مردم اُخره سرخ

نگاهی کلی

مردم اُخره سرخ، گروهی بومی در آمریکای شمالی بودند. مجموعه‌ای از محوطه‌های باستان‌شناختی در منطقه بالایی دریاچه‌های بزرگ، دره گسترده رود ایلینوی و دره رود اوهایو در غرب میانه ایالات متحده، به‌عنوان یک مجموعه گورستانی وابسته به این فرهنگ شناخته شده‌اند.

این محوطه‌ها به حدود ۱۰۰۰ تا ۴۰۰ پیش از میلاد، یعنی دوره گذار از پایان آرکائیک به آغاز وودلند، تعلق دارند. ویژگی اصلی آن‌ها گورهای کم‌عمقی است که در تپه‌ماسه‌ای‌های کنار دره‌های رودخانه‌ای قرار گرفته و با اُخره سرخ یا اکسید آهن هیدراته، با فرمول FeH3O، پوشانده شده‌اند.

درون این گورها ساخته‌های شاخصی یافت شده است؛ از جمله انباره‌هایی از نوک‌پیکان‌های چخماقی، تیغه‌های بزرگ چخماقی موسوم به «دم‌بوقلمونی» و نمونه‌های گوناگون مس کارشده. دم‌بوقلمونی‌ها تیغه‌های چخماقی بزرگی‌اند که شکل و ساختار متمایزی دارند. گمان می‌رود مردم اُخره سرخ به گونه‌ای کهن از زبان‌های آلگانکوینی سخن می‌گفتند.

پیشینه پژوهش

اُخره سرخ در آمریکای شمالی سابقه‌ای دیرینه دارد. حتی در سنت فولسام، در دوره دیرینه‌سرخ‌پوستی، برخی جایگاه‌های نیومکزیکو و وایومینگ برای استخراج این ماده مورد بهره‌برداری قرار می‌گرفتند.

مردمی که امروز با نام اُخره سرخ می‌شناسیم، نخستین بار در سال ۱۹۳۷ از سوی دانشگاه شیکاگو شناسایی شدند. در اواخر دهه ۱۹۵۰ و اوایل دهه ۱۹۶۰، فرهنگ اُخره سرخ توجه زیادی را میان باستان‌شناسان برانگیخت؛ زیرا پژوهشگران می‌کوشیدند با روش‌های گوناگون، مرزها و ویژگی‌های این فرهنگ تدفینی را دقیق‌تر تعریف کنند.

از آن زمان، کارهای باستان‌شناختی پراکنده‌ای درباره موضوع‌های فرعی این فرهنگ تدفینی منتشر شده و بسیاری از آن‌ها با تاریخ‌گذاری‌های رادیوکربن AMS قابل اعتمادتر پشتیبانی شده‌اند. با این حال، هنوز پرسش‌های مهمی درباره جلوه تدفینی و پدیده فرهنگی اُخره سرخ بی‌پاسخ مانده‌اند.

ریشه نام

این فرهنگ در مراسم تدفین خود از پودر اُخره سرخ استفاده می‌کرد. در شمار محدود محوطه‌هایی که این دست‌ساخته در آن‌ها دیده شده، تفاوت‌های چشمگیری از یک جایگاه به جایگاه دیگر وجود دارد.

اصطلاح «اُخره سرخ» نخستین بار در سال ۱۹۳۷ برای توصیف سه محوطه در مرکز ایلینوی به کار رفت. چند محوطه دیگر نیز پس از آن، به دلیل شباهت فرهنگی با این سه جایگاه، در زمره اُخره سرخ شناخته شدند. هنوز مرور و ترکیب جامعی از داده‌های موجود منتشر نشده است؛ از همین رو، این فرهنگ به‌آسانی با فرهنگ کام یخچالی اشتباه گرفته می‌شود.

موقعیت جغرافیایی

این فرهنگ در ایالت‌های ویسکانسین، میشیگان، ایلینوی، آیووا، ایندیانا و اوهایو شناسایی شده است. محوطه‌های آن از شرق آیووا تا مرکز اوهایو و از جنوب اوهایو تا ناحیه مانیتولین در انتاریو گسترده‌اند.

به نظر می‌رسد بیشتر محوطه‌ها در جنوب شرقی ویسکانسین، شمال ایلینوی، شمال ایندیانا و نیمه جنوبی شبه‌جزیره پایینی میشیگان قرار دارند. این پهنه فرهنگی با قلمرو فرهنگ کام یخچالی هم‌پوشانی دارد و به نظر می‌رسد سنت مس کهن در هر دو فرهنگ اُخره سرخ و کام یخچالی تداوم یا آمیختگی داشته باشد.

همچنین ببینید

• مردم رنگ سرخ
• آرکائیک دریایی

برای مطالعه بیشتر

• فی کاپر کول و تورن دیول، Rediscovering Illinois، انتشارات دانشگاه شیکاگو، ۱۹۳۷.
• رابرت ای. ریتزنتالر و جورج آی. کیمبی، «فرهنگ اُخره سرخ در دریاچه‌های بزرگ شمالی و نواحی هم‌جوار»، Fieldiana Anthropology 36:11، موزه تاریخ طبیعی شیکاگو، ۱۹۶۲.

موضوعات مرتبط

• دوره آرکائیک در آمریکای شمالی
• تاریخ بومیان آمریکای شمالی