آکادمی سورا
آکادمی سورا، یکی از دو مرکز علمی برجسته یهودیان در منطقه بابل (عراق امروزی)، از سال ۲۲۵ میلادی آغاز دوران امورا تا ۱۰۳۳ میلادی پایان دوران گائونیم، به عنوان یکی از مهمترین مراکز علمی یهود در جهان شناخته میشد. در کنار آکادمی پومبدیتا، سورا نقشی کلیدی در حفظ و انتقال دانش تلمودی ایفا کرد.
این آکادمی توسط ابّا آریکا (معروف به "راو")، شاگرد یهودا هاناسی، تأسیس شد. از جمله رهبران برجسته این مرکز علمی میتوان به راو هونا، راو خیسدا، راو آشی، یهودای بن نحمان، نطرونی بن هیلای، سعدیا گائون و دیگران اشاره کرد.
تاریخچه
ابّا آریکا پس از ورود به شهر سورا، با فقدان فعالیتهای مذهبی پررونق یهودی مواجه شد. نگران تداوم جامعه یهودی در بابل، همکار خود، ساموئل از نهاردیئا را ترک کرد و به تأسیس آکادمیای پرداخت که بعدها به آکادمی سورا تبدیل شد. با ورود او، آموزگاران از شهرهای اطراف به سورا آمدند و آکادمی سورا به طور رسمی در سال ۲۲۵ میلادی، چند سال پس از ورود او، تأسیس شد.
آکادمی سورا در نهایت با ۱۲۰۰ عضو هیئت علمی، شامل بخشهای زیر گسترش یافت:
- "اِخسِدا" (ˀekhseḏrā): راهرویی سرپوشیده که از خیابان به خانه علم منتهی میشد.
- "قِطون" (qṭon): دفاتری برای خاخامها و رؤسای آکادمی و کلاسهای درس برای آموزگاران.
- "گانِتا" (gannǝtā): باغی که محصولات آن غذای آموزگاران و دانشجویان آکادمی را تأمین میکرد.
- "سپِّه" (ṣeppē): حصیرهای صافی که روی زمین قرار میگرفتند و آموزگاران و دانشجویان میتوانستند بین کلاسها روی آنها استراحت کنند.
آکادمی سورا به سرعت به تأثیرگذارترین یشیوا (مرکز آموزش دینی یهودی) در منطقه خود تبدیل شد و بر آکادمی نهاردیئا پیشی گرفت.
کلاسهای آکادمی گاهی در "ماتا-مِهازیا" (Matha-Mehasia)، حومهای از شهر سورا، برگزار میشد و پس از مدتی، مرکزی برای تعلیم تورات نیز در آنجا تأسیس شد.
فهرست رؤسای آکادمی سورا
دوران امورا
- ابّا آریکا ("راو") (بنیانگذار آکادمی)
- راو هونا (رئیس یشیوا، پس از راو، حدود ۴۰ سال)
- راو خیسدا
- راو آشی
- مارِمار
- ایدی بن آبین ناگارا
- نحمان بار هونا
- مار بار راو آشی (تابیومی)
- رَبه توصفاه
- راوینا دوم
دوران ساوورا
- راو اِنا
دوران گائونیم
- مار بن راو هونا – ۵۹۱
- راو حنینا (حنانیا، حینِنای) – حدود ۶۱۰
- راو هونای (هونا) – حدود ۶۵۰
- راو شِشِنا (شِشوا، مِشَرسِیا بن طالفا) – حدود ۶۷۰
- حنینا از نهار پِقود (حنانیا، حینِنای، هاکوهن، از رود پاکود) – ۶۸۹–۶۹۴
- هیلای از نارش (نِحیِلای، هالیوی) – ۶۹۴–۷۱۲
- یاکوب از نهار پِقود (هاکوهن، نهار پاکود) – ۷۱۲–۷۳۰
- راو ساموئل گائون (از پومبدیتا) (نوه ربّا، از نوادگان امِمار) – ۷۳۰–۷۴۸
- ماری هاکوهن از نهار پِقود (نهر پاکود) – ۷۴۸–۷۵۶
- راو آها گائون – ۷۵۶
- یهودای بن نحمان (یهودای گائون، یهودا) (نویسنده "هلاخوت پسوکوت") – ۷۵۷–۷۶۱
- آهونای کاهانا بن پاپا (آهونای، هونا، هاکوهن) – ۷۶۱–۷۶۹
- حنینای کاهانا بن راو هونا (حنینا، هاکوهن، آهونای) – ۷۶۹–۷۷۴
- ماری هالیوی بن راو مِشَرسِیا – ۷۷۴–۷۷۸
- بِبای هالیوی بن راو ابا از نهار پِقود (بیبوی، نهر پاکود) – ۷۷۸–۷۸۹
- هیلای بن راو ماری (هیلای) – ۷۸۹–۷۹۸
- یاکوب بن راو نحمان (هاکوهن، نحمان) – ۷۹۸
- راو ابیمای (ابومای، ایخومای، هاکوهن) (برادر راو مورخای) – ۸۱۵
- زَدُک بن راو آشی (اسحاق سَدُق، بن یِسی) – ۸۱۰–۸۱۲
- هیلای بن راو حنانیا (هیلای) – ۸۱۲–۸۱۶
- کیموی بن راو آشی (کیموی) – ۸۱۶–۸۲۰
- مِشَرسِیا کاهانا بن یاکوب گائون (موسی، هاکوهن) – ۸۲۰–۸۳۰
- دو سال غیبت گائون (۸۴۳–۸۴۴)
- کوهن تِزِک بن ابیمای گائون (سَدِق، ایخومای، ابومای) – ۸۳۲–۸۴۳
- سار شالوم بن بوعاز – ۸۴۳–۸۵۳
- نطرونی بن راو هیلای بن راو ماری گائون (نطرونی بن هیلای) – ۸۵۳–۸۶۱
- عمرام بار شِشِنا (عمرام گائون، عمران بن راو شِشِنا) (نویسنده "سیدور") – ۸۶۱–۸۷۲
- نحشُون بن راو زَدُک – ۸۷۲–۸۷۹
- زِماخ بن راو حاییم (سِماخ) – ۸۷۹–۸۸۶
- راو مالکا – ۸۸۶
- حای بن راو نحشون بن تزدُق (بن اسحاق سَدُق) – ۸۸۶–۸۹۶
- هیلای بن نطرونی بن هیلای گائون (هیلای، نطرونی) – ۸۹۶–۹۰۴
- شالوم بن راو میشائیل – ۹۰۴
- یاکوب بن راو نطرونی (هاکوهن، نطرونی) – ۹۱۱–۹۲۴
- یوم-طوب کاهانا بن راو یاکوب (یوم طوب، هاکوهن) – ۹۲۴
- سعدیا بن یوسف از فایوم (الفایومی، سعدیا گائون) – ۹۲۸–۹۴۲
- یوسف بن یاکوب بار ستیا (بن ستیا) – حدود ۹۳۰
- آکادمی حدود ۴۵ سال تعطیل بود.
- زِماخ تِزِک بن پالتوی بن اسحاق (سِماخ، سَدِق) – حدود ۹۹۰ و حدود ۹۹۸
- ساموئل بن حوفنی (حوفنی، هاکوهن) (پدرزن حای گائون) – حدود ۹۹۸ و حدود ۱۰۱۲
- دوسا بن سعدیا گائون (پسر سعدیا گائون) – ۱۰۱۲–۱۰۱۸
- اسرائیل هاکوهن بن ساموئل بن حوفنی (حوفنی) – ۱۰۱۸–۱۰۳۳