فرهنگ شیاجیادیان علیا
فرهنگ شیاجیادیان علیا (حدود ۱۰۰۰ تا ۶۰۰ پیش از میلاد) یک فرهنگ باستانشناسی عصر برنز در شمال شرقی چین بود که از سنت برنز استپی اوراسیا نشأت گرفته است. این فرهنگ با دونگهو (بربرهای شرقی) در تاریخ چین مرتبط است.
این فرهنگ عمدتاً در جنوب شرقی مغولستان داخلی، شمال هبئی و غرب لیائونینگ چین یافت شده است. محدوده جغرافیایی آن کمی گستردهتر از فرهنگ شیاجیادیان سفلی بود و به مناطق شمالی رودخانه شیلامولون میرسید. در مقایسه با فرهنگ شیاجیادیان سفلی، جمعیت کمتر و پراکندهتر بود، اما همچنان بر کشاورزی تکیه داشت، هرچند به سمت زندگی چادرنشینی گرایش یافت.
ساختار اجتماعی از جامعه قبیلهای به سوی جامعه رئیسمحور تغییر کرد. محوطه اصلی این فرهنگ در لایه بالایی شیاجیادیان، چیفنگ، مغولستان داخلی قرار دارد.
با وجود اینکه سفالهای این فرهنگ کیفیت پایینتری نسبت به فرهنگ شیاجیادیان سفلی داشتند، اما برنز، استخوان و سنگهای تولیدشده در این فرهنگ از کیفیت بالایی برخوردار بودند. این فرهنگ به دلیل تولید برنزهای خود، از جمله خنجر، تبر، اسکنه، سرپیکان، چاقو و کلاهخود شهرت دارد. برنزهای شیاجیادیان علیا با نقوش حیوانی و طبیعی تزئین شدهاند که نشاندهنده ارتباطات فرهنگی با سکاها (اسکیتها) است.
ظروف برنز تولیدشده در این منطقه بسیار کوچکتر از برنزهای ایالتهای ژو بودند. در دورههای بعدی، تبر-خنجرهای سبک ژو و ظروف برنز در محوطههای شیاجیادیان علیا یافت شدند. در یک مورد، ظروف برنز متعلق به خانواده حاکم ایالت شو در گوری در شیائوهیشیگو کشف شد.
فرهنگ شیاجیادیان علیا نشاندهنده تغییر شدید در سبک زندگی نسبت به فرهنگ شیاجیادیان سفلی است. این فرهنگ کمتر بر سازههای دائمی تأکید داشت و ترجیح میداد از سازهها و سنگهای فرهنگ شیاجیادیان سفلی مجدداً استفاده کند. اسب در این فرهنگ اهمیت زیادی پیدا کرد، که از بقایای اسب و وسایل مرتبط با آن در محوطهها مشخص است. همچنین، این فرهنگ از سازمان اجتماعی متمرکز دور شد، زیرا هیچ شواهدی از کارهای عمومی بزرگ در محوطهها یافت نشده است.
این فرهنگ از تکیه بر خوک به سمت استفاده از گوسفند و بز به عنوان منبع اصلی پروتئین تغییر یافت. گورهای نخبگان در این فرهنگ تجملاتیتر و با هدایای تدفینی بیشتر و پیچیدهتر ساخته میشدند. گورهای شیاجیادیان علیا معمولاً با کومههای سنگی و تودههای خاکی علامتگذاری میشدند.