یوهانس کوکسیوس: الهی‌دان هلندی و مفسّر عهد عتیق

Johannes Cocceius
📅 7 تیر 1405 📄 146 کلمه 🔗 منبع اصلی

چکیده

یوهانس کوکسیوس (۱۶۰۳-۱۶۶۹) الهی‌دان هلندی و مفسّر برجسته عهد عتیق بود. او با تمرکز بر الهیات عهد (Covenant Theology) و تأکید بر حضور مسیح در تمام بخش‌های کتاب مقدس، مکتب فکری «کوکسیانی» را بنیان نهاد. آثار اصلی او شامل فرهنگ لغت عبری-کلدانی و رساله‌ای جامع در باب الهیات عهد است که تأثیر عمیقی بر مباحثات دینی قرن هفدهم هلند گذاشت.

زندگی و تحصیلات

یوهانس کوکسیوس در ۹ اوت ۱۶۰۳ در برمن متولد شد. پس از تحصیل در هامبورگ و دانشگاه فرانکر، در ۱۶۳۰ به عنوان استاد فیلولوژی کتاب مقدس در زادگاهش مشغول شد. در ۱۶۳۶ به فرانکر منتقل شد و کرسی زبان عبری و سپس الهیات را تا ۱۶۵۰ بر عهده داشت. پس از آن به عنوان استاد الهیات در دانشگاه لیدن جانشین فریدریش اسپانهیم شد.

افکار و تأثیرات

او به عنوان یکی از پیشگامان الهیات عهد، بر این باور بود که رابطه خدا و انسان همواره بر پایه عهد استوار است. عهد نخست، عهد اعمال بود که پس از گناه نخستین با عهد نعمت جایگزین شد—عهدی که تحقق آن نیازمند آمد مسیح بود. کوکسیوس با تفسیر معنوی کتاب مقدس، مسیح را در تمام بخش‌های عهد عتیق حاضر می‌دید.

آثار برجسته

  • فرهنگ لغت عبری-کلدانی (۱۶۶۹)
  • رساله جامع در باب عهد الهی (۱۶۴۸)

آثار او در ۱۲ جلد در ۱۶۷۳-۱۶۷۵ منتشر شد و منشأ اختلافات طولانی میان پیروان او (کوکسیانی‌ها) و وتیانی‌ها شد.

جمع‌بندی

یوهانس کوکسیوس با تلفیق الهیات عهد و تفسیر تاریخی-نجات‌بخشانه کتاب مقدس، رویکردی انقلابی در الهیات پروتستان ارائه کرد. اختلافات او با هم‌عصرانش مانند وتیوس، مناظرات داغی را در کلیساهای هلند رقم زد. میراث او نه تنها در آثار مکتوب، بلکه در مکتب فکری «کوکسیانی» و شاگردانی مانند کامپیوس ویترینگا مشهود است.