کرپتوگناتا نودیسپس که در منابع انگلیسیزبان با نامهای شکارگر شپشک سپردار نارگیل و شکارگر شپشک سپردار نیشکر شناخته میشود، گونهای از کفشدوزکها از خانواده کفشدوزکها (Coccinellidae) است. این حشره بومی کارائیب است، اما برای کمک به کنترل زیستی شپشک سپردار نارگیل به کشورهای مختلفی در آمریکای شمالی، اقیانوسیه و بخشهایی از آسیا و آفریقا معرفی شده است.
ویژگیهای ظاهری
لاروهای کرپتوگناتا نودیسپس زرد تیره، کشیده و دارای برجستگیهای مومی بلندی هستند و تا حدود ۵ میلیمتر رشد میکنند. شفیرهها نیز رنگی نزدیک به لاروها دارند. حشرات بالغ بدنی براق، گرد و گنبدیشکل دارند و طول آنها حدود ۲.۵ میلیمتر است؛ سر و پیشسینه قهوهای و بالپوشها سیاهرنگ یا مایل به سیاه هستند.
پراکندگی جغرافیایی
این کفشدوزک بومی ترینیداد و توباگو است و در بخشهای دیگری از کارائیب و ایالت فلوریدا نیز حضور دارد. علاوه بر این، از کلمبیا، گویان، آنگولا، سائوتومه و پرنسیپ، پاکستان و فیلیپین نیز گزارش شده است.
بهدلیل ارزش آن در کنترل آفات، کرپتوگناتا نودیسپس به چندین مجمعالجزایر و منطقه جزیرهای، از جمله فیجی، پلینزی فرانسه، گوام، وانواتو و هاوایی نیز معرفی شده است.
زیستشناسی و نقش در کنترل زیستی
مادههای بالغ حدود پنج هفته عمر میکنند و بهطور میانگین نزدیک ۱۴۰ تخم میگذارند. فاصله میان نسلهای پیدرپی معمولاً حدود شش هفته است. تخمها تکتک و در زیر پوسته خالی حشرات سپردار قرار داده میشوند.
هم لاروها و هم حشرات بالغ از انواع شپشکها در خانوادههای Diaspididae و Coccidae تغذیه میکنند. یکی از مهمترین طعمههای آنها شپشک سپردار نارگیل با نام علمی Aspidiotus destructor است. یک کفشدوزک بالغ میتواند در روز حدود ۲۰ عدد از این آفت را مصرف کند.
این گونه همچنین مگس سفید نارگیل با نام علمی Aleurodicus cocois را شکار میکند، اما اگر فقط به این طعمه دسترسی داشته باشد، نمیتواند چرخه تولیدمثل خود را کامل کند. کرپتوگناتا نودیسپس از شتهها، زنجرکها و شپشکهای آردآلود تغذیه نمیکند.
کاربرد اصلی کرپتوگناتا نودیسپس در کشاورزی، کاهش جمعیت شپشک سپردار نارگیل با روش کنترل زیستی است؛ روشی که در آن از دشمنان طبیعی آفات برای کاهش خسارت استفاده میشود.
اهمیت کشاورزی
شپشک سپردار نارگیل از جنوب آسیا به بسیاری از مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری که در آنها نارگیل کشت میشود گسترش یافته است. کرپتوگناتا نودیسپس با شکار مستقیم این آفت، به حفظ سلامت درختان نارگیل و کاهش نیاز به سمپاشیهای شیمیایی کمک میکند.