مینیوسکول ۲۴۹؛ دست‌نوشته‌ای یونانی از انجیل یوحنا

مینیوسکول ۲۴۹، که در سامانه شماره‌گذاری گرگوری-آلاند با همین عدد شناخته می‌شود و در فهرست هرمان فون سودن با نشانه NL10 آمده است، یکی از نسخه‌های خطی عهد جدید به زبان یونانی است. این دست‌نوشته بر پوست نوشته شده و از نظر دیرینه‌شناسی خط، بیشتر به سده ۱۲ میلادی نسبت داده می‌شود.

این نسخه در میان دست‌نوشته‌های مینیوسکول یونانی جای می‌گیرد و برای پژوهش در نقد متنی کتاب مقدس اهمیت دارد. همچنین، این کدکس از نمونه‌های قابل توجه کدکس‌های کتاب مقدس در سنت یونانی به شمار می‌آید.

معرفی و ساختار کدکس

این کدکس متن انجیل یوحنا را در ۸۰۸ برگ پوستی حفظ کرده است. متن در هر صفحه با یک ستون و ۳۰ سطر نوشته شده و ساختار آن نمونه‌ای از سنت نسخه‌نویسی بیزانسی است.

در کنار متن انجیل یوحنا، تفسیری زنجیره‌ای موسوم به کاتنا قرار گرفته که به نیکتاس نسبت داده می‌شود. این نوع حاشیه‌نویسی نشان می‌دهد نسخه نه‌تنها برای قرائت متن، بلکه برای مطالعه تفسیری نیز استفاده می‌شده است.

متن یونانی و اهمیت در نقد متنی

متن یونانی مینیوسکول ۲۴۹ ترکیبی از خانواده‌های متنی مختلف است و به یک شاخه متنی واحد تعلق ندارد. کورت آلاند این نسخه را در هیچ‌یک از رده‌های اصلی خود ثبت نکرده است.

یکی از خوانش‌های شاخص آن در یوحنا ۱۴:۱۴ دیده می‌شود: «εαν τι αιτησητε τον πατερα» به‌جای «εαν τι αιτησητε με»، یعنی «اگر چیزی از پدر بخواهید» به‌جای «اگر چیزی از من بخواهید». این خوانش در مینیوسکول ۳۹۷ نیز دیده می‌شود.

با وجود این نشانه‌ها، تاریخ‌گذاری دقیق نسخه بر پایه شواهد دیرینه‌شناختی کار ساده‌ای نیست و همین موضوع باعث تفاوت نظر میان پژوهشگران شده است.

تاریخچه نسخه

اف. اچ. ای. اسکریونر و هرمان فون سودن این دست‌نوشته را متعلق به سده ۱۱ میلادی می‌دانستند، اما مؤسسه پژوهش متن عهد جدید (INTF) تاریخ فعلی آن را سده ۱۲ میلادی ثبت کرده است.

مینیوسکول ۲۴۹ پیش از انتقال به مسکو، در صومعه پانتوکراتور در شبه‌جزیره آتوس نگهداری می‌شد و با عنوان کدکس ۷۴ شناخته می‌شد. به پیشنهاد پاتریارک نیکون و در دوره حکومت آلکسی میخائیلوویچ رومانوف، از ۱۶۴۵ تا ۱۶۷۶، راهب آرسنیوس آن را به مسکو آورد.

این نسخه بعدها از سوی ماتائی و کورت ترو بررسی شد و در فهرست‌های پژوهشی نسخه‌های خطی یونانی ثبت گردید.

محل نگهداری

مینیوسکول ۲۴۹ اکنون در موزه تاریخی دولتی مسکو نگهداری می‌شود و با شماره‌های V.90 و S.93 شناخته می‌شود. این نسخه در طبقه‌بندی کلی، در زمره نسخه‌های مینیوسکول یونانی عهد جدید و دست‌نوشته‌های کتاب مقدسی سده ۱۲ قرار می‌گیرد.

همچنین ببینید

• فهرست مینیوسکول‌های عهد جدید
• دست‌نوشته‌های کتاب مقدس
• نقد متنی

منابع و برای مطالعه بیشتر

1. Ch. F. Matthaei, Novum Testamentum Graece et Latine، ریگا، ۱۷۸۲ تا ۱۷۸۸، با نشانه s.
2. Kurt Treu, Die Griechischen Handschriften des Neuen Testaments in der UdSSR; eine systematische Auswertung der Texthandschriften in Leningrad, Moskau, Kiev, Odessa, Tbilisi und Erevan، T & U 90، برلین، ۱۹۶۶، صص. ۲۷۴ تا ۲۷۵.

پیوند بیرونی

مینیوسکول ۲۴۹ در دانشنامه نقد متنی.