نخستین نبرد آدووب والز
نخستین نبرد آدووب والز، درگیری میان ارتش ایالات متحده و سرخپوستان بومی منطقه بود. قبایل کیووا، کومانچی و آپاچیهای دشت (آپاچیهای کیووا)، یک نیروی اعزامی ایالات متحده را که در واکنش به حملات به مهاجران سفیدپوست به جنوب غربی اعزام شده بود، از میدان نبرد بیرون راندند. این نبرد که در ۲۵ نوامبر ۱۸۶۴ رخ داد، تلفات سبکی در هر دو طرف برجای گذاشت، اما یکی از بزرگترین درگیریهای نظامی در دشتهای بزرگ به شمار میرود.
پیشزمینه نبرد
نبرد آدووب والز در ۲۵ نوامبر ۱۸۶۴، در نزدیکی آدووب والز، خرابههای پست تجاری و سالون متروکه ویلیام بنت، که در سمت شمالی رودخانه کانادین و حدود ۲۷ کیلومتری شمال شرقی شهر امروزی استینت در شهرستان هاچینسون واقع شده بود، اتفاق افتاد. این نبرد زمانی آغاز شد که ژنرال جیمز هنری کارلتون، فرمانده منطقه نظامی نیومکزیکو، تصمیم گرفت تا قبایل دشتنشین کیووا و کومانچی را که وی مسئول حملات به کاروانهای تجاری در مسیر سانتافه میدانست، به شدت مجازات کند. از دیدگاه سرخپوستان، این کاروانها متجاوزانی بودند که بوفالوها و سایر حیوانات شکاری مورد نیاز آنها را شکار میکردند. با توجه به اینکه جنگ داخلی آمریکا نیروهای موجود را تحلیل برده بود، حملات در دشتهای بزرگ شدت گرفت و در اواخر سال ۱۸۶۳، مهاجران خواستار محافظت بیشتری شدند.
کارلتون قصد داشت به این یورشها پایان دهد، یا حداقل به سرخپوستان این پیام روشن را برساند که جنگ داخلی، ایالات متحده را از محافظت از مردمش ناتوان نکروه است. او سرهنگ کیت کارسون را به عنوان باتجربهترین جنگجوی سرخپوست در اختیار خود، برای رهبری این نیروی اعزامی انتخاب کرد. کارلتون فرماندهی هنگ اول سوارهنظام داوطلب نیومکزیکو را به او سپرد و دستور داد تا به سمت اردوگاههای زمستانی کومانچیها و کیوواها که گزارش شده بود در کوهستان پالو دورو در منطقه جنوبی پنهندل، در سمت جنوبی رودخانه کانادین قرار دارند، حرکت کند. این لشکرکشی کارسون، دومین تهاجم به قلب قلمرو کومانچِریا پس از لشکرکشی تپههای آلتونته بود.
مقدمه نبرد
در ۱۰ نوامبر ۱۸۶۴، کارسون با ۲۶۰ سوارنظام، ۷۵ پیادهنظام و ۷۲ دیدهبان از قبایل اوته و آپاچی جیکاریا که از مزرعه لوسین مکسول در نزدیکی سیمارون، نیومکزیکو گرد آورده بود، اردوگاه را ترک کرد. در ۱۲ نوامبر، نیروی کارسون، همراه با دو هویتزر کوهستانی تحت فرماندهی ستوان جورج اچ. پتیس، ۲۷ واگن، یک آمبولانس و جیرههای ۴۵ روزه، در امتداد رودخانه کانادین به سمت پنهندل تگزاس حرکت کرد. کارسون تصمیم گرفت ابتدا به آدووب والز برود، مکانی که بیش از ۲۰ سال پیش هنگام کار برای بنت با آن آشنا شده بود. کارسون که با اوتهها و جیکاریاها آشنایی دیرینه داشت، به دیدهبانان سرخپوست خود اطمینان داشت. آنها جناحین او را پوشش میدادند و هر روز صبح دو نفر از آنها مسافت زیادی را جلوی ستون کندرو حرکت میکردند تا اردوگاههای کومانچی و کیووا را شناسایی کنند.
آب و هوای نامساعد، از جمله یک طوفان برف زودرس، پیشروی را کند کرد. در ۲۴ نوامبر، هنگ اول سوارهنظام به چشمههای مول در شهرستان مور، تقریباً در فاصله 50 مایلی (80 کیلومتری) غرب آدووب والز رسید. همان بعد از ظهر، دیدهبانان سرخپوست گزارش دادند که ردپای یک دهکده بزرگ سرخپوستی را یافتهاند. کارسون پیادهنظام خود را برای محافظت از قطار تدارکات باقی گذاشت و دستور حرکت شبانه سوارهنظام و توپخانه را صادر کرد. او در جلو همراه با اوتهها و جیکاریاها حرکت میکرد. صبح روز بعد، دستور داد دو هویتزر جلوتر بروند و به او بپیوندند. هنگام رسیدن به رودخانه کانادین که به راحتی قابل عبور بود، یک دسته از سوارهنظام را در ساحل شمالی رودخانه مستقر کرد و با باقی نیروها از سمت جنوبی رودخانه ادامه داد.
