوه بر اینها، T. swirskii میتواند پسیل آسیایی مرکبات، کنههای پهن و دیگر کنههای گیاهخوار را نیز مصرف کند. وقتی طعمههای اصلی در دسترس نباشند، این کنه میتواند با گرده و شیرههای گیاهی زنده بماند و تولیدمثل کند؛ البته در این حالت باروری و سرعت رشد آن کاهش مییابد.
- در صورت وجود چند طعمه، این کنه معمولاً گونهای را بیشتر شکار میکند که فراوانتر و در دسترستر است.
- در پژوهشی در سال ۲۰۱۶ روی بوتههای خیار در مزرعه، این کنه توانست تریپس خربزه را روی برگها کنترل کند، اما روی تریپس رایج گلآذین در گلهای همان بوتهها اثر کافی نداشت.
کاربرد در کنترل زیستی
Typhlodromips swirskii در اروپا و آمریکای شمالی بهصورت تجاری برای کنترل مگس سفید و تریپسها در سبزیجات و گیاهان زینتی کشتشده در محیطهای پوشیده استفاده میشود. این کنه با شکار مراحل جوان آفات، فشار جمعیت آنها را کم میکند و میتواند بخشی از برنامه مدیریت تلفیقی آفات باشد.
کنههای پرورشیافته را میتوان با سبوس مخلوط کرد و روی محصول پاشید یا با جریان هوای فشرده در سطح کشت پخش کرد. با این حال، وقتی چند آفت همزمان حضور دارند، ممکن است کنترل یکی از آنها مؤثر باشد اما آفت دیگر بهخوبی مهار نشود.
- این کنه برای کشتهای گلخانهای و محیطهای سرپوشیده گزینهای کاربردی است.
- موفقیت رهاسازی آن به انتخاب آفت هدف، زمانبندی، دما، رطوبت و تراکم طعمه وابسته است.
- در مدیریت حرفهای، بهتر است استفاده از آن با پایش منظم آفات و سایر روشهای کنترل زیستی همراه شود.
طبقهبندی و موضوعات مرتبط
- خانواده: Phytoseiidae
- گروه: جانوران توصیفشده در سال ۱۹۶۲
- کاربرد: عامل کنترل زیستی آفات