سد سالال: پروژهای بر رود چناب
سد سالال، همچنین شناختهشده به عنوان ایستگاه برق آبی سالال، یک پروژه هیدروالکتریکی رودخانهای بر رود چناب در منطقه راسی جامو و کشمیر است. این سد نخستین پروژه هیدروالکتریکی هند در این منطقه تحت معاهده آبهای سند بود. پس از توافق دوجانبه با پاکستان در ۱۹۷۸ و اعمال تغییرات در طراحی سد، از جمله کاهش ارتفاع و حذف سیستم مدیریت رسوب، پروژه در ۱۹۸۷ تکمیل شد. با این حال، این تغییرات باعث کاهش پایداری سد و رسوبگذاری سریع مخزن شد و اکنون با ۵۷٪ ظرفیت کار میکند.
مکان و طراحی
این پروژه در نزدیکی روستای سالال در منطقه راسی، چند کیلومتر جنوب ماتلوت واقع شده است. سد مارالا پاکستان در پاییندست قرار دارد که از طریق کانالهای مارالا-راوی و چناب بالایی آب را به بخشهای مختلف پنجاب پاکستان منتقل میکند.
طراحی سد سالال در ۱۹۲۰ آغاز شد و مطالعات امکانسنجی در ۱۹۶۱ توسط دولت جامو و کشمیر شروع شد. ساخت سد در ۱۹۷۰ توسط هیئت کنترل پروژههای هیدروالکتریکی مرکزی آغاز شد. طراحی اولیه شامل یک نیروگاه دومرحلهای با ظرفیت تولید ۶۹۰ مگاوات برق بود.
مناقشه آبهای سند
بر اساس معاهده آبهای سند ۱۹۶۰، رود چناب به پاکستان اختصاص داده شده است، اما هند حق استفاده از آن برای اهداف «غیرمصرفی» مانند تولید برق را دارد. پاکستان به دلیل از دست دادن سه رود شرقی، به چناب依存 بیشتری پیدا کرد و پروژه سالال را به عنوان تهدیدی برای امنیت آبی خود تلقی کرد.
مذاکرات بین دو کشور منجر به توافق ۱۹۷۸ شد که در آن ارتفاع سد و سیستم مدیریت رسوب تغییر کرد. این توافق اگرچه به عنوان پیروزی دیپلماسی دوجانبه مورد ستایش قرار گرفت، اما پایداری سد را به شدت تحت تأثیر قرار داد.
مشکلات رسوبگذاری
رسوبگذاری یکی از چالشهای اصلی سد سالال است. از سال نخست بهرهبرداری، مخزن سد شروع به رسوبگذاری کرد و سیلهای شدید در ۱۹۸۸ و ۱۹۹۲ این روند را تشدید کرد. در نتیجه، ظرفیت مخزن از مقدار طراحیشده به شدت کاهش یافت.
برای مقابله با این مشکل، دروازههای سرریز حداقل یک بار در ماه در فصل مونسون باز میشوند تا رسوبات تخلیه شوند. با این حال، رسوبگذاری همچنان باعث آسیب به سازههای سد و تجهیزات توربین شده است.