معرفی Pareronia hippia
Pareronia hippia، که در انگلیسی با نامهای common wanderer و Indian wanderer شناخته میشود، پروانهای با جثه متوسط از خانواده Pieridae است؛ خانوادهای که شامل پروانههای سفیدبال و زردبال میشود. این گونه در هند دیده میشود و در برخی منابع، آن را زیرگونهای از Pareronia valeria دانستهاند.
یکی از نکات جالب درباره این پروانه، تفاوت چشمگیر میان نر و ماده و وجود دو ریخت در مادههاست. یکی از این ریختها با الگوبرداری از پروانههای بدطعم یا خطرناک، راهی برای کاهش خطر شکار شدن به شمار میآید.
ظاهر نر
سطح بالایی: رنگ زمینه آبی روشن و شفاف است، اما از آبیِ گونه Pareronia avatar تیرهتر به نظر میرسد. همه رگبالها با خطهای سیاه مشخص شدهاند.
- در بال جلو، لبه پیشین، راس بال و لبه بیرونی بهصورت پهن سیاه هستند. این ناحیه سیاه در لبه بیرونی هرچه به گوشه داخلی نزدیک میشود باریکتر میشود و ردیفی از خالهای آبیسفید از آن عبور میکند. گاهی دو خال عقبی این ردیف تقریباً به نوارهای رنگ زمینه میان رگبالها میپیوندند.
- در بال عقب، لبههای داخلی و پیشین بهصورت گسترده سفیدمایلبهآبی هستند. لبه بیرونی، بهویژه در راس، سیاه پهن دارد و بیشتر این ناحیه با پولکهای مات و ویژه پوشیده شده است.
سطح زیرین: رنگ آبی کمرنگتر است و حاشیههای بیرونی بالها تیره و دودی دیده میشوند. ردیفی بسیار محو از خالهای هلالیشکل سفید در ناحیه زیرلبهای قرار دارد. رگبالهای بال جلو تا حدی با سیاهی حاشیهدار شدهاند و این حاشیه به سمت لبه بیرونی پهنتر میشود؛ در این ناحیه، درخششی مبهم و سفیدِ مایل به مروارید دیده میشود. در بال عقب، رگبالهای زیررادیال و شمارههای ۶، ۷ و ۸ حاشیه سیاه پهنتری دارند، اما بقیه رگبالها تنها با خطی باریک مشخص میشوند. ریشکهای لبه هر دو بال باریک و سفید هستند. شاخکها سیاهاند؛ سر، سینه و شکم دودیرنگاند و سینه با کرکهای بلند آبیرنگ پوشیده شده است. در سطح زیرین بدن، زائدههای دهانی، سینه و شکم سفید نقرهای مایل به آبی روشن هستند.
ظاهر ماده: ریخت معمولی
سطح بالایی: رنگ زمینه سیاه است و نقشها آبیسفید دیده میشوند. در بال جلو، سلول بال دو خط دارد؛ خط پیشین از پایه بسیار ابتدایی آغاز میشود و خط پسین از پایان یکسوم پایه شروع شده و از خط پیشین فراتر میرود. در پایین و بیرون سلول بال، ردیفی از خطها در فضاهای بین رگبالها دیده میشود.
این خطها از نظر اندازه بسیار نامنظماند؛ خط فضای ۱ بلندترین است، در جلو زاویهدار میشود و از نزدیک پایه بهصورت طولی دو شاخه است. خط فضای ۳ کوتاه و پهن است و خالی کشیده ایجاد میکند. خطهای فضاهای جلویی تا حدی مورب قرار گرفتهاند. پس از این خطها، ردیفی عرضی از خالهای زیرلبهای دیده میشود؛ خال فضای ۳ به داخل جابهجا شده و خالهای روبهروی راس بال به عقب خمیدهاند.
بال عقب: لبههای پیشین و داخلی بهصورت پهن سفیدند. در سلول بال و فضاهای بیرونی آن، ردیفی از خطها و خالهای زیرلبهای دیده میشود که شبیه بال جلو اما منظمتر است. خط سلول بال و خط فضای ۱ طولی دو شاخهاند و ردیف خالهای زیرلبهای انحنایی یکنواخت دارد.
سطح زیرین: شبیه سطح بالایی است، اما رنگ زمینه کدرتر، دودیتر و پخشتر است. نقشها پهنتر ولی نامشخصترند و ناحیه راسی بال جلو با پوششی از پولکهای سفیدرنگ تا حدی پنهان میشود. شاخک، سر، سینه و شکم مانند نر اما تیرهتر هستند.
ظاهر ماده: ریخت فیلوملا
ریخت فیلوملا شباهت زیادی به ریخت معمولی دارد و نقشهای سطح بالایی و زیرین آن تقریباً همانند است؛ با این تفاوت که در سطح بالایی بال عقب، بخشهایی از پایه فضای ۱a، تمام فضای ۱، ناحیه سلول بال و پایه فضای ۲ با رنگ زرد روشن پوشیده میشوند. در سطح زیرین، همین بخشها رنگی اُخرایی و کدر دارند.
گستردگی رنگ زرد روشن در سطح بالا و رنگ اُخرایی کدر در سطح زیرین در نمونههای مختلف فرق میکند؛ در بعضی نمونهها محدودتر است و در بعضی دیگر تا نزدیک لبه پیشین بال گسترش مییابد.
ریخت معمولی ماده برای فرار از شکارچیان از پروانه ببر شیشهای تقلید میکند. ریخت فیلوملا کمیابتر است و با رنگ زرد در پایه بالها شناخته میشود. گزارشهای این ریخت در شمال شرق هند بیشتر است. مارک الکساندر وینتر-بلیت معتقد بود این ریخت از Danais aspasia تقلید میکند؛ گونهای که غرب میانمار دیده نمیشود. او فرضیه انتقال تخمهای Danais aspasia به هند توسط دمجنبانک را رد میکند. به نظر میرسد در گذشتههای دور، این گونه شاید همراه با پروانه مهاجر هندی در هند حضور داشته و سپس از آنجا حذف شده است.
تاریخچه زندگی و گیاه میزبان
این گونه روی Capparis zeylanica تولیدمثل میکند و لاروها از برگها و بخشهای این گیاه تغذیه میکنند.
منابع و پیوندهای مرتبط
- منبع اصلی: Kandoth, S. 2014. Pareronia hippia Fabricius, 1787 – Indian Wanderer. در: K. Kunte, S. Kalesh & U. Kodandaramaiah (eds.). Butterflies of India، نسخه ۲.۰۰. Indian Foundation for Butterflies.
- همچنین ببینید: Pieridae، فهرست پروانههای هند و فهرست پروانههای هند از خانواده Pieridae.
- پیوندهای بیرونی: Butterflies of Asia، Butterflies of Singapore و پروانههایی که در سال ۱۷۸۷ توصیف شدهاند.