زندگینامه نستان دارجان؛ ملکه کارتلی
نستان دارجان (۱۵۵۶–۱۶۱۲) ملکه پادشاهی کارتلی در شرق گرجستان و همسر شاه سیمون اول بود. او که دختر لوان، پادشاه کاختی بود، در سال ۱۵۵۹ با سیمون اول ازدواج کرد. زندگی او با فراز و نشیبهای سیاسی بسیاری همراه بود؛ همسرش نزدیک به پنج دهه با نفوذ امپراتوریهای صفوی و عثمانی مبارزه کرد و در این راه دو بار تخت پادشاهی و آزادی خود را از دست داد.
ازدواج و اتحاد سیاسی
نستان دارجان فرزند ازدواج دوم شاه لوان با دختر شمخال تارکی بود. ازدواج او با سیمون اول در سال ۱۵۵۹، یکی از نخستین وصلتهای میانخاندانی بین شاخههای کارتلی و کاختی از سلسله باگراتیونی محسوب میشد. هدف از این پیوند، ایجاد ائتلافی برای اخراج سربازان ایرانی از تفلیس، پایتخت کارتلی بود. اگرچه لوان در نهایت از حمایت مستقیم عقبنشینی کرد، اما به پسرش پرنس گیورگی اجازه داد تا به ارتش سیمون بپیوندد؛ نبردی که با شکست گرجیها و کشته شدن گیورگی همراه شد.
دوران سخت اسارت و آوارگی
پس از آنکه ارتش ایران در سال ۱۵۶۹ سیمون را اسیر و به قلعه الموت فرستاد، ملکه نستان دارجان در محیطی بسیار خصمانه گرفتار شد. بزرگترین تهدید برای او، برادر ناتنیاش الکساندر دوم بود که پس از کشتار دیگر برادرانش به تخت کاختی تکیه زده بود. در این دوران، املاک ملکه توسط شاهزادگان رقیب و با حمایت دستنشاندگان صفوی غارت شد و او روزگار سختی را پشت سر گذاشت.
بازگشت به قدرت و انتقام
با تهاجم ارتش عثمانی به رهبری لالا قارا مصطفی پاشا در سال ۱۵۷۸، دولت صفوی ناچار شد سیمون را آزاد کند تا تنها فرماندهای که توان مقاومت در برابر عثمانیها را داشت، به وطن بازگردد. سیمون پس از بازگشت، مخالفان داخلی را سرکوب کرد. با این حال، نستان دارجان با وساطت نزد همسرش، باعث بخشش برخی از اشرافزادگان شد و در مقابل، اراضی و املاک غصب شده خود را بازپس گرفت.
تداوم دشمنیها و سالهای پایانی
کینه الکساندر نسبت به سیمون و خواهر ناتنیاش هرگز فروکش نکرد. در سال ۱۵۸۰، ارتش کاختی در حملهای غافلگیرانه سیمون را فراری داد. وقایعنگاران گرجی نقل میکنند که الکساندر برای تحقیر ملکه، رفتاری زشت در پیش گرفت:
«او مانند یک راهزن، لباسهای شخصی نستان دارجان را بر نوک نیزه کرد و با افتخار در میدان نبرد چرخاند.»
سیمون اول سرانجام در سال ۱۶۰۰ به دست عثمانیها اسیر و به استانبول فرستاده شد و در همانجا درگذشت. نستان دارجان که پس از همسر و پسرش (گیورگی دهم) همچنان در قید حیات بود، شاهد به تخت نشستن نوه جوانش، لوارساب دوم بود که بعدها در کلیسای ارتدکس گرجستان به مقام قدیسی رسید.
فرزندان
حاصل ازدواج سیمون و نستان دارجان شش فرزند بود:
- شاهزاده گیورگی: که با نام گیورگی دهم به پادشاهی رسید.
- شاهزاده لوارساب: که در سال ۱۵۸۲ به عنوان گروگان به ایران فرستاده شد.
- شاهزاده الکساندر
- شاهزاده واختانگ
- شاهدخت النا: همسر منوچهر دوم جاقلی.
- شاهدخت فخریجان بیگم: که با یکی از شاهزادگان صفوی ازدواج کرد.