تعریف و زمینه
بابزیوزیس یا پيروپلاسموزیس، بیماری انگلی با تشابه به مالاریا است که توسط پاتوژنهای یوکاریوتی از گروه پيروپلاسمیـدها ایجاد میشود؛ معمولاً Babesia یا Theileria. انتقال انسانی اغلب از طریق گزش کنه ناقل است و در نواحی شمال‑شرق و میانهٔ غرب ایالات متحده و بخشهایی از اروپا رایج است و در سایر نقاط جهان بهطور گاهبهگاه مشاهده میشود. بیماری با آب و هوای گرم شیوع پیدا میکند. انسان میتواند از طریق گزش کنه، خون یا فراوردههای خونی آلوده یا انتقال مادرزادی آلوده شود.
علائم و نشانهها
نیمی از کودکان و یک چهارم بزرگسالان سالم بدون علامت هستند. در افرادی که علائم بروز میکند، معمولترینها تب و کمخونی همولیتیک است که با علائم مالاریا شباهت دارد. معمولاً علائم 1 تا 4 هفته پس از گزش یا 1 تا 9 هفته پس از انتقال خون آلوده آغاز میشود. فرد به تدریج بیحالی و خستگی را تجربه میکند و تب بالا میگیرد. همولیز موجب از بین رفتن گلبولهای قرمز میشود. لرز، تعریق و کاهش پلاکت نیز از نشانههای رایجاند و ممکن است علائم برای چند روز تا چند ماه طول بکشد.
- در موارد شدید، تب تا 40.5°C، لرز شدید و همولیتیک آنمی دیده میشود؛ نارسایی ارگانها ممکن است رخ دهد.
- سپسیس پس از اسپلنکتومی یا نقص ایمنی نیز ممکن است اتفاق بیافتد.
- در برخی افراد علائم کمتر مانند سردرد یا درد شکمی دیده میشود.
عامل بیماری و پاتوژنز
بابزیوزیس ناشی از پروتوزوآهای یوکاریوتی از شاخهٔ Apicomplexa است. چهار گروه اصلی وجود دارد و عامل اصلی در هر گروه شامل B. microti، B. duncani، B. divergens و B. venatorum میشود. اندازههای گوناگون با برخی گونهها در دامهای بزرگ مرتبطاند.
تشخیص
در انسانها، تشخیص به تخصص آزمایشگاههای ویژه نیاز دارد. تستهای رایج شامل بررسی لام خون با رنگآمیزی گایما است و وجود فرم Maltese cross در لام خون میتواند تشخیص را قطعی سازد. آزمایش سرولوژی برای IgG و IgM و همچنین PCR برای شناسایی DNA بافرمهای خونی استفاده میشود. در صورت احتمال بالای عفونت، این آزمایشها همراه با هم به کار میرود.
درمان
در حاملگی یا افراد با علامت کم، درمان به مدت 7 تا 10 روز انجام میشود و در برخی موارد تا 6 هفته برای جلوگیری از عود ادامه مییابد. ترکیب آوتواكون و آسیترومایسین بهدلیل عوارض کمتر نسبت به کلیندا مایسین-کینین ترجیح داده میشود. در موارد شدید از کلیندا مایسین-کینین استفاده میشود و در حالتی که به شدت حاد باشد، تعویض خون انجام میشود. داروی ایمیدوکارب برای درمان در سگها وجود دارد.
اپیدمیولوژی
بابزیوزیس بهطور معمول از طریق کنه Ixodes scapularis منتقل میشود. B. microti با همان ناقل همراه با بیماری لایم میتواند همزمان با آن دیده شود. تبادل با خون نیز امکانپذیر است. در آمریکا موارد بیشتر ناشی از B. microti است و در بهار تا پاییز در نواحی شمال شرقی و میانه شمالی رخ میدهد. در اروپا عامل اصلی، B. divergens است. در استرالیا نیز گزارشهایی وجود دارد.
سایر حیوانات
در دامها، بابزیوزیس معمولاً با آنتیبیوتیک درمان نمیشود و داروهایی مانند ایمیدوکارب یا تیمارهای دیگر استفاده میشود. در گاوها تبادل خون و واکسن برخی مواقع کارآمد است؛ اما برای گونههای دیگر کارایی ندارد.
تاریخچه
نام بیماری از نام جنس عامل ایجادکننده گرفته شده است. نخستین گزارش انسانی در دهههای 1950 تا 1960 ارائه شد و نشان داده شد که کنه ناقل انتقال است.
منابع و لینکهای خارجی
مطالب مرجع عمدتاً از مرجع Merck Veterinary Manual و منابع معتبر دیگر نقل شده است.