میدان جمهوری کرواسی؛ زیباترین میدان زاگرب
میدان جمهوری کرواسی یکی از بزرگترین میدانهای شهر زاگرب در کشور کرواسی به شمار میرود. این میدان در منطقه شهر پایین (Donji grad) قرار دارد و ساختمان تالار ملی کرواسی در مرکز آن بنا شده است. بسیاری از افراد این مکان را زیباترین میدان زاگرب مینامند.
شکلگیری میدان امروزی به دورهای بین سالهای ۱۸۵۶ (زمان ساخت بیمارستان پیشین در ضلع شمالی) تا ۱۹۶۴ (زمان احداث ساختمان فِرایمپورت در ضلع غربی) بازمیگردد. با این حال، بیشتر ساختمانهای مشرف به میدان در اواخر قرن نوزدهم و با سبک معماری تاریخیگرایانه (Historicist) ساخته شدهاند.
این میدان نخستین میدان از سه میدانی است که بال غربی مجموعهای به نام نعل اسبی لِنوچی را تشکیل میدهند. نعل اسبی لنوچی یک کمربند U شکل از میدانها و پارکهاست که مهندس میلان لنوچی در اواخر قرن نوزدهم طراحی کرد و هسته مرکزی شهر زاگرب را قاب میگیرد. بال شرقی این کمربند شامل میدانهای پادشاه تومیسلاو، اشتروسمایر و زرینسکی است و بال غربی آن را میدانهای مارولیچ، مازورانیچ و جمهوری کرواسی تشکیل میدهند؛ باغ گیاهشناسی نیز این دو بال را به هم متصل میکند. میدان جمهوری کرواسی میزبان چندین نهاد فرهنگی، آموزشی و مجسمههای برجسته تاریخی است.
خط زمانی؛ روایتگر تحولات میدان
- ۱۸۵۵–۱۸۵۶: با ساخت نخستین ساختمان در ضلع شمالی (بیمارستانی متعلق به خیریهها)، میدان شکل گرفت. این ساختمان بعدها کارخانه تنباکو شد و سپس در اختیار دانشگاه زاگرب قرار گرفت. امروزه دانشکده حقوق و ریاست دانشگاه در آن مستقر هستند.
- ۱۸۶۴: منطقه میدان میزبان نخستین نمایشگاه تجاری کرواسی بود که با حضور بیش از ۳۰۰۰ شرکت از سراسر کرواسی و امپراتوری اتریش برگزار شد.
- ۱۸۷۴: ساختمان انتشارات امروزی «شکولسکا کنیگا» در ضلع شرقی ساخته شد.
- ۱۸۷۶–۱۸۷۸: خانه دوطبقهای در ضلع شرقی به عنوان مقر اتاق بازرگانی کرواسی احداث شد که امروزه بخشی از دانشکده حقوق است.
- ۱۸۸۴: ضلع جنوبی میدان با ساخت ساختمان انجمن ژیمناستیک سوکول بسته شد. امروزه آکادمی هنرهای دراماتیک در آن قرار دارد.
- ۱۸۸۸: مدرسه صنایع دستی و موزه هنرهای صناعی در ضلع غربی ساخته شد.
- ۱۸۸۹: ضلع شرقی با ساخت ساختمان انجمن معلمان (موزه مدرسه کرواسی امروزی) شکل نهایی خود را یافت.
- ۱۸۹۱: ساختمان دوطبقهای در گوشه شمال غربی ساخته شد که امروزه موسسه لغتنامهنویسی میروسلاو کرلژا در آن است.
- ۱۸۹۵: ساختمان جدید تالار ملی کرواسی افتتاح شد. این مراسم با حضور امپراتور فرانتس یوزف همراه بود، اما با اعتراض دانشجویان در میدان بان یلاچیچ مواجه شد.
- ۱۸۹۹: خانه دوطبقهای در ضلع شرقی ساخته شد که امروزه کافه تئاتر در آن قرار دارد.
- ۱۹۰۳: ساختمان به سبک آرت نوو در گوشه جنوب غربی احداث شد.
- ۱۹۱۱–۱۹۱۲: بخش شمالی میدان بازسازی شد و مجسمه «چشمه زندگی» جایگزین شمعدانهای قدیمی شد.
- ۱۹۱۳: خانه فرانک در شرق ساختمان کولو با معماری نوزایشی ساخته شد.
- ۱۹۶۴: ساختمان ژِلیپوه در ضلع غربی احداث شد.
- ۲۰۱۴: پس از تخریب ساختمان ژلیپوه، ساختمان جدید آکادمی موسیقی زاگرب جایگزین آن شد.
مجسمههای برجسته میدان
- سنجورج و اژدها: اثر آنتون دومینیک فرنکورن که در سال ۱۸۵۳ در وین ساخته شد و در سال ۱۹۰۷ به مکان فعلی در گوشه جنوب غربی منتقل گردید.
- چشمه زندگی: مجسمه خیرهکننده اثر ایوان مستروویچ که در سال ۱۹۰۵ خلق و در سال ۱۹۱۲ مقابل تالار ملی نصب شد.
- تاریخ کرواتها: اثر دیگر ایوان مستروویچ که در سال ۱۹۳۲ ساخته و مقابل دانشکده حقوق قرار گرفت.
- بنای یادبود جورو دِژلیچ: مجسمهای به یادبود بنیانگذار آتشنشانی کرواسی که در سال ۱۹۳۷ در ضلع غربی میدان نصب شد.
تغییر نامها و جنجالهای تاریخی
نام این میدان به عنوان یکی از برجستهترین فضاهای زاگرب، همواره دستخوش تغییرات سیاسی بوده است. آخرین تغییر نام در سال ۲۰۱۷ رخ داد؛ گروههای مردمی به دلیل نقش ژوزف بروز تیتو در سرکوبهای دوران کمونیسم، خواستار تغییر نام میدان شدند. فهرست نامهای این میدان در طول تاریخ به شرح زیر است:
- ۱۸۷۸–۱۸۸۸: میدان نمایشگاه
- ۱۸۸۸–۱۹۱۹: میدان دانشگاه
- ۱۹۱۹–۱۹۲۷: میدان وودرو ویلسون
- ۱۹۲۷–۱۹۴۱: میدان پادشاه الکساندر یکم
- ۱۹۴۱–۱۹۴۵: میدان شماره ۱
- ۱۹۴۵–۱۹۴۶: میدان تئاتر
- ۱۹۴۶–۲۰۱۷: میدان مارشال تیتو
- ۲۰۱۷ تاکنون: میدان جمهوری کرواسی
در فوریه ۲۰۰۸، حدود ۲۰۰۰ معترض با پیشبند قرمز در میدان مارشال تیتو تجمع کردند و خواستار تغییر نام میدان به «میدان تئاتر» شدند. در سوی مقابل، حدود ۲۰۰ حامی تیتو نیز حضور یافتند که پلیس از برخورد این دو گروه جلوگیری کرد. در آن زمان شهردار زاگرب مخالف تغییر نام بود، اما سرانجام در ژوئن ۲۰۱۷ پیشنهاد تغییر نام به میدان جمهوری کرواسی را داد و این نام در ۱ سپتامبر ۲۰۱۷ رسمی شد.