بروموس بروموئیدوس؛ علف کمیاب آردينها
بروموس بروموئیدوس (Bromus bromoideus) گیاهی از خانواده گندمیان و سردهٔ بروموس است که با نام بروموس آردينها نیز شناخته میشود. این علف بهدلیل محدوده بسیار کوچک و سرنوشت نامشخص جمعیتهای طبیعیاش، یکی از نمونههای جذاب در بحث حفاظت از گیاهان نادر به شمار میرود.
مطالعات ژنتیکی درباره جایگاه این گیاه دیدگاه جالبی را مطرح کردهاند. بر اساس این شواهد، شاید بهتر باشد بروموس بروموئیدوس را نه یک گونه کاملاً مستقل، بلکه یکی از صورتهای بروموس سیکالینوس (Bromus secalinus) بدانیم.
محل پیدایش و زیستگاه
این گیاه در مرتعهای آهکی استانهای لیژ و لوکزامبورگ بلژیک دیده شده است؛ بهویژه در حوالی روشفور، بورَنگ و کمبلَن-او-پون. نخستین بار در سال ۱۸۲۱ در همین منطقه شناسایی شد و بعدها در فهرست گیاهان توصیفشده در سال ۱۸۲۳ قرار گرفت.
زیستگاه طبیعی بروموس بروموئیدوس احتمالاً به چمنزارهای آهکی آردينها وابسته بوده است. از آنجا که گزارشهای میدانی از این گیاه بسیار محدود است، حضور آن در طبیعت همواره با ابهام همراه بوده است.
از فراموشی تا کشف دوباره بذرها
از دهه ۱۹۳۰ گمان میرفت این گیاه در طبیعت منقرض شده باشد. سالها بعد، دیوید ایپلین، گیاهشناس انگلیسی، بذرهای نگهداریشدهای از آن را در مجموعههای باغ گیاهشناسی ملی بلژیک شناسایی کرد. انتشار این خبر باعث شد در سال ۲۰۰۵ بذرهای دیگری نیز در مجموعههای مختلف پیدا شوند.
در سال ۲۰۰۹، باغ گیاهشناسی ملی بلژیک اعلام کرد که حدود صدهزار بذر از این گیاه جوانه زده است. این رویداد، اهمیت نگهداری نمونههای گیاهی در باغها و بانکهای بذر را بیش از پیش نشان داد.
چرا بروموس بروموئیدوس اهمیت دارد؟
- این گیاه نمونهای از تنوع علفهای بومی اروپاست.
- تاریخچه آن با حفاظت از بذرهای نادر و مجموعههای گیاهشناسی گره خورده است.
- ابهام در جایگاه ژنتیکی آن، اهمیت بازنگری علمی در طبقهبندی گیاهان را نشان میدهد.
- جوانهزنی شمار زیادی از بذرها، امکان بررسی بیشتر و شاید برنامههای حفاظتی آینده را فراهم کرده است.
بروموس بروموئیدوس یادآوری میکند که حتی گیاهانی که سالها از طبیعت ناپدید شدهاند، ممکن است در بذرهای کوچک و فراموششده، امیدی تازه برای بقا داشته باشند.