«دوشس سوارکار» نمایشنامهای از سال ۱۸۹۵ است که سیسیل رالی، هنری همیلتون و آگاستوس توماس آن را نوشتند. این اثر در انگلستان با نام «برنده دربی» شناخته میشد و در تئاتر دروریلین روی صحنه رفت؛ اما در آمریکا با عنوانی گیراتر و آشنا به مخاطب امروز معرفی شد.
نمای کلی اثر
نمایشنامه در مرز میان ملودرام، نمایش اسبدوانی و طیفهای اجتماعی لندنِ اشرافی حرکت میکند. عنوان انگلیسی آن، «برنده دربی»، مستقیماً به جهان مسابقه اسب اشاره دارد؛ عنوان آمریکاییاش اما بیشتر بر شخصیت اشرافی و حاشیهدار داستان تأکید میکند.
تولید و اجرا در نیویورک
در فوریه ۱۸۹۵، اپرا هاوس هارلمِ هامرشتاین نمایشی با نام «برنده دربی» افتتاح کرد؛ از همین رو نام نسخه انگلیسی برای اجرای نیویورکی تغییر یافت. روزنامه نیویورک ورلد این تغییر را با لحنی طنز تأیید کرد و نوشت: «با عذرخواهی از سر گاس، این عنوان بسیار گیراتر به نظر میرسد.»
چارلز فرومن تهیهکنندگی اثر را بر عهده داشت. «دوشس سوارکار» در ۲۹ اوت ۱۸۹۵ در آکادمی موسیقی نیویورک افتتاح شد و با ۲۱۲ اجرا، پس از قلب مریلند، دومین تولید طولانیمدت برادوی در آن سال بود.
یکی از جذابیتهای اصلی اجرا، صحنه مسابقه اسبدوانی بود؛ صحنهای که بیست اسب واقعی در آن حضور داشتند. اجرای نیویورک در ۲۹ فوریه ۱۸۹۶ به پایان رسید و سپس نمایش به تور رفت. نخستین توقف تور، والت استریت تئاتر فیلادلفیا بود و این اجرا نیز با استقبال موفقیتآمیزی روبهرو شد.
نقد و استقبال
آلن دیل از نیویورک ورلد، اثر را همانگونه که بود؛ یعنی یک نمایش ملودرامِ پرزرقوبرق؛ نقد کرد. او نوشت:
«دوشس سوارکار» گویی از دام نقد فرار میکند، چون مواد داستانیاش دهههاست که بارها نوشته شدهاند. در آن هیچ درخشش تازهای دیده نمیشود؛ نمایش بیشتر از بهترین تکههای ملودرامهای دیگر ساخته شده است: اسناد رهن، املاک درگیر بدهی، بانوی ستمدیدهای که دیگر نمیتواند وضعیت ویژهاش را پنهان کند، خواستگار دلشکستهای که مشتهایش را گره میکند و وقتی از مریِ بیچاره حرف میزند لبهایش را به هم میفشارد؛ ماجراجوی شیطانی با سیگاری شیطانی، ارل بیپول، اسبهای مسابقه آموزشدیده... و البته شروری که فقط چون سنت چنین حکم میکند، به خراب کردن زندگی زنان زیبا میپردازد.
با این حال، دیل موفقیت نمایش را نادیده نگرفت. او آن را «نمایشی خوشساخت و چشمنواز» خواند و بازیگران آن را بهترین گروهی دانست که بازار تئاتر، چه در فصل اوج و چه بیرون از آن، میتوانست فراهم کند.
وقتی اجرای نمایش به سال ۱۸۹۶ کشید، روزنامه سان نوشت که «دوشس سوارکار» از نظر تداوم حضور روی صحنه، پیشکسوت نمایشهای شهر شده بود. به باور این روزنامه، محبوبیت طولانیمدت اثر بیش از هر چیز به بازیگری قوی و صحنهپردازی واقعگرایانه آن بازمیگشت؛ دو عاملی که از خودمایه درام اصلی هم اثرگذارتر بودند.
اقتباسهای سینمایی
این نمایشنامه بعدها به سینمای صامت راه یافت. نخستین اقتباس در سال ۱۹۱۵ با همان نام ساخته شد و رز کاگلن و اتل کلیتن در آن بازی کردند. اقتباس دوم در سال ۱۹۲۰ با بازی آلیس جویس تولید شد.
بازیگران اصلی اجرای برادوی
- ای. جی. رتکلیف در نقش ارل دزبورو
- روی ریچاردسون در نقش ویکونت فرنساید
- آلفرد فیشر در نقش سرهنگ دانلی
- فرانسیس کارلایل در نقش سرگرد ماستین
- دبلیو. دی. هنبوری در نقش لرد چیشام
- ویلیام هارکورت در نقش روبرت لی
- آر. ای. رابرتس در نقش سیپریان استریتفیلد
- جی. اچ. استودارت در نقش جو آیلمر
- اچ. دی. گیبس در نقش دیک هموند
- آگنس بوث در نقش دوشس میلفورد
- کورا تانر در نقش کنتس دزبورو
- آگنس پروکتور در نقش خانم دانلی
- جسی باسلی در نقش آنت دانلی
- مارگارت رابینسون در نقش مری آیلمر
- آلیس فیشر در نقش ویویان دارویل