انتخابات پارلمان اروپا در سال ۲۰۰۹ در جمهوری چک، به منظور انتخاب نمایندگان این کشور برای پارلمان اروپا برگزار شد. در این انتخابات، حزب دموکراتیک مدنی (ODS) با اختلافی شگفتانگیز نسبت به حزب سوسیال دموکرات چک (ČSSD)، پیروز این رقابت شد. جایگاه سوم به حزب کمونیست بوهمیا و موراویا رسید و اتحاد مسیحی و دموکراتیک – حزب خلق چک (KDU-ČSL) نیز آخرین حزبی بود که موفق به ورود به پارلمان اروپا شد.
در این دوره از انتخابات، دو حزب راستگرای نوظهور نیز حضور داشتند: شاخه چک حزب Libertas.cz به رهبری ولادیمیر ژلزنی و حزب شهروندان آزاد.
پیشزمینه
آخرین انتخابات پارلمان اروپا در سال ۲۰۰۴ برگزار شده بود. در آن انتخابات، حزب دموکراتیک مدنی با کسب ۳۰ درصد آرا، پیشتاز بود و حزب کمونیست بوهمیا و موراویا با ۲۰ درصد آرا در جایگاه دوم قرار گرفت. حزب سوسیال دموکرات چک، به رهبری نخستوزیر وقت، ولادیمیر اشپیدلا، با کسب تنها ۹ درصد آرا و جایگاه چهارم، شکستی سنگین را تجربه کرد و اشپیدلا پس از انتخابات استعفا داد.
پس از انتخابات ۲۰۰۴، حزب دموکراتیک مدنی به گروه مردم اروپا پیوست. این حزب همچنین با همکاری حزب محافظهکار بریتانیا، در تلاش برای ایجاد یک فراکسیون جدید و شکاک به اتحادیه اروپا در پارلمان اروپا بود.
رویههای انتخاباتی
۲۲ نماینده جمهوری چک در پارلمان اروپا از طریق سیستم نمایندگی تناسبی با لیست باز انتخاب میشوند. رأیدهندگان میتوانند به حداکثر دو نامزد در لیست انتخابی خود رأی ترجیحی بدهند. کرسیها با استفاده از روش d'Hondt تخصیص مییابند و حداقل حد نصاب ۵ درصد آرا در سطح ملی برای احزاب انفرادی تعیین شده است. نامزدهایی که بیش از ۵ درصد آرای ترجیحی را کسب کنند، به بالای لیست خود منتقل میشوند و در صورت کسب بیش از ۵ درصد آرای ترجیحی توسط بیش از یک نامزد، رتبهبندی بر اساس تعداد آرا انجام میشود.
کمپین انتخاباتی
حزب دموکراتیک مدنی (ODS)
اولین نامزدهای این حزب در ۹ فوریه ۲۰۰۹ معرفی شدند. یان زهرادیل به عنوان رهبر انتخاباتی معرفی شد. این حزب همچنین وبسایت انتخاباتی خود را در همان روز راهاندازی کرد. زهرادیل اعلام کرد که ODS مجبور خواهد شد از کمپین منفی در واکنش به استراتژی رقبای خود استفاده کند.
کمپین ODS در ۱۳ فوریه ۲۰۰۹ توسط رهبر انتخاباتی آن، یان زهرادیل، آغاز شد. این حزب اعلام کرد که ۴۰ میلیون کرون چک برای کمپین سرمایهگذاری خواهد کرد. ODS کمپین منفی علیه ČSSD را به عنوان پاسخی به کمپینهای سالهای گذشته حزب سوسیال دموکرات آغاز کرد.
حزب دموکراتیک مدنی در طول کمپین خود فعالانه در اینترنت و شبکههای اجتماعی حضور داشت، در حالی که رقیب اصلی و پیشتاز انتخابات، حزب سوسیال دموکرات، کمپین اینترنتی را دستکم گرفت و در نتیجه ODS پیشتاز شد.