نبرد
حدود دو ساعت پس از طلوع آفتاب در ۲۵ نوامبر، سوارهنظام کارسون دهکدهای ۱۷۶ کانونی (lodge) از قبیله کیووا را یافته و به آن حمله کردند. رئیس قبیله، دوهاسان، و مردمش گریختند و هشدار را به دهکدههای متحد کومانچی در نزدیکی رساندند؛ گیپاگو جنگجویان را برای محافظت از زنان و کودکان در حال فرار رهبری کرد. کارسون به سمت آدووب والز، چهار مایل دورتر از دهکده کیووا، پیشروی کرد و حدود ساعت ۱۰ صبح در آنجا موضع گرفت و از یک گوشه خرابهها به عنوان بیمارستان استفاده کرد. او با ناامیدی متوجه شد که تعداد زیادی دهکده در منطقه وجود دارد، از جمله یک دهکده بزرگ کومانچی. کارسون شاهد سرازیر شدن تعداد زیادی سرخپوست برای درگیر شدن با او در نبرد بود، نیرویی بسیار بزرگتر از آنچه انتظار داشت. پتیس، که کاملترین گزارش نبرد را نوشت، تخمین زد که ۱۲۰۰ تا ۱۴۰۰ جنگجوی کومانچی و کیووا به سربازان و دیدهبانان سرخپوست که تعدادشان ۳۳۰ نفر بود (۷۵ نفر برای محافظت از قطار تدارکات باقی مانده بودند) حمله کردند.
کارسون سوارهنظام خود را پیاده کرد و آنها را دور دو هویتزر مستقر نمود. دیدهبانان سرخپوست او با حدود ۲۰۰ جنگجوی کومانچی و کیووا که "سوار بر اسب، با بدنهای رنگآمیزی شده و پردار... در حال پیشروی و عقبنشینی... بدنهایشان را از پهلوی اسبها آویزان کرده، با سرعت تمام میتاختند و گهگاه از زیر اسبهایشان شلیک میکردند"، درگیر شدند. دوهاسان، با کمک ساتانک، گیپاگو و ساتانتا، کیوواها را در اولین حمله رهبری کرد. درگیری شدیدی شکل گرفت زیرا جنگجویان کیووا، آپاچیهای دشت و کومانچی بارها به مواضع کارسون حمله کردند. ساتانتا با نواختن شیپور خود به شیپورچی کارسون پاسخ داد تا سربازان را گیج کند. کارسون تنها از طریق استفاده هوشمندانه از آتش پشتیبان دو هویتزر موفق به دفع حملات شد. اولین گلولههای هویتزر باعث عقبنشینی کومانچیها و کیوواها از میدان نبرد شد، اما آنها خیلی زود با تعداد بیشتری بازگشتند و حمله را از سر گرفتند.
تا بعد از ظهر، پتیس تخمین زد که ارتش کارسون با بیش از ۳۰۰۰ سرخپوست روبرو شده است. پس از شش تا هشت ساعت نبرد نسبتاً مداوم، کارسون متوجه شد که مهمات هویتزر و به طور کلی مهمات او رو به اتمام است و به نیروهای خود دستور داد تا به سمت دهکده کیووا در پشت سرشان عقبنشینی کنند. کارسون همچنین نگران سرنوشت ۷۵ نفری بود که از قطار تدارکات حیاتی او محافظت میکردند. سرخپوستان تلاش کردند با آتش زدن علفها و بوتههای نزدیک رودخانه، مانع عقبنشینی او شوند. اما کارسون حیلهگر، با آتش زدن پشت سر خود، به سمت ارتفاعات عقبنشینی کرد، جایی که دو هویتزر همچنان سرخپوستان را دفع میکردند. با فرا رسیدن غروب، کارسون به حدود نیمی از فرماندهی خود و دیدهبانان سرخپوست دستور داد تا کانهها (lodges) دهکده را بسوزانند، که این اقدام منجر به کشته شدن رئیس آپاچیهای کیووا، آیرون شرت (Iron Shirt)، شد که حاضر به ترک چادر خود نبود. سربازان تعداد زیادی "روباه بوفالو با کیفیت بالا" را مصادره کرده و بقیه را سوزاندند، و دیدهبانان سرخپوست چهار کیووا را که به دلیل کهولت سن قادر به فرار نبودند، کشته و مثله کردند. سربازان خسته به عقبنشینی خود ادامه دادند و شبانه قطار تدارکات خود را سالم یافتند.
کارسون و سربازانش در ۲۶ نوامبر در اردوگاه استراحت کردند، در حالی که مخالفان سرخپوست آنها در فاصلهای حدود دو مایلی روی تپهای دیده میشدند. دیدهبانان سرخپوست کارسون با کومانچیها و کیوواها درگیر شدند، اما حمله جدی به سربازان صورت نگرفت. روز بعد، کارسون دستور بازگشت به نیومکزیکو را صادر کرد. برخی از افسران او تمایل داشتند نبرد را از سر بگیرند، اما کارسون، تنها با مشورت با اوتهها و جیکاریاهای خود، دستور عقبنشینی به نیومکزیکو را صادر کرد.
پیامدها
اعلام پیروزی
ارتش ایالات متحده، نخستین نبرد آدووب والز را پیروزی اعلام کرد. کیوواها، برعکس، در سجل سالانه خود که بر پوست بوفالو نقاشی شده بود، این دوره را "زمستان گلآلود، زمانی که کیوواها کیت کارسون را دفع کردند" ثبت کردند. کارسون برای همه سرخپوستان دشتهای جنوبی شناخته شده بود. این نبرد، کنترل کومانچیها و کیوواها بر پنهندل تگزاس را تا هشت سال بعد و نبرد رودخانه نورث فورک رد (Battle of the North Fork of the Red River) بیچالش باقی گذاشت.
بسیاری از مقامات معتقدند که تصمیم کارسون برای عقبنشینی عاقلانه بوده و او شایسته تقدیر برای دفاع خوبش است. او در اقلیت بود و تنها استفاده هوشمندانه او از آتش پشتیبان و هویتزرها مانع از غلبه بر نیروهایش و کشته شدن آنها، همانند سرنوشت کاستر ۹ سال بعد در لیتل بیگهورن (Little Bighorn) شد. تعداد سرخپوستان درگیر با کارسون در این نبرد تا ۳۰۰۰ نفر تخمین زده شده است، اما این احتمالاً اغراقآمیز است. از آنجایی که دهکده کیووا شامل ۱۷۶ کانونه و دهکده کومانچی حدود ۵۰۰ کانونه بود، بعید است که کل نیروی سرخپوستان بیش از دو جنگجو در هر کانونه یا ۱۳۰۰ نفر بوده باشد.
در این نبرد، کارسون شش کشته و ۲۵ زخمی برجای گذاشت، از جمله یک دیدهبان سرخپوست کشته و چهار نفر زخمی، در حالی که او تخمین زد که کومانچیها و کیوواها حدود ۵۰ تا ۶۰ کشته و تا ۱۰۰ زخمی متحمل شدهاند. با این حال، گزارش رسمی ارتش ایالات متحده از نبرد، مجموع تلفات سرخپوستان را ۶۰ کشته و زخمی تخمین زد. با توجه به ماهیت دوربرد نبرد، تخمین تلفات سرخپوستان قابل تأیید نیست. تنها یک پوست سر کومانچی گزارش شده است که توسط سربازان کارسون گرفته شده است.
خاتمه
نخستین نبرد در آدووب والز آخرین باری بود که کومانچیها و کیوواها توانستند نیروهای آمریکایی را از میدان نبرد عقب برانند و آغاز پایان قبایل دشتنشین و سبک زندگی آنها بود. یک دهه بعد، دومین نبرد آدووب والز در ۲۷ ژوئن ۱۸۷۴، بین ۲۵۰ تا ۷۰۰ کومانچی و گروهی متشکل از ۲۸ شکارچی که از سکونتگاه آدووب والز دفاع میکردند، رخ داد. پس از چهار روز محاصره، سرخپوستان عقبنشینی کردند. دومین نبرد از نظر تاریخی اهمیت دارد زیرا منجر به جنگ رودخانه رد (Red River War) در سالهای ۱۸۷۴–۱۸۷۵ شد و در نهایت منجر به انتقال اجباری سرخپوستان دشت جنوبی به رزرویشنها در مناطق امروزی اکلاهما گردید.
تابلوی تاریخی
در سال ۱۹۶۴، کمیته تاریخی ایالت تگزاس، تابلوی تاریخی ۱۶۹۰ را برای حفظ یادبود نخستین نبرد آدووب والز نصب کرد. این تابلو در محل واقعی نبرد قرار ندارد، بلکه در حدود 5 مایل (8 کیلومتری) غرب آن واقع شده است. روی تابلو نوشته شده است که "اگرچه کارسون دفاعی درخشان انجام داد، اما سرخپوستان پیروز شدند."