دسترسی اجتماعی به فرایند ارائه خدمات، تسهیلات و امکانات عمومی به گروههای کاربری مورد نظر اشاره دارد. این دسترسی میتواند به دلایل مختلفی از جمله هزینههای بالا، نبود زیرساختهای مناسب یا وجود پیشداوریهای اجتماعی که استفاده از خدمات را محدود میکنند، دچار محدودیت شود.
اهمیت دسترسی اجتماعی در برنامهریزی شهری
برنامهریزان شهری در سراسر جهان، برای دسترسی همگانی به آب آشامیدنی سالم، دفع فاضلاب، جمعآوری پسماند، خدمات درمانی و آموزش تلاش میکنند. این سیاستها اغلب بر این فرض استوارند که بخش خصوصی نیز در ارائه بخشی از این خدمات نقش دارد. با این حال، میزان واقعی «پوشش» این سیستمها معمولاً بسیار کمتر از حد مورد نیاز است. این مسئله بهویژه در کشورهای در حال توسعه و جوامعی که به سرعت در حال شهرنشینی هستند، یک نگرانی جدی محسوب میشود.
موانع دسترسی اجتماعی
اغلب مشاهده میشود که یک شهر دارای منابع فراوان آب خام، تأسیسات تصفیه کافی و زیرساختهای گستردهای برای انتقال آب به مناطق مختلف شهری است، اما زیرساختهای لازم در نقطه مصرف، مانند شیرهای آب عمومی، سرویسهای بهداشتی و حمامهای عمومی وجود ندارد. همچنین، کوچکترین قطعه زمین مسکونی مجاز بر اساس استانداردهای برنامهریزی شهری ممکن است با قیمتگذاری فعلی بازار، برای کاربران کمدرآمد گران باشد. مقررات ساختوساز نیز ممکن است استانداردهای ساختوساز پرهزینهای را ایجاب کند که از توان خرید بسیاری از بازارها خارج است. قوانین کنترل توسعه شهری نیز میتواند هزینهها را افزایش داده و مسکن را از دسترس بخش بزرگی از جمعیت شهری دور کند.
علاوه بر موانع اقتصادی و زیرساختی، محدودیتهای اجتماعی نیز میتوانند به عنوان موانعی برای گروههای قومی، جنسیتی و اقلیتها عمل کنند. دسترسی اجتماعی مستقیماً با تلاش برای کاهش فقر و بهبود شرایط زندگی فقرا در مناطق شهری مرتبط است.
دسترسی اجتماعی و شهرسازی هوشمند
دسترسی اجتماعی در قلب اصول شهرسازی هوشمند قرار دارد؛ رویکردی که فرصتهای اجتماعی و اقتصادی را به عنوان یکی از بدیهیات اساسی خود ترویج میکند.
دسترسی اجتماعی، تنها به معنای فراهم کردن فیزیکی خدمات نیست، بلکه شامل توانایی افراد برای استفاده مؤثر و بدون مانع از این خدمات نیز میشود.
مفاهیم مرتبط
- سرزندگی شهری (Urban vitality)
منابع
- Spicker, P., Alvarez Leguizamon, S., & Gordon, D. (Eds.). (2007). Poverty: An International Glossary.
- Krieger, N. (n.d.). A Glossary for Social Epidemiology. Harvard School of Public Health.
- Silver, H. (1994). Social exclusion and social solidarity. International Labour Review, 133(5-6).
- Simmel, G. (1965). The poor. Social Problems, 13.
- Townsend, P. (1979). Poverty in the UK. Penguin.
- Worldbank.org. (n.d.). Poverty, Growth, and Inequality.
- George, A. (n.d.). Why the Fight Against Poverty is Failing: A Contrarian View. Wharton Business School Publications.
- Moulaert, F., Swyngedouw, E., & Rodriguez, A. (2003). The Globalized City: Economic Restructuring and Social Polarization in European Cities. Oxford University Press.
- Rawls, J. (1971). A Theory of Justice.
موضوعات مرتبط
- زیرساخت (Infrastructure)
- خدمات عمومی (Public services)