لوئیسیا تریستیس (Luisia tristis)، که به طور رایج با نام ارکید مخملی شناخته میشود، گونهای از ارکیدهای اپیفیت (رونده بر روی درختان) یا لیتوفیت (رونده بر روی سنگها) است. این گیاه اغلب با ساقههای سیمی و در هم تنیده، برگهای استوانهای و ساقههای گلدهنده که تا سه گل سبز با لبشکوفهای (labellum) به رنگ قرمز تیره تا ارغوانی تیره دارند، مشخص میشود.
توصیف ظاهری
لوئیسیا تریستیس گیاهی علفی است که به صورت اپیفیت یا لیتوفیت رشد میکند و خوشههای پراکنده یا درهمتنیدهای را تشکیل میدهد. این گونه دارای ریشههای ضخیم و صاف و ساقههای سیمی است. برگهای آن که بین ۲ تا ۱۰ عدد هستند، سفت، استوانهای و در فواصل معینی از هم روی ساقه قرار گرفتهاند. گلهای آن که تا سه عدد و به صورت وارونه (resupinate) و ستارهای شکل هستند، روی ساقههای گلدهنده که از بغل برگها میرویند، ظاهر میشوند. کاسبرگها حدوداً ۵ میلیمتر طول و ۳ میلیمتر عرض دارند و گلبرگها کمی بلندتر اما باریکتر هستند. لبشکوفه به رنگ قرمز تیره تا ارغوانی تیره، حدوداً ۱۲ میلیمتر طول و ۸ میلیمتر عرض دارد و دارای سه لوب گوشتی است. در قاعده لبشکوفه، یک بخش مستطیلی شکل (hyopchile) و در قسمت بالایی، بخشی قلبی شکل (epichile) وجود دارد. فصل گلدهی این ارکید از نوامبر تا آوریل است.
طبقهبندی و نامگذاری
ارکید مخملی اولین بار در سال ۱۷۸۶ توسط گئورگ فورستر (Georg Forster) به نام Epidendrum triste توصیف و در کتاب «Florulae Insularum Australium Prodromus» منتشر شد. در سال ۱۸۹۰، جوزف دالتون هوکر (Joseph Dalton Hooker) نام آن را به Luisia tristis تغییر داد. صفت خاص «tristis» کلمهای لاتین به معنای «غمگین» است.
پراکندگی و زیستگاه
ارکید مخملی معمولاً بر روی درختان با پوست خشن در جنگلهای بارانی با نور کافی رشد میکند. این گونه در جنوب تایوان، جزایر سوندای کوچک، جزایر ملوک، فیلیپین، گوام، گینه نو، جزایر سلیمان، فیجی، کالدونیای جدید، ساموآ، وانواتو و استرالیا یافت میشود. در استرالیا، این ارکید در قلمرو شمالی از جمله جزیره ملویل، برخی از جزایر تنگه تورس و شبهجزیره کیپ یورک در کوئینزلند تا رودخانه دِینتری در جنوب پراکنده است.