زندگی و شورش گاسپار یانگا
گاسپار یانگا (۱۵۴۵-۱۶۱۸) بردهای آفریقایی از قوم بران گابن بود که در مکزیک به بردگی گرفته شد. حدود سال ۱۵۷۰، او گروهی از بردهها را رهبری کرد و به ارتفاعات وراکروز گریختند. آنها جامعهای مخفی به نام پالنکه تشکیل دادند که بیش از ۳۰ سال دوام آورد.
این جامعه با غارت کاروانهای تجاری اسپانیایی در جاده سلطنتی بین وراکروز و مکزیکو سیتی، اقتصاد استعمار را به چالش کشید. در ۱۶۰۹، دولت اسپانیا با ارتشی ۵۵۰ نفره به رهبری پدرو گونزالس ده هررا حملهای را آغاز کرد. یانگا با استفاده از آشنایی به جغرافیا و تاکتیکهای پارتیزانی، اسپانیاییها را در بنبست نظامی گرفتار کرد.
پیمان تاریخی ۱۶۱۸
پس از سالها جنگ فرسایشی، اسپانیاییها ناچار به مذاکره شدند. یانگا با هوشمندی شرایطی را وضع کرد: خودمختاری در ازای پرداخت خراج و عدم پناه دادن به بردههای فراری. این پیمان با تضمین حکومت خاندان یانگا و حضور کشیشان فرانسیسکن امضا شد. شهر سان لورنزو ده لوس نگروس (امروزه یانگا) نماد این پیروزی است.
یانگا ثابت کرد که مقاومت سازمانیافته میتواند زنجیرهای استعمار را بگسلد.