حزب سوسیال دموکرات چک (ČSSD)
ČSSD قصد داشت ۳۰ میلیون کرون چک سرمایهگذاری کند. این حزب که توسط جیری هاول رهبری میشد، تصمیم گرفت تمرکز کمپین خود را بر بحران مالی و مسائل داخلی قرار دهد. حزب سوسیال دموکرات به عنوان پیشتاز انتخابات در نظرسنجیها تلقی میشد، اما با نزدیک شدن به تاریخ انتخابات، این اختلاف کمتر شد. حزب دموکراتیک مدنی در اینترنت و شبکههای اجتماعی فعال بود و در نهایت توانست پیشتاز شود، زیرا سوسیال دموکراتها کمپین اینترنتی را دستکم گرفته بودند.
حزب کمونیست بوهمیا و موراویا (KSČM)
میلوش رانزدورف در ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۸ به عنوان رهبر انتخاباتی معرفی شد.
اتحاد مسیحی و دموکراتیک – حزب خلق (KDU-ČSL)
مسیحیان دموکرات کمپین انتخاباتی خود را در ۹ مارس ۲۰۰۹ آغاز کردند و نامزدهای خود را در ۲۰ مارس معرفی نمودند.
حزب سبز (SZ)
سبزها در ۲۸ فوریه ۲۰۰۹، یان دوزیک را به عنوان رهبر انتخاباتی خود برگزیدند.
رهبران لیستهای پارلمان اروپا
- ODS – Jan Zahradil
- ČSSD – Jiří Havel
- KSČM – Miloslav Ransdorf
- KDU-ČSL – Zuzana Roithová
- SZ – Jan Dusík
- SNK-ED – Lukáš Macek
نتایج
حزب دموکراتیک مدنی (ODS) با کسب ۳۰ درصد آرا و ۹ کرسی، پیروز انتخابات شد. میرک توپولانک، رئیس این حزب، اعلام کرد که انتخابات نشان داد ODS بار دیگر رقیبی برابر برای سوسیال دموکراتهاست. حزب سوسیال دموکرات چک با ۲۲ درصد آرا و ۶ کرسی در جایگاه دوم قرار گرفت و از نتیجه ابراز نارضایتی کرد. جیری پاروبک، رئیس این حزب، اعلام کرد که مشارکت پایین در انتخابات به حزب آسیب رسانده است، اما این نتیجه نسبت به انتخابات ۲۰۰۴ (۸.۸ درصد) بهبود یافته است. حزب کمونیست بوهمیا و موراویا نتیجه را بهبود یافته نسبت به انتخابات پارلمانی ۲۰۰۶ دانست. KDU-ČSL نیز از نتیجه ابراز رضایت کرد زیرا حمایت پایداری را نشان داد. سایر احزاب نتوانستند حد نصاب ۵ درصد آرا را کسب کنند. حزب سبز تنها ۲ درصد آرا را به دست آورد و مارتین بورزیک، رئیس این حزب، در نتیجه استعفا داد. جمهوری چک حاکم به رهبری جانا بوبوسیوا، ۴ درصد آرا را کسب کرد و به سختی از کسب کرسی بازماند.
گروههای اروپایی
پس از انتخابات، نمایندگان منتخب در گروههای مختلف پارلمان اروپا جای گرفتند. حزب دموکراتیک مدنی به گروه محافظهکاران و اصلاحطلبان اروپایی (ECR) پیوست.
نمایندگان منتخب پارلمان اروپا (MEPs)
نمایندگان منتخب پارلمان اروپا از جمهوری چک در این دوره عبارت بودند از:
- Jan Zahradil (ODS)
- Evžen Tošenovský (ODS)
- Oldřich Vlasák (ODS)
- Milan Císařovský (ODS)
- Jiří Havlíček (ODS)
- Karel Schwarzenberg (ODS)
- Jiří Havel (ČSSD)
- Robert Dušek (ČSSD)
- Miroslav Poche (ČSSD)
- Zuzana Brzobohatá (ČSSD)
- Vítězslav Jandák (ČSSD)
- Olga Sehnalová (ČSSD)
- Miloslav Ransdorf (KSČM)
- Vojtěch Filip (KSČM)
- Zuzana Roithová (KDU-ČSL)
- Jan Březina (KDU-ČSL)
- Jan Dusík (SZ)
- Theodoros Stathis (SNK-ED)