شهردار محله سانییتا
«شهردار محله سانییتا» (Il sindaco del Rione Sanità) نمایشنامهای سه پردهای است که ادواردو د فیلیپو، فیلمنامهنویس و بازیگر سرشناس ناپلی، آن را خلق کرده است. این اثر در سال ۱۹۶۰ نوشته شد و همان سال توسط خود ادواردو در تئاتر کویرینوی رم به روی صحنه رفت.
داستان و الهامبخش آن
وقعه نمایشنامه در محله سانییتا، یکی از مناطق شناختهشده و فقیرنشین ناپل میگذرد. ادواردو درباره داستان نمایشنامه توضیح داده است که این اثر از یک ماجرای واقعی و بهطور خاص از شخصیتی به نام «کامپولونگو» الهام گرفته شده است. کامپولونگو، نجار محله سانییتا بود و مردم منطقه او را چنان احترام میگذاشتند که او را مقام رسمی خود یعنی «شهردار» میدانستند. کامپولونگو در واقع دوست ادواردو و بسیاری از بازیگران ناپلی نظیر توتو و نینو تارانتو بود؛ گفته میشود این بازیگران هنگام فیلمبرداری در ناپل از حمایت و «حمایه» کامپولونگو بهرهمند میشدند. در نمایشنامه، این شخصیت «باراکانو» نام میگیرد و خود ادواردو نقش او را در صحنه اجرا میکرد.
واکنشها و جنجالها
«شهردار محله سانییتا» هم تماشاگران و هم منتقدان را شیفته خود کرد، اما در عین حال بهخاطر دیدگاه اخلاقی غیرمعمولش جنجالهای فراوانی به پا کرد. شخصیت اصلی داستان، باراکانو، از یکسو مجرمی بیرحم تصویر شده (مثلاً در تهدید به قتل شخصیت دیگر تردیدی ندارد) و از سوی دیگر، عمیقاً به اجرای عدالت پایبند است. برخی منتقدان، باراکانو را در واقع رئیس باند کامورا یا «پدرخوانده»ای تفسیر کردند و از این بازنمایی مبهم از یک شخصیت «خوب» سر درآوردند.
اما گروهی دیگر بر این باورند که برای درک درست این شخصیت، باید نگاه بدبینانه ادواردو به سیستم قضایی و جامعه ایتالیا را در نظر گرفت. همچنین باید تفاوتهای بنیادین میان جامعه ناپلِ ادواردو و کامورای مدرن را دید. سیستم اخلاقی باراکانو با ذات قانون در تضاد نیست؛ بلکه او به این باور رسیده که از نظر تئوری «قانون برای نیکی وضع شده»، اما در عمل «آدمها یکدیگر را میبلعند» و سیستم قضایی بهجای حمایت، محکوم به آزار و بیعدالتی نسبت به فقرا و مستضعفان است.
ادواردو درباره همسویی سیستم اخلاقی باراکانو با آیین کامورا توضیح داد که کامپولونگو (یا باراکانو) کاموریست (عضو مافیا) نبود؛ او یک «ماماسانیسیما» (Mammasantissima) بود؛ یعنی کسی که بیرون از قانون (یک گواپو) زندگی میکند، اما مردم برای در امان ماندن از بیعدالتیها به او پناه میآورند.
اقتباسها و بازاجرای نمایشنامه
اجرای اصلی نمایشنامه با بازی ادواردو در نقش باراکانو، هم در تئاتر به روی صحنه رفت و هم در سال ۱۹۶۴ از تلویزیون ایتالیا پخش شد. از آن زمان، گروههای تئاتری متعددی از جمله گروه کارلو جوفره (همکار قدیمی ادواردو) این اثر را به روی صحنه بردند.
در سال ۱۹۹۶، یک اقتباس سینمایی با عنوان The Mayor ساخته شد که آنتونی کوئین نقش باراکانو را در آن ایفا کرد. داستان فیلم در چند وجه با نمایشنامه اصلی تفاوت دارد؛ چشمگیرترین آنها جابجایی مکان وقوع داستان از ناپل به ایالات متحده و تصویر بیپرده باراکانو بهعنوان یک «پدرخوانده» مافیایی است.
همچنین در سال ۲۰۱۲، جشنواره تئاتر چیچستر این نمایشنامه را با عنوان The Syndicate بازاجرا کرد و یان مککلن نقش پدرخوانده ناپلی را بر عهده گرفت.
در سال ۲۰۱۹ نیز ماریو مارتونه کارگردانی نسخه سینمایی این نمایشنامه را بر عهده گرفت که با عنوان The Mayor of Rione Sanità منتشر شد.