معرفی آکانتوبراما تلوویوِنسیس
آکانتوبراما تلوویوِنسیس که با نامهای کپورماهی یارکون و بلم یارکون نیز شناخته میشود، گونهای از ماهیان آب شیرین و پرتوباله از خانواده کپورماهیان است. این ماهی تنها در اسرائیل و در سامانه رودخانه یارکون یافت میشود و به همین دلیل، نمونهای شاخص از گونههای بومی به شمار میرود.
ویژگیهای ظاهری و زیستگاه
این ماهی بدنی نقرهای و نسبتاً کوچک دارد و در آبهای شیرین زندگی میکند. زیستگاه اصلی آن در گذشته به رودخانه یارکون و شاخههای وابسته به آن محدود بود؛ اما کاهش شدید جمعیت، این گونه را تا آستانه نابودی در طبیعت پیش برد.
سازمان حفاظت از طبیعت اسرائیل با انتقال و باز معرفی این ماهی به چشمههای آفک و عین نیمفیت، تلاش کرد جمعیت آن را دوباره در زیستگاههای تاریخیاش احیا کند.
تاریخچه کاهش جمعیت
در فاصله سالهای ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰، جمعیت آکانتوبراما تلوویوِنسیس کاهش بسیار شدیدی را تجربه کرد. پس از آن، جمعیت این گونه تا حدی پایدار ماند، اما خشکسالی سال ۱۹۹۹ وضعیت را بحرانی کرد و این ماهی را نزدیک به انقراض در طبیعت رساند.
پس از این رویداد، باقیمانده افراد زنده به محیطهای پرورشی منتقل شدند و برنامهای برای تولیدمثل در اسارت آغاز شد. هدف اصلی این بود که جمعیتی قابل اتکا برای بازگرداندن دوباره گونه به طبیعت آماده شود.
برنامه حفاظت و باز معرفی
اقدامهای حفاظتی برای نجات کپورماهی یارکون از سال ۱۹۹۹ شروع شد؛ زمانی که تعداد آنها فقط به چند صد فرد محدود شده بود. این پروژه با همکاری اداره رودخانه یارکون، دانشگاه تلآویو و سازمان طبیعت و پارکهای ملی اسرائیل اجرا شد.
ماهیها به حوضچههای ویژه پرورش در باغوحش جانورشناسی دانشگاه تلآویو منتقل شدند. در سال ۲۰۰۲ تلاش اولیهای برای بازگرداندن آنها به رودخانه انجام شد، اما نتیجه چندان موفق نبود.
دانشمندان علت این ناکامی را نبود محلهای مناسب برای تخمریزی دانستند. برای حل این مشکل، برکهای با بستر شنریزه و پوشش گیاهی مناسب ساخته شد. پس از آن، تعداد زیادی بچهماهی در این محیط دیده شد و امید به احیای جمعیت دوباره افزایش یافت.
در سال ۲۰۰۶، این ماهیها در ۱۲ نقطه بازسازیشده در محدوده پیشین زیستگاهشان رهاسازی شدند. از آن زمان، جمعیتهایی با اندازهها و گروههای سنی مختلف در این مناطق مشاهده شدهاند.
به گفته بومشناس ارشد سازمان مربوطه، پیدایش دوباره جمعیتهای پایدار نشان میدهد که تلاشها برای احیای رودخانه یارکون به نتیجه رسیده است.
وضعیت کنونی
در سال ۲۰۱۴، اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت اعلام کرد که این گونه به اندازه کافی در طبیعت پایدار شده و دیگر نیازی به مداخله مستقیم انسانی ندارد. به همین دلیل، آکانتوبراما تلوویوِنسیس از رده «منقرضشده در طبیعت» خارج شد و اکنون در وضعیت «آسیبپذیر» طبقهبندی میشود